పంచుకోండి
వ్యూస్
  • స్థితి: సవరణ కు సిద్ధం

విజయనగరం

ఈ పేజిలో విజయనగరం జిల్లాకి సంబంధించిన వ్యవసాయ సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది.

నీటి పారుదల

జిల్లాలో సాగు విస్తీర్ణం 2.74 లక్షల హెక్టార్లు. ఇందులో వర్షాధారం 1.75 లక్షల హెక్టార్లు. సాగునీటి సదుపాయం ఉన్నది 1,53,998 లక్షల హెక్టార్లు. వర్షపాతం ఎక్కువ ఉన్నా సకాలంలో వర్షాలు పడకపోవడం వల్ల వ్యవసాయం  మీద ప్రభావం పడుతుంది. అందువల్లే పంట విస్తీర్ణంలోనూ, ఉత్పత్తిలోనూ వ్యత్యాసాలు ఏర్పడుతున్నాయి. జలాశయాలు, చెరువుల కాలువల ద్వారా లక్ష హెక్టార్లకు పైగా సాగునీరు లభిస్తుండగా మిగతా పంటభూముల్లో బావులు, బోర్లు, వర్షాధారంగా సాగు చేస్తున్నారు.

సాగునీటి వనరులు

జిల్లాలో నాగావళి, వేగావతి, చంపావతి, గోస్తనీ, సువర్ణముఖి, గోముఖి నదులు ఉన్నాయి.

  • పెద్దగెడ్డ, అడారుగెడ్డ, చిలకలగెడ్డ, ఎడొంపులు, వట్టిగెడ్డ తదితర గెడ్డలున్నాయి.
  • జిల్లాలో జంఘావతి, తోటపల్లి, పెద్దగెడ్డ, వెంగళరాయసాగర్‌, ఆండ్ర, తాటిపూడి, తారకరామ తీర్థధసాగర్‌ జలాశయాలు ఉన్నాయి.

ఆయకట్టు వివరాలు

నీటి లభ్యత.. ఆయకట్టు

జిల్లాలో భారీ, మధ్యతరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టుల కింద మొత్తం 48,346 హెక్టార్ల ఆయకట్టు ఉంది. పంట కాలువలు సక్రమంగా లేకపోవడం, కొన్ని అసంపూర్తిగా ఉండడం వంటి కారణాల వల్ల కేవలం 38,746 హెక్టార్లకే సాగునీరు అందుతుంది.

  • తోటపల్లి జలాశయం నాగావళినదిపై ఉంది. ఇతర గెడ్డలు, వాగులు నుంచి నీరు వచ్చి కలుస్తుంది. ఈ జలాశయం నీటి నిల్వ సామర్ధ్యం 16 టి.ఎం.సి.లు. తోటపల్లి రెగ్యులేటర్‌ కింద ఉన్న మొత్తం 3171 హెక్టార్ల ఆయకట్టుకు సాగునీరు అందుతుంది.
  • డెంకాడ జలాశయం కింద 2106 హెక్టార్ల ఆయకట్టు నమోదు కాగా 698 హెక్టార్లకు సాగునీరు అందుతుంది.
  • తాటిపూడి జలాశయానికి గోస్తనీనది, ఎగువన ఉన్న కొండలు, వాగుల నుంచి నీరు వచ్చి చేరుతోంది. గోస్తనీ పుట్టుక ప్రాంతం బొర్రా గుహలు. తాటిపూడి రిజర్వాయరు కింద 6,218 హెక్టార్ల ఆయకట్టుకు గానూ 4,945 హెక్టార్లకు సాగునీటి లభ్యత ఉంది.
  • వేగావతి ఆనకట్ట కింద 2,781 హెక్టార్లు ఉండగా మొత్తం ఆయకట్టుకు సాగునీటిపారుదల ఉంది.
  • పెదంకలాం ఆనకట్ట కింద 3,340 హెక్టార్ల ఆయకట్టు ఉండగా 29.06 హెక్టార్లకు సాగునీరు పారుతుంది.
  • వెంగళరాయసాగర్‌కు ఒడిశాలోని కొండల నుంచి వాగులు, గెడ్డల ద్వారా, వర్షం ఆధారంగా నీరు వస్తోంది. ఈ జలాశయం కింద 9,996 హెక్టార్ల ఆయకట్టు నమోదు కాగా ప్రస్తుతం 7,982 హెక్టార్లకు సాగునీరు అందుతుంది.
  • ఆండ్ర జలాశయానికి చంపావతి నది, పశ్చిమకనుమల్లోని కొండల నుంచి నీరు వస్తుంది. ఈ ప్రాజెక్టు కింద 3,825 హెక్టార్ల ఆయకట్టుకు గానూ 2,744 హెక్టార్లకు సాగునీటి లభ్యత ఉంది. పెద్దగెడ్డ జలాశయం వేగావతి నదిపై నిర్మించారు. దీనికి సువర్ణముఖి నది నుంచి కూడా నీరు వస్తుంది. ఈ జలాశయం కింద 3,314 హెక్టార్ల ఆయకట్టు నమోదు కాగా 2,850 హెక్టార్లకు సాగునీటిపారుదల ఉంది.
  • జంఝావతి జలాశయానికి ఒడిశా పరిధిలోని కొండలపై నుంచి నీరు, వాగులు, గెడ్డల ద్వారా నీరు వస్తుంది. జలయజ్ఞం కింద కోమరాడ మండలంలో రూ. 36.6 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టు కింద ఆయకట్టు 9,975 హెక్టార్లు ప్రతిపాదించగా ఇంతవరకు 6,278 హెక్టార్ల భూములు సాగులోకి వచ్చాయి.
  • తారకరామతీర్థసాగర్‌కు చంపావతి నది ద్వారా నీరు  వస్తుంది. గుర్ల మండలం కొండగండ్రేడు గ్రామం పరిధిలో ఈ ప్రాజెక్టును 24,710 ఎకరాల ఆయకట్టుకు నీరందించేందుకు నిర్మిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం వ్యయ అంచనా రూ. 220.04 కోట్లు. ఇంతవరకు 23 శాతం పనులు పూర్తయ్యాయి. ఇంకా కాలువలు, ఇతర పనులు జరగాల్సి ఉంది.

మధ్యతరహా నీటిపారుదల

జిల్లాలో మధ్యతరహా ప్రాజెక్టుల కింద ఆయకట్టుకు సంబంధించిన వివరాలు:

  • డెంకాడ మండల కేంద్రానికి సమీపంలో చంపావతి నదిపై గల డెంకాడ ఆనకట్ట ద్వారా 2,106 ఎకరాలకు సాగునీరందుతోంది.
  • మక్కువ మండలంలో వట్టిగెడ్డపై నిర్మించిన వట్టిగెడ్డ రిజర్వాయరు ద్వారా ఆ మండలంలో 7,027 ఎకరాల విస్తీర్ణం సాగులో ఉంది.
  • బొబ్బిలి మండలం పారాది వద్ద వేగావతి నదిపై నిర్మించిన పారాది ఆనకట్ట ద్వారా బొబ్బిలి, బాడంగి, పారాది మండలాల్లో పలు గ్రామాలకు చెందిన 3,179 ఎకరాలకు సాగునీరందుతోంది.
  • సీతానగరం మండలం సువర్ణముఖి వద్ద నిర్మించిన సీతానగరం ఆనకట్ట ద్వారా 1,519 ఎకరాలకు నీరందుతోంది.
  • మక్కువ మండలం శంబరకు సమీపంలో నిర్మించిన వెంగరాయసాగర్‌ ద్వారా మక్కువ, బొబ్బిలి మండలాల్లో పది వేల ఎకరాలకు సాగునీరందుతోంది.
  • వేపాడ మండలం గుండా వెళ్లే రైవాడ కాలువ ద్వారా కొంతమేర సాగునీరు అందుతుంది.
  • లక్కవరపుకోట మండలంలో సాగునీటిపారుదలకు సంబంధించి చెప్పుకోదగ్గది మార్లాపల్లి ఛానల్‌ సిస్టం. దీని కింద 800 ఎకరాలు ఆయకట్టు ఉంది. ప్రస్తుతం ఈ కాలువ పూర్తిగా దెబ్బతింది.

చిన్నతరహా నీటిపారుదల

జిల్లాలో చిన్న నీటిపారుదలశాఖకు సంబంధించిన ఆయకట్టు వివరాలు:

  • మొత్తం చెరువులు: 9387
  • పీడబ్యూడీ చెరువులు: 1065, ఆయకట్టు - 51,215హెక్టార్లు
  • పంచాయతీరాజ్‌ చెరువులు: 8322, ఆయకట్టు - 70.048 హెక్టార్లు
  • కాలువల కింద సాగు విస్తీర్ణం: 44,997 హెక్టార్లు
  • బోర్లు కింద సాగు విస్తీర్ణం: 18,000 హెక్టార్లు
  • ఇతర బావుల కింద : 19,000 హెక్టార్లు
  • ఎత్తిపోతల పథకాల కింద: 1280 హెక్టార్లు
  • ఇతర వనరుల ద్వారా: 43,00 హెక్టార్లు
  • అన్ని వనరుల కింద ఆయకట్టు : సుమారు లక్షన్నర హెక్టార్లు

ఖరీఫ్‌, రబీ సీజన్లలో..

సాగునీటి కాలువల కింద 36,265 హెక్టార్లు, చెరువుల కింద 64,862 హెక్టార్లు, బోరు బావుల కింద 28,725 హెక్టార్లు, నేలబావుల కింద 19,190 హెక్టార్లు, ఎత్తిపోతల పథకాల కింద 713 హెక్టార్లు, ఇతర వనరుల కింద 4,243 హెక్టార్లు సాగులో ఉన్నాయి. ఒక పంటకు మించి నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉన్న భూములు 32,968 హెక్టార్లు. ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో 1,12,103 హెక్టార్లు, రబీ సీజన్‌లో 32, 895 హెక్టార్లకు సాగునీటిపారుదల ఉంటుంది. అధికారిక లెక్కల ప్రకారం నిఖరంగా సాగునీరు అందుతున్న పంటభూములు 1,21,030 హెక్టార్లు.

  • కాలువల ద్వారా ఖరీఫ్‌లో 33,563 హెక్టార్లు, రబీలో 2,702 హెక్టార్లు మొత్తం 36,265 హెక్టార్ల పంట భూములకు సాగునీటి లభ్యత ఉంది.
  • చెరువుల ద్వారా ఖరీఫ్‌లో 60,878 హెక్టార్లు, రబీలో 3,984 హెక్టార్లు మొత్తం 64,862 హెక్టార్ల భూములు సాగవుతున్నాయి.
  • బోరు బావుల ద్వారా ఖరీఫ్‌లో 15,364 హెక్టార్లు, రబీలో 13,361 హెక్టార్లు మొత్తంగా 28,725 హెక్టార్ల భూములకు సాగునీరు అందుతుంది.
  • నేలబావుల కింద ఖరీఫ్‌లో 6,864 హెక్టార్లు, రబీలో 12,326 హెక్టార్లు సాగవుతుండగా మొత్తం 19,190 హెక్టార్లలో పంటలు పండిస్తున్నారు.
  • ఎత్తిపోతల పథకాల ద్వారా ఖరీఫ్‌లో 445 హెక్టార్లు, రబీలో 268 హెక్టార్లు సాగవుతున్నాయి.
  • ఇతర సాగునీటి వనరుల ద్వారా ఖరీఫ్‌లో 3,989 హెక్టార్లు, రబీలలో 254 హెక్టార్లు మొత్తం 4,243 హెక్టార్లలో పంటలు సాగవుతున్నాయి.

ఆధారము: ఈనాడు

ప్రధాన పంటలు

విజయనరగం జిల్లాలో వ్యవసాయమే ప్రధాన వృత్తి. సాగు విస్తీర్ణంలో 60 శాతం మేర ఆహారపంటలు, మిగతా భూముల్లో ఆహారేతర పంటలు పండిస్తున్నారు. వరి, జొన్న, సజ్జ, రాగులు, మినుము, పెసర, నువ్వు, మిరప, వేరుశనగ, గోగు, మొక్కజొన్న, పత్తి, చెరకు, పొగాకు తదితర పంటలతో పాటు జీడి, మామిడి వంటి ఉద్యాన పంటలు సాగువుతున్నాయి. ప్రధాన ఆహార పంటలు వరి, సజ్జ, రాగులు కాగా చెరకు, వేరుశనగ, గోగునార వాణిజ్యపంటలు. రాష్ట్రంలో మొత్తం గోగునార ఉత్పత్తిలో 70 శాతానికి పైగా ఇక్కడే ఉత్పత్తి అవుతోంది.

సకాలంలో వర్షాలు పడక నాట్లు ఆలస్యం కావడం, పూర్తిస్థాయిలో వర్షాలు పడకపోవడం వల్ల ఆహారధాన్యాల ఉత్పత్తిలో మెరుగుదల కనిపించడం లేదు. 1991 నాటికి 3.68 లక్షలు మంది రైతులుండగా 2010నాటికి 3.22 లక్షలకు తగ్గారు. వ్యవసాయ కూలీలు 1991లో 3.28 లక్షల మంది ఉండగా 2010 నాటికి 4.70 లక్షలకు పెరిగారు. మొత్తం కార్మికుల్లో వీరు 40శాతంగా ఉన్నారు.

జిల్లాలో వ్యవసాయోగ్య భూములు 3.73 లక్షల హెక్టార్లు. ఇందులో 2.74 లక్షల హెక్టార్లు పంట భూములు. నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉన్న మాగాణి 1.54 లక్షల హెక్టార్లు కాగా సాగు నీటిపారుదల లేని మెట్టభూములు 1.20 లక్షల హెక్టార్లు. ఒకటి కంటే ఎక్కువ సార్లు పంటలు సాగుచేసే భూములు 99 వేల హెక్టార్లు.

  • వరి సాధారణ విస్తీర్ణం 1,17,946 హెక్టార్లు గానూ 2.33 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నుల ధాన్యం దిగుబడి రావాలి. అన్ని మండలాల్లో వరి సాగవుతుంది. ఇక్కడి నుంచి సాంబమసూరి రకం బియ్యం ఇతర ప్రాంతాలకు ఎగుమతి అవుతుంది.
  • మొక్కజొన్న పంట సాధారణ విస్తీర్ణం 4,448 హెక్టార్లు. ఈ పంట ఎక్కువగా పూసపాటిరేగ, భోగాపురం, డెంకాడ, గుర్ల, గజపతినగరం, నెల్లిమర్ల, జామి మండలాల్లో రైతులు సాగుచేస్తున్నారు.
  • వేరుశెనగ పంట సాధారణ విస్తీర్ణం 37,349 హెక్టార్లు కాగా మీద 26,645 మెట్రిక్‌ టన్నుల దిగుబడి వస్తుంది. ఈ పంటను అన్ని మండలాల్లోనూ ఎంతో కొంత సాగు చేస్తుంటారు.
  • అపరాల పంటలు విస్తీర్ణం 37,095 హెక్టార్లు కాగా 46.36 మెట్రిక్‌ టన్నుల దిగుబడి వస్తుంది.

గోగు సాగు

  • గోగు సాధారణ విస్తీర్ణం 39,660 హెక్టార్లకు గాను 27,330 మెట్రిక్‌ టన్నుల ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఈ పంట పార్వతీపురం, గజపతినగరం, కొమరాడ, దత్తిరాజేరు, బొండపల్లి, మెంటాడ, చీపురుపల్లి మండలాల్లో అత్యధిక విస్తీర్ణంలో సాగవుతుంది. గోగు పంట ఎక్కువగా కోలకత్తాకు ఎగుమతి అవుతుంది.
  • పత్తి సాధారణ విస్తీర్ణం 13,134 హెక్టార్లు కాగా 2101 మెట్రిక్‌ టన్నులు ఉత్పత్తి కావాలి. ఈ పంట ఎక్కువగా సాలూరు, మక్కువ, పాచిపెంట, కొమరాడ, రామభద్రపురం మండలాల్లో సాగవుతుంది. జిల్లాలో పత్తికి మార్కెట్‌ సౌకర్యం లేనందున కర్నూలు, గుంటూరు ప్రాంతాలకు తరలిస్తుంటారు.
  • నువ్వు సాధారణ విస్తీర్ణం 18,403 హెక్టార్లకు గానూ 1336 మెట్రిక్‌ టన్నుల దిగుబడి రావాలి.
  • చెరకు పంట జామి, బొబ్బిలి, ఎస్‌.కోట, సీతానగరం మండలాల్లో సాగు అవుతోంది. భీమసింగి, సీతానగరం ప్రాంతాల్లో చక్కెర కర్మాగారాలు ఉన్నాయి. అందుకే ఆ పరిసర మండలాలకే చెరకు సాగు పరిమితమైంది.

పత్తి పంట

ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో సాగు విస్తీర్ణం..

ఖరీఫ్‌లో ప్రధానంగా వరి, వేరుసెనగ, గోగు, చెరకు, మొక్కజొన్న, నువ్వులు, పత్తి పంటలు అధిక విస్తీర్ణంలో సాగవుతున్నాయి.

  • వరి : 1.20 లక్షల హెక్టార్లు
  • మొక్కజొన్న : 10,363 హెక్టార్లు
  • చెరకు : 17,178 హెక్టార్లు
  • వేరుసెనగ : 30,774 హెక్టార్లు
  • నువ్వులు : 15,343 హెక్టార్లు
  • పత్తి : 11,337 హెక్టార్లు
  • గోగు : 30,618 హెక్టార్లు

రబీ సీజన్‌లో సాగు విస్తీర్ణం..

జిల్లాలో రబీ పంటలు 71,996 హెక్టార్లలో మాత్రమే సాగవుతుంటాయి. వరి సాగు విస్తీర్ణం తక్కువే.

  • వరి : 3246 హెక్టార్లు
  • మొక్కజొన్న : 8617 హెక్టార్లు
  • మినుము : 14,876 హెక్టార్లు
  • పెసర : 17,325 హెక్టార్లు
  • ఉలవ : 15,357 హెక్టార్లు
  • వేరుసెనగ: 3675 హెక్టార్లు
  • నువ్వులు : 4634 హెక్టార్లు

ఉద్యాన పంటలు

మామిడి ఎగుమతుల్లో జిల్లా రాష్ట్రంలోనే రెండో స్థానంలో ఉంది. ఈ పంట సాధారణ విస్తీర్ణం 97,450 ఎకరాలు. ఇందులో 78వేల ఎకరాల తోటలు ఫలసాయం అందిస్తున్నాయి. ఎకరానికి 4 టన్నులు చొప్పున కాగా మొత్తం 3.12 లక్షల టన్నుల దిగుబడి వస్తోంది. మామిడి ఢిల్లీ, ముంబాయి, కోల్‌కతా ప్రాంతాలకు ఎగుమతి అవుతోంది. ఏటా 1.50 టన్నుల ఉత్పత్తులు ఎగుమతి అవుతున్నాయి.

జీడిమామిడి సాధారణ విస్తీర్ణం 35,700 ఎకరాలు. ఇందులో 28 వేల ఎకరాల్లో ఫలసాయం అందుతోంది. ఎకరానికి 4 క్వింటాళ్ల చొప్పున మొత్తం మీద 32,500 క్వింటాళ్ల మేర దిగుబడి వస్తుంది.

అటవీ ఉత్పత్తులు

జిల్లా అటవీ ఉత్పత్తుల్లో చింతపండు పంటది అగ్రస్థానం. ప్రతీ సంవత్సరం 30 వేల క్వింటాళ్ల చింతపండును గిరిజన సహకార సంస్థ కొనుగోలు చేస్తుంది. అడవుల్లో కరక్కాయలు, ఇండుగు పిక్కలు, నరమామిడిచెక్క, కొండతామర, కొండగోగు జిగురు, ముషిడిక పిక్కలు, కుంకుడు కాయలు లభిస్తాయి. నేలవేము, కలబంద, ఆశ్వగంధి వంటి ఔషధ మొక్కలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ నాణ్యమైన పసుపు పండుతున్నా, 75వేల ఎకరాల్లో జీడిమామిడి తోటలున్నా వ్యాపారదృష్టితో ఎవరూ చూడటంలేదు.

అటవీ వనాలు

జిల్లాలో 585 హెక్టార్లలో అటవీ వనాలు ఉన్నాయి. విజయనగరం రిజర్వు ఫారెస్టు డివిజన్‌లో వెదురు 120 హెక్టార్లు, నీలగిరి 20 హెక్టార్లు, సరుగుడు 33 హెక్టార్లు, ఇతర వనాలు 207 హెక్టార్లు ఉన్నాయి. అదే సామాజిక వన విభాగంలో టేకు 8 హెక్టార్లు, సరుగుడు 145 హెక్టార్లు, ఇతర రకాలు 52 హెక్టార్లలో ఉన్నాయి.

  • అటవీ వనాల్లో కలప, వంట చెరకు, వెదురు, బీడీ ఆకులు, ఇతర అటవీ ఉత్పత్తుల ద్వారా ఆదాయం చేకూరుతుంది. 2009-10 సంత్సరంలో అటవీ శాఖకు కలప దుంగల ద్వారా రూ. 64.53 లక్షలు, వెదురు ద్వారా 8.31 లక్షలు, బీడి ఆకుల ద్వారా 6.51 లక్షలు, మిగతా అటవీ ఉత్పత్తుల ద్వారా రూ. 2.72 లక్షలు ఆదాయం వచ్చింది.

మార్కెట్‌ కమిటీలు

జిల్లాలో 10 చోట్ల వ్యవసాయ మార్కెట్‌కమిటీలు ఉన్నాయి. పార్వతీపురం మార్కెట్‌ యార్డుల్లో పాడి పశువులు, గోగునార, విజయనగరం మార్కెట్‌ యార్డులో అరటిగెలల వ్యాపారాలు సాగుతున్నాయి. ఇక సాలూరు, బొబ్బిలి, గజపతినగరం, చీపురుపల్లి, కొత్తవలస, కురుపాం, పూసపాటిరేగ మార్కెట్‌ యార్డుల్లో ఎలాంటి కార్యకలాపాలు సాగడం లేదు.

  • విజయనగరం జిల్లాలో పాడి పశువులకు సంబంధించి అవులు, గేదెలు కలిపి 3.10 లక్షల వరకు ఉన్నాయి. సంకరజాతి ఆవులు 1.30 లక్షు, దేశవాళీ ఆవులు లక్ష, పాడిగేదెలు 80వేలు ఉన్నట్లు పశుగణనలో నమోదయ్యాయి. వీటి ద్వారా రోజుకు 3.50 లక్షల లీటర్ల పాల ఉత్పత్తి అవుతోంది. మేలుజాతి పశుసంపద ఉన్నప్పటికీ సరైన పోషణ లేక పోవడం, సమీకృత దాణాలు పెట్టకపోవడం వంటి కారణాలతో పాల దిగుబడి అంతంత మాత్రంగానే ఉంది.
  • జిల్లాలో పాల సేకరణ కేంద్రాలు వెయ్యికి పైగా ఉన్నాయ్ . పాడి రైతులు ఈ కేంద్రాలకు తీసుకువచ్చి పాలను అందజేస్తుంటారు. అక్కడ నుంచి ఆయా కంపెలనీలకు చెందిన వ్యాన్లలో డెయిరీలకు తరలిస్తుంటారు. ఈ ప్రాంతంలో రైతుల నుంచి సేకరించే పాలన్నీ శ్రీవిజయ విశాఖ, హెరిటేజ్‌, సిటీమిల్స్‌, తిరుమల డెయిరీ, సుప్రజ డెయిరీలకు వెళుతున్నాయి.

ఆధారము: ఈనాడు

ప్రాజెక్టులు

జిల్లాలో ఒక భారీ, మరికొన్ని మధ్యతరహా, చిన్నతరహా సాగునీటి పాజెక్టులు ఉన్నాయి. జంఝావతి, తోటపల్లి, పెద్దగెడ్డ, వెంగళరాయసాగర్‌, ఆండ్ర, గడిగెడ్డ, తాటిపూడి, తారకరామతీర్ధ సాగర్‌ జలాశయాలు. ఇందులో జంఝావతి, పెద్దగెడ్డ, వెంగళరాయ, ఆండ్ర, తాటిపూడి జలాశయాల కింద దాదాపు 40 వేల హెక్టార్ల ఆయకట్టు ఉంది. తాటిపూడి నుంచి విశాఖపట్నానికి రెండు టీఎంసీల తాగునీరు అందిస్తున్నారు. వట్టిగెడ్డ, పారాది ఆనకట్ట, సువర్ణపాడు, వేగావతి, సీతానగరం, పెదంకలాం ఆనకట్టలున్నాయి. వీటి ద్వారా 10వేల హెక్టార్లకు పైగా ఖరీఫ్‌లో సాగునీరు అందుతోంది.

ప్రస్తుతం జిల్లాలో తోటపల్లి, తారకరామ తీర్ధసాగర్‌, జంఝావతి జలాశయాలు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. తోటపల్లి కొత్త బ్యారేజీ

జిల్లాలో అతి పెద్ద జలాయశం తోటపల్లి. పార్వతీపురం పట్టణానికి 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. గరుగుబిల్లి మండలం తోటపల్లి వద్ద నాగావళినదిపై 1908లో నిర్మించిన రెగ్యులేటరుకు వందేళ్లు నిండిపోయింది. దీంతో ప్రత్యామ్నాయంగా ఎగువన కొత్తగా జలాశయం ఏర్పాటుకు రూ. 580 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో బ్యారేజీ పనులు ప్రారంభించారు. పాత రెగ్యులేటరు ద్వారా 64 వేల ఎకరాల ఆయకట్టుకు నీరందుతోంది. ఇందులో 8715 ఎకరాలు విజయనగరం జిల్లాలో ఉండగా 57,945 ఎకరాలు శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఉంది. ప్రస్తుతం నిర్మిస్తున్న జలాశయం ద్వారా పాత ఆయకట్టుతో పాటు కొత్తగా 1.20 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాన్నది లక్ష్యం.

  • తోటపల్లి జలాశయం నిర్మాణంతో ముందుగా తొమ్మిది గ్రామాలు ముంపునకు గురవుతాయని భావించారు. ఆ తర్వాత ప్రజల ఆందోళనల నేపథ్యంలో ముంపు గ్రామాల సంఖ్య ఇరవై ఒక్కటికి చేరింది. నిర్వాసితులకు పునరావాసం, ఇతర ప్రాంతాల్లో గ్రామాల పునర్నిర్మాణ పనులు ఎక్కడివక్కడే ఉన్నాయి. పునరావాసం కల్పించేందుకు మరో రూ. 20 కోట్లు అవసరమవుతాయని రెవెన్యూ యంత్రాంగం అంచనా వేస్తోంది.
  • తోటపల్లి జలాశయం నిర్మాణానికి 2003లో ఆమోదం లభించగా 2004లో పనులు ప్రారంభించారు. వాస్తవానికి 2008 డిసెంబరు కల్లా నిర్మాణం పూర్తి కావలసి ఉంది. దీని నిర్మాణానికి అంచనా వ్యయం రూ. 450.23 కోట్లు (2012 ఫిబ్రవరినాటికి రూ. 666.82 కోట్లు). ఇంతవరకు రూ. 420.60కోట్లు వెచ్చించగా 60 శాతం పనులు మాత్రమే పూర్తయ్యాయి. ఎర్తుడ్యాం, స్పిల్‌వే పనులు దాదాపుగా పూర్తయ్యాయి. ప్రస్తుతం కాలువ పనులు జరుగుతున్నాయి. ప్రధాన గుత్తేదారు నుంచి తప్పించిన కుడికాలువ పనుల వ్యయ అంచనాలు భారీగా పెరిగిపోయాయి. ఇక ప్రాజెక్టు కోసం 10,779 ఎకరాలు అవసరం కాగా ఇప్పటివరకు 9,032 ఎకరాల భూములు సేకరించారు. ఇంతవరకు నిర్వాసితుల పునరావాసం కోసం రూ. 71.74కోట్లు ఖర్చు చేశారు.
  • 2012 రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో తోటపల్లి ప్రాజెక్టుకు అరకొరగా కేవలం 40 కోట్లు కేటాయించారు. వాస్తవానికి ప్యాకేజీ-1కు రూ. 70కోట్లు, ఫ్యాకేజీ-2 (శ్రీకాకుం జిల్లా రాజాం వరకు) మరో రూ. 70కోట్లు అవసరం. ఇక సుంకి వద్ద మునిగిపోతున్న రహదారికి ప్రత్యామ్నాయ రహదారి నిర్మాణ పనులకు రూ. 5కోట్లు, ఎర్త్‌డ్యామ్‌ మిగులు పనులకు రూ. 3 కోట్లు, అలాగే తెర్లాం, గంగనపాడు కాలువ పనులకు రూ. 5 కోట్లు అవసరం.

పెద్దగెడ్డ జలాశయం

జలయజ్ఞంలో పూర్తయిన తొలి ప్రాజెక్టు.. పెద్దగెడ్డ జలాశయం. విజయనగరం జిల్లా పాచిపెంట మండలం కేసలి గ్రామం వద్ద వేగావతి నదిపై రిజర్వాయరు నిర్మించారు. దీని నుంచి పాచిపెంట, సాలూరు, రామభద్రపురం మండలాల్లో 12 వేల ఎకరాలకు సాగునీరందుతోంది.

పెదగెడ్డ జలాశయాన్ని 2004లో ప్రారంభించి 2007 నవంబరు నాటికి పూర్తి చేశారు. దీని అంచనా వ్యయం రూ.73.19 కోట్లుకాగా రూ. 80 కోట్లు ఖర్చు చేశారు. జలాశయం నిర్మాణానికి 1,116 ఎకరాల భూములు సేకరించారు. ముంపునకు గురయ్యే 10 గ్రామాల్లో నిర్వాసిత కుటుంబాల సంఖ్య 765. వీరందరికి పునరావాసం కల్పించాల్సి ఉంది. ఇప్పటి వరకు కొన్ని కుటుంబాలకు పునరావాసం కల్పించారు. ఇంకా పునరావాస ప్రక్రియ కొనసాగుతున్నాయి. ఈ పెదగెడ్డ జలాశయాన్ని 2006 సెప్టెంబరు 10న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్‌. రాజశేఖర్‌రెడ్డి ప్రారంభించారు. ఈ ప్రాజెక్టు ఆయుకట్టు 12,000 ఎకరాలు.

తారకరామతీర్థసాగర్‌

గుర్ల మండలంలో కోటగండ్రేడు వద్ద చంపావతి నదిపై తారకరామతీర్థసాగర్‌ జలాశయం ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. కుమిలి చెరువులో నీటి నిల్వ చేయాలన్న ఉద్దేశంతో ఇక్కడ తారకరామ బ్యారేజి నిర్మాణం చేపట్టారు. ఇక్కడ నుంచి కాలువ ద్వారా పూసపాటిరేగ, డెంకాడ, భోగాపురం, మండలాల్లోని 24710 ఎకరాలకు సాగునీరు అందిస్తారు. అలాగే విజయనగరం పట్టణానికి తాగునీటి అవసరాలకు ఒక టీఎంసీ నీరు అందివ్వాలన్నది లక్ష్యం. కోటగండ్రేడు వద్ద చంపావతినది పై బ్యారేజిని కడుతున్నారు. కుమిలి వద్ద రిజర్వాయరు నిర్మిస్తున్నారు. అక్కడ నీటిని నిల్వ చేస్తారు. గుర్ల మండలంలోని కెల్ల వద్ద రైల్వే క్రాసింగ్‌ నిర్మాణానికి రైల్వేశాఖ నుంచి అనుమతులు రావలసి ఉంది. అంతేకాకుండా ఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌పేట వద్ద టన్నల్‌ తవ్వాల్సి ఉంది. ఇందుకు పురావస్తు, అటవీశాఖ అనుమతులు కూడా రావాల్సి ఉంది.

తారకరామతీర్థసాగర్‌ ప్రాజెక్టుకు 2003లో ఆమోదం లభించగా 2006లో పనులు ప్రారంభించారు. ఆయుకట్టు 24,710 ఎకరాలుదీని అంచనా వ్యయం రూ. 193.5 కోట్లు. (2012 ఫిబ్రవరి నాటికి రూ. 220.04 కోట్లు). దీని నిర్మాణం 2008 మార్చినాటికి పూర్తికావలసినా ఇంతవరకు రెగ్యులేటర్‌ పనులు 60 శాతమే జరిగాయి. దీనికి 2610 ఎకరాల భూములు అవసరమని ప్రతిపాదించగా ఇప్పటివరకు 1710 ఎకరాలు సేకరించారు. భూసేకరణకు రూ.17కోట్లు ఖర్చు పెట్టారు. అలాగే పునరావాసానికి రూ.6 కోట్లు ఖర్చు చేశారు. భూసేకరణలో జాప్యం, రైల్వే, అటవీ అనుమతులు రాకపోవడం వల్ల ప్రాజెక్టు పనులు మందకొడిగా జరుగుతున్నాయి. దీని నిర్మాణం పూర్తికి ఏటా గడువు పెంచుతూ వస్తున్నారు. 2012 మార్చి నాటికి ప్రాజెక్టు పూర్తిచేయాల్సి ఉన్నా బడ్జెట్లో అరకొర కేటాయింపులతో అది సాధ్యమయ్యే పరిస్థితి కనిపించడం లేదు. ప్రస్తుతం ప్రాజెక్టు నిర్మాణాలు, కాలువల పనులకు రూ. 120 కోట్లు అవసరం కాగా భూసేకరణకు మరో రూ.30 కోట్లు, పునరావాసానికి రూ. 6 కోట్లు అవసరమని భావిస్తున్నారు.

ఆండ్ర జలాశయం

మెంటాడ మండలంలో ఆండ్ర, లోతుగెడ్డ గ్రామాల మధ్య చంపావతి నదిపై ఆండ్ర జలాశయం ఉంది. ఈ ప్రాజెక్టును రూ.40 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించారు. దీని నీటి సామర్థ్యం 0.98 టీఎంసీలు. మెంటాడ, గజపతినగరం, బొండపల్లి మండలాల్లోని 22 గ్రామాలకు చెందిన 9800 ఎకరాలకు సాగునీరందించాలన్నది లక్ష్యం. మొదట్లో 1960లో దీని నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేసినప్పటికీ కార్యరూపం దాల్చలేదు. 1983లో అధికారంలోకి వచ్చిన తెలుగుదేశం ప్రభుత్వం ఆండ్ర జలాశయం పనులకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చి పూర్తి చేసింది. 1998 డిసెంబరు 23న జలాశయాన్ని అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు ప్రారంభించారు. కుడి కాలువ పొడవు 6.8 కిలోమీటర్లు కాగా ఎడమ కాలువ పొడవు 6.1 కిలోమీటర్లు. ప్రతిపాదిత ఆయకట్టు 9800 ఎకరాలు కాగా కాలువల నిర్మాణ పనులు లోపభూయిష్టంగా చేపట్టడంతో పూర్తిస్థాయిలో నీరందడం లేదు. భూసేకరణ సమస్య కారణంగా 9 ఆర్‌ కాలువలో కొద్దిపాటి పనులు నిలిచిపోయాయి. కుడి కాలువ పరిధిలోని 4ఎల్‌ కాలువ వద్ద, కుడిప్రధాన కాలువలో పలుచోట్ల గండ్లు పడినప్పటికీ శాశ్వతప్రాతిపదికన పూడ్చక సాగునీరు అందని పరిస్థితి నెలకొంది. పలుచోట్ల పిల్లకాలువలు ఎత్తుగాను, పంటపొలాలు మెట్టుగా ఉన్న కారణంగా సాగునీరు పారడం లేదు.

తాటిపూడి జలాశయం

గంట్యాడ మండలం తాటిపూడి గ్రామం వద్ద గోస్తనీ నదిపై జలాశయం నిర్మించారు. 1965- 1968 మధ్యకాలంలో రూ. 1.85 కోట్ల వ్యయంతో తాటిపూడి ప్రాజెక్టు రూపుదిద్దుకుంది. దీని నీటి నిల్వ సామర్థ్యం 3.17 టీఎంసీలు. జలాశయం 650 ఎకరాల్లో విస్తరించి ఉంది. దీని గరిష్ఠ నీటిమట్టం 297 అడుగులు. దీని ద్వారా గంట్యాడ, జామి, ఎస్‌.కోట మండలాల్లో 15,366 ఎకరాలకు సాగునీరు, విశాఖపట్నానికి రెండు టీఎంసీల తాగునీరు అందుతోంది. జలాశయ నిర్మాణం నుంచి ఇప్పటివరకు ఆధునీకరణ పనులు చేపట్టక పోవడంతో సాగునీటి కాలువలు దెబ్బతిన్నాయి. ఇప్పుడు వీటి ఆధునీకరణ పనులకు జపాన్‌ నిధులు రూ.24.92 కోట్లు మంజూరయ్యాయి. టెండర్లు ప్రక్రియ పూర్తయ్యాక పనులు ప్రారంభించే అవకాశం ఉంది. ఈ జలాశయం నుంచి విశాఖపట్నం నగరానికి ప్రతిరోజు 11 మిలియన్‌ గ్యాలన్ల నీరు అందిస్తుండగా విజయనగరం ప్రజల దాహార్తి తీర్చడానికి జలాశయం దిగువన ఏటిలో భూగర్భ జలాలను ముషిడిపిల్లి పథకం ద్వారా సరఫరా చేస్తున్నారు.

జంఝావతి జలాశయం

కొమరాడ మండలం రాజ్యలక్ష్మీపురం వద్ద జంఝావతి నదిపై జలాశయాన్ని నిర్మించారు. 1974 సంవత్సరంలో అప్పటి రాష్ట్ర నీటిపారుదలశాఖ మంత్రి వాసిరెడ్డి కృష్ణమూర్తినాయుడు దీనికి శంకుస్థాపన చేశారు. జలాశయానికి సంబంధించిన మట్టికట్ట పనులు పూర్తిచేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణంతో ఒడిశాలోని 10 గ్రామాలు, 1175 ఎకరాలు ముంపునకు గురికానున్నాయి. నిర్వసితులకు పునరావసంతో పాటు పరిహారం విషయంలో ఆంధ్రా-ఒడిశా సర్కారుల మధ్య ఒప్పదం కుదరడం లేదు. ఎన్ని సార్లు చర్చలు జరిగినా పరిష్కారం ఇంతవరకు దొరకలేదు.

జంఝావతి ప్రాజెక్టు నిర్మాణ పనులను 1976లో ప్రారంభించారు. ప్రతిపాదిత ఆయుకట్టు 24,660 ఎకరాలు. ఈ జలాశయానికి 1044 ఎకరాలు అవసరం కాగా 994 ఎకరాల భూమి సేకరించగలిగారు. ప్రాజెక్టు వ్యయం రూ.124.65 కోట్లు కాగా రూ.114.65 కోట్లు ఖర్చు చేశారు. ఒడిశాతో వివాదం నేపథ్యంలో ప్రాజెక్టు రూపు మారింది.

రబ్బరుడ్యామ్‌ ఆలోచన..

రాష్ట్రంలో కాంగ్రెసు ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తర్వాత జంఝావతి జలాశయ పథకాన్ని పూర్తిస్థాయిలో వినియోగంలోకి తీసుకువచ్చేందుకు ప్రత్యామ్నాయ ఆలోచనలు చేశారు. జలయజ్ఞంలో భాగంగా 2004లో ఇక్కడే నదిపై రబ్బరు డ్యాం ఏర్పాటుకు సన్నాహాలు చేశారు. ఇందులో భాగంగా ఆస్ట్రియా సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో రబ్బరు డ్యాంను నిర్మించేందుకు రూ.5 కోట్లు కేటాయించారు. రబ్బరు డ్యాం కింద 12వేల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించేందుకు పనులు ప్రారంభించారు. జంఝావతి కింద వాస్తవానికి 24వేల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలనే ప్రతిపాదిత ఆయకట్టుకు చేరేందుకు ఎత్తిపోతల పథకాన్ని ప్రారంభించారు. పనులన్నీ పూర్తయినప్పటికీ అరకొరగానే సాగునీరు అందుతోంది. ఇందుకు కాలువల తవ్వకంలో అసమానతలే కారణంగా చెప్పవచ్చు. జంఝావతి జలాశయం కింద కొమరాడ, పార్వతీపురం సీతానగరం, గరుగుబిల్లి మండలాలకు చెందిన భూములు సాగులోకి రావలసి ఉంది. ప్రస్తుతం అయిదు వేల ఎకరాలు మించి సాగునీరు అందించలేని పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి.

జంఝావతి నదిలో వచ్చే 8 టి.ఎం.సి.ల నీటికి గాను చెరోసగం ఇరు రాష్టాలకు చేరేలా ప్రణాళికలు సిద్ధం చేశారు. రబ్బరు డ్యాం ద్వారా 27.15 కిలోమీటర్ల మేర దిగువ కాలువ గుండా 12,320 ఎకరాలకు సాగునీరు, ఎత్తుపోతల పథకం కింద 27.50 కిలోమీటర్ల పొడువున ఎగువ కాలువ ద్వారా 12,320 ఎకరాలకు సాగునీరు అందేలా తవ్వకాలు జరిపారు. పార్వతీపురం, కొమరాడ, గరుగుబిల్లి, సీతానగరం, మక్కువ మండాలాల వరకు సాగునీరు అందేలా కాలువలు తవ్వారు. రూ. 20 కోట్లతో 89.5 పొడువున సిల్ప్‌వే రెగ్యులేటర్‌ నిర్మాణం పూర్తయింది. వీటికి ఆరు రేడియల్‌ గేట్లను అమర్చారు. ఒడిశాతో ఒప్పందం కుదిరితే స్పిల్‌వే ద్వారా సాగునీరు విడదల చేస్తారు.

గడిగెడ్డ జలాశయం

గుర్ల మండలంలో ఫకీరు కిత్తలి గ్రామ సమీపంలో గడిగెడ్డ జలాశయం ఉంది. 1968 సంవత్సరంలో గడిగెడ్డపై రూ. 40 లక్షల వ్యయంతో నిర్మించారు. దీని విస్తీర్ణం 150ఎకరాలు. గడిగెడ్డ రిజర్వాయరు కుడి, ఎడమ కాలువల కింద 2,950 ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంది. గజపతినగరం మండలంలోని కెంగువ, గుర్ల మండలంలోని బూర్లెపేట, గూడేం, పల్లిగండ్రేడు, పాలవలస గ్రామాల్లో పంట భూములకు సాగునీరు అందుతుంది.

జలయజ్ఞంలో భాగంగా గోదావరి జలాలను మళ్లించి గడిగెడ్డ జలాశయాన్ని నింపాలన్న ఉద్దేశంతో ఉత్తరాంధ్ర సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్టుకు రూపకల్పన చేశారు. 2009 ఎన్నికలకు ముందు అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి గడిగెడ్డపై ఉత్తరాంధ్ర సుజల స్రవంతి ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేశారు. 2010-11 బడ్జెట్‌లో దీనికి రూ. 10 కోట్లుకేటాయించినా ఒక్క రూపాయి కూడా విడుదల కాలేదు. 2011-12 బడ్జెట్‌లో కూడా రూ. 10 కోట్లు చూపినా షరా మామూలే. 2012-13 బడ్జెట్‌లో రూ 7 కోట్లు కేటాయించినా నిధులు విడులయ్యే వరకు అనుమానమే.

వెంగళరాయసాగర్‌ ప్రాజెక్టు

సాలూరు మండలంలో లక్ష్మిపురం, మక్కువ మండలం శంబర గ్రామాల మధ్య సువర్ణముఖి నదిపై వెంగళరాయసాగర్‌ జలాశయం ఉంది. 1988లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నందమూరి తారకరామారావు శిలాఫలకాన్ని ఆవిష్కరించి ప్రాజెక్టు పనులకు శ్రీకారం చుట్టారు. దీని ద్వారా మక్కువ, బొబ్బిలి, సీతానగరం మండలాల్లో 24,600 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నది లక్ష్యం. ప్రాజెక్టు నిర్మాణం పూర్తయి 1999 నుంచి వినియోగంలోకి వచ్చింది. ఒడిశాలోని కొండల నుంచి ప్రవహిస్తున్న సువర్ణముఖి, గోముఖి నీటితో జలాశయం నిండుతోంది. కుడి ప్రధాన కాలువ ద్వారా 16,150 ఎకరాలకు, ఎడమ ప్రధాన కాలువ ద్వారా 8,550 ఎకరాలకు మొత్తం 24,700 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నది లక్ష్యం.

ప్రస్తుతం దీని ద్వారా మక్కువ, బొబ్బిలి మండలాల్లో 10 వేల ఎకరాలకు సాగునీరందుతుంది. కాలువలు దెబ్బతినడంతో ఆయకట్టు పరిస్థితి తీసికట్టుగా ఉంది. 2012 రాష్ట్రబడ్జెట్‌లో ఈ ప్రాజెక్టుకు రూ. 7.9 కోట్లు మాత్రమే కేటాయించారు. ఈ నిధులైనా విడుదలైతే కాలువల మరమ్మతులు, పూడికతీత పనులు పూర్తవుతాయి.

కర్రివలస వద్ద వేగావతి ఆనకట్ట

పాచిపెంట మండలంలో కర్రివలస గ్రామం వద్ద వేగావతి నదిపై ఆనకట్ట నిర్మించారు. నాలుగు దశాబ్దల క్రితం నిర్మించిన ఆనకట్ట కింద 4,200 ఎకరాలు ఆయకట్టు ఉంది. స్విల్‌వే నుంచి విడుదలవుతున్న నీరు మరో 4,500 ఎకరాలకు అందుతుందని చెబుతున్నారు. దీని కుడికాలువ కింద 1700 ఎకరాలు, ఎడమకాలువ కింద 2500 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నది లక్ష్యం. ఈ నదిపై పెదగెడ్డ జలాశయం నిర్మాణంతో వేగావతి నది ప్రవాహం తగ్గింది. దీనికితోడు నదీప్రవాహక ప్రాంతం ఆక్రమణలకు గురి కావడంతో నది చిక్కిపోయింది.

అడారుగెడ్డ ప్రాజెక్టు

మక్కువ మండలంలో అడారు గ్రామం వద్ద అడారుగెడ్డపై జలాశయం ఉంది. దీని అంచనా వ్యయం రూ. 9.5 కోట్లు. 2007లో నిర్మాణ పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. మక్కువ, పార్వతీపురం మండలాల్లో 660 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నది లక్ష్యం. అయితే ప్రాజెక్టు స్థలంలో నిర్మాణ సామాగ్రిని మావోయిస్టులు ధ్వంసం చేయడం, సకాలంలో గుత్తేదారులకు బిల్లులు చెల్లించకపోవడంతో పనులు ఆగిపోయాయి. ప్రాజెక్టు పనులు 60 శాతం మేర పూర్తయ్యాయి. అక్కడ నుంచి పనులు ముందుకు సాగలేదు.

అసంపూర్తిగా ఉన్న వనకాబడి గెడ్డ ప్రాజెక్టు

కొమరాడ మండలంలో పెదఖేర్జిల సమీపంలో వనకాబడి గెడ్డపై చిన్న తరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి 2006లో శంకుస్ధాపన చేశారు. 2007లో పనులు ప్రారంభించారు. నాబార్డు నిధుల నుంచి రూ.6.6 కోట్లు కేటాయించారు. మట్టికట్ట నిర్మిస్తుండగా అర్థంతరంగా పనులు నిలిచిపోయాయి. దీనికి రూ. 2కోట్ల వరకు ఖర్చుచేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా 1037 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నది లక్ష్యం. దీనివల్ల బట్టిమొగలవలస గ్రామం ముంపునకు గురవుతుంది. ఆతర్వాత అదే ప్రాంతంలో పవర్‌ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సన్నాహాలు ప్రారంభించారు. దీంతో మినీ రిజయర్వురు ఏర్పాటుకు అడ్డంకులు ఏర్పడ్డాయి. మళ్లీ జలాశయానికి డిజైన్లు అధికారులు సిద్ధం చేశారు. దీని నిర్మాణానికి రూ.22 కోట్ల అంచనాలతో ప్రభుత్వానికి నివేదిక అందించారు. దీనిపై ఇంకా ఎలాంటి ఆదేశాలు వెలువడలేదు.

ఆగిన సురాపాడు ప్రాజెక్టు

మక్కువ మండలంలో సురాపాడు గ్రామ సమీపంలో అడారుగెడ్డపై రూ. 1.25 కోట్ల వ్యయంతో ఆనకట్ట నిర్మాణం చేపట్టారు. ఈ సురాపాడు ఆనకట్ట పనులు 2009లో ప్రారంభమయ్యాయి. దీనికింద ఎర్రసామంతవలస, దుగ్గేరు, పనసబద్ర, మూలవలస, మార్కొండపుట్టి, బొడ్డుసామంతవలస గ్రామాల్లో 550 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలని ప్రతిపాదించారు. అయితే ఆనకట్ట నిర్మించే ప్రాంతం అటవీశాఖకు చెందిందంటూ ఆ శాఖ అధికారులు అభ్యంతరం తెలిపారు. ఏడాది కాలంగా సగంలోనే ఆనకట్ట పనులు నిలిచిపోఇ  ఉన్నాయి.

చిలకలగెడ్డ ఆనకట్ట

శృంగవరపుకోట మండలంలో చిలకలగెడ్డ ఆనకట్ట ఉంది. దీని కింద 2,250 ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంది.

కంచరగెడ్డ జలాశయం :

బొబ్బిలి మండలం నారాయణప్పవలస వద్ద కంచరగెడ్డపై జలాశయం నిర్మించారు. 2004లో రూ.1.30కోట్లతో దీని పనులు చేపట్టారు. ఇంకా కాలువల తవ్వకాలు జరగలేదు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా 300 ఎకరాలకు సాగునీరు అందాల్సి ఉంది. కాలువల పనులు అసంపూర్తిగా ఉండిపోవడంతో రైతులకు నిరాశే మిగులుతోంది.

పారాది ఆనకట్ట:

బొబ్బిలి మండలం పారాది వద్ద పారాది ఆనకట్టను నిర్మించారు. బొబ్బిలి, బాడంగి, తెర్లాం మండలాల్లో 7,500 ఎకరాల భూములకు సాగునీరు అందుతుంది.

ఆధారము: ఈనాడు

నదులు

జిల్లాలో నాగావళి, గోస్తనీ, గోముఖి, సువర్ణముఖి, చంపావతి, వేగావతి నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. తూర్పు కనుమల్లో పుట్టిన ఈ నదులన్నీ కొండల్లోంచి మైదానప్రాంతాల మీదుగా ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తున్నాయి.

నాగావళి

జిల్లాలో ప్రవహించే ప్రధాన జీవనది నాగావళి. తూర్పు కనుమల్లో ఒరిస్సా రాష్ట్రం రాయగడ జిల్లాలో పుట్టిన ఈ నది విజయనగరం జిల్లాలోకి కొమరాడ మండలంలో ప్రవేశిస్తోంది. జిల్లాలో కొమరాడ, జియ్యమ్మవలస, గరుగుబిల్లి మండలాలు గుండా ప్రవహించి శ్రీకాకుళంలో ప్రవేశిస్తుంది. చివరకు చిఫూజీబందర్‌ వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తోంది. ఈ నది పొడవు 200 కిలోమీటర్లు కాగా విజయనగరం జిల్లాలో 112 కిలోమీటర్లు ప్రవహిస్తోంది. మొత్తం విస్తీర్ణం 8,964 చదరపు కిలోమీటర్లు. ఈ నది గుండా ఏడాదిలో 1.21 శతకోటి ఘనపుటడుగుల నీరు ప్రవహిస్తోంది. దీనికి వేగావతి, స్వవర్ణముఖి, జంఝావతి ఉప నదులు. నాగావళిపై తోటపల్లి వద్ద ఉన్న రెగ్యులేటర్‌ ద్వారా 64 వేల ఎకరాలకు సాగునీరందుతోంది.

గోస్తనీ

విశాఖపట్నం జిల్లా అనంతగిరి మండలం బొర్రాగృహల్లో గోస్తనీ నది పుట్టింది. గోవు(ఆవు) పొదుగు(స్తనాలు) నుంచి నీరు వచ్చేలా అక్కడ ఉండడం వల్ల దీనికి గోస్తనీ అని పేరు వచ్చింది. ఈ నది విజయనగరం జిల్లాలో శృంగవరపుకోట, జామి మండలాల మీదుగా ప్రవహిస్తోంది. అక్కడ నుంచి విశాపట్నం జిల్లాలో ప్రవేశించి భీమిలి వద్ద బంగళాఖాతంలో కలుస్తోంది. దీనిపై తాటిపూటి జలాయం ఉంది. దీని ద్వారా 15,366 హెక్టార్ల భూములకు నీరందుతోంది. విశాఖపట్నానికి రెండు టీఎంసీల తాగునీరు సరఫరా జరుగుతోంది. రెండు డలాల్లో అక్కడక్కడా చిన్న అడ్డకట్టల ద్వారా మరో 1300 హెక్టార్ల భూమి తడుస్తోంది. ఈ నదిలో ఇన్‌ఫిల్ట్రేషన్‌ బావులు తవ్వి విజయనగరానికి 1.5 టి.ఎం.సి.ల తాగునీరు సరఫరా చేస్తున్నారు.

సువర్ణముఖి

సాలూరు మండలంలో పడమర దిక్కున గల పశ్చిమ కొండల్లో సువర్ణముఖి నది పుట్టి తూర్పు దిశగా ప్రవహిస్తోంది. సాలూరు, బొబ్బిలి, బలిజిపేట మండలాల గుండా ప్రవహించి శ్రీకాకుళం జిల్లా పాలకొండ మండలంలో నాగావళి నదిలో కలుస్తోంది. ఇది ఎక్కువగా బొబ్బిలి మండలంలో ప్రవహిస్తోంది. ఈ నదిపై వెంగళరాయసాగర్‌ జలాశయం ఉంది. ఈ జలాశయం ద్వారా 24,700 ఎకరాలకు సాగునీరందుతోంది. చిన్న, చిన్న వనరుల ద్వారా మరో 810 హెక్టార్లకు నీరు అందుతోంది.

వేగావతి

పాచిపెంట మండలంలో గల కొండల్లో వేగావతి నది పుట్టి తూర్పు దిశగా పయనిస్తోంది. సువర్ణముఖి నదితో సమాంతరంగా ప్రవహించి నాగావళిలో కలుస్తోంది. ఈ నది విజయనగరం జిల్లాలో పాచిపెంట, సాలూరు, రామభద్రపురం, బొబ్బిలి, బాడంగి, తెర్లాం, బలిజపేట మండలాల గుండా ప్రవహించి వంతరాం వద్ద శ్రీకాకుళంలో ప్రవేశిస్తోంది. దీనిపై నిర్మించిన పెద్దగెడ్డ జలాశయం ద్వారా 12 వేల హెక్టార్లకు, రొంపిల్లి ఆనకట్ట ద్వారా 6 వేలు, పారాది ఆనకట్ట ద్వారా 8 వేలు, కర్రివలస ఆనకట్ట ద్వారా 4 వేల హెక్టార్లకు సాగునీరందుతోంది.

గోముఖి నది

గోముఖినది తూర్పు కనుమల్లో పుట్టి ఉత్తర నుంచి పడమర దిశగా పయనిస్తోంది. మక్కువ మండలంలో డి.శిర్లాం వద్ద సువర్ణముఖి నదిలో కలుస్తోంది. ఈ నది ప్రవాహం సువర్ణముఖిలో చేరడం ద్వారా వెంగళరాయసాగర్‌ జలాశయానికి పుష్కలంగా నీరు అందుతోంది. దీనిపై అక్కడక్కడ రైతులు అడ్డకట్టలు వేసుకుని రెండువేల హెక్టార్లకు సాగునీరు పొందుతున్నారు.

చంపావతినది

తూర్పు కనుమల్లో విశాఖ జిల్లా అనంతగిరి కొండల్లో పుట్టిన చంపావతి నది తూర్పు దిశగా ప్రవహిస్తూ సాలూరు ప్రాంతంలో విజయనగరం జిల్లాలోకి ప్రవేశిస్తోంది. మెంటాడ, గజపతినగరం, నెల్లిమర్ల, గుర్ల, పూసపాటిరేగ మండలాలు గుండా ప్రవహిస్తోంది. అనంతరం పూసపాటిరేగ మండలంలో కోనాడ వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తోంది. దీనిపై ఆండ్ర జలాశయం నిర్మించగా, ప్రస్తుతం తారకరామతీర్ధసాగర్‌ నిర్మాణంలో ఉంది. విజయనగరం పట్టణానికి తాగునీరు అందించడానికి చంపావతి నది ప్రధాన వనరు. ఆండ్ర జలాశయం ద్వారా 9,426, హెక్టార్లకు సాగునీరందుతోంది. కుమిలి ఆనకట్ట ద్వారా 8172 హెక్టార్లకు సాగునీరందుతుంది. తారకరామతీర్థసాగర్‌ జలాశయం పూర్తయితే మరో 16 వేల హెక్టార్లకు సాగునీరు, విజయనగరం పట్టణానికి ఒక టీఎంసీ తాగునీరు అందనుంది.

ఆధారము: ఈనాడు

3.00260416667
మీ సూచనను పోస్ట్ చేయండి

(ఈ పేజీ లో ఉన్న కంటెంట్ పై ఏమైన వ్యాఖ్యలు / సలహాలు ఉంటే, ఇక్కడ పోస్ట్ చేయండి)

Enter the word
నావిగేషన్
పైకి వెళ్ళుటకు