పంచుకోండి
వ్యూస్
  • స్థితి: సవరణ కు సిద్ధం

నేర్చుకోవడమనే ప్రక్రియ

నేర్చుకోవడమనే ప్రక్రియ

మూడు ఉపమానాలు

మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోడానికి, ప్రకృతి ధర్మాలని అర్థం చేసుకోడానికి మనం ఎన్నో రకాల ఉపమానాలని వాడుతాం. మూల వస్తువు అర్థం కావడం కష్టం అయినప్పుడు నమూనాలతో దాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాం. అయితే కొన్ని సార్లు యదార్దం కన్నా ఈ నమూనాలే, ఈ ఉపమానాలే మరింత సజీవంగా, వాస్తవంగా గోచరిస్తాయి.

ఏ విద్యా వ్యవస్థ నిర్మితిలోనైనా మూడు ఉపమానాలు గొప్ప ప్రాబల్యాన్ని, ప్రభావాన్ని కనబరుస్తాయి. విద్యావ్యవస్థలకి ప్రాణ ప్రతిష్ట చేసే విద్యావేత్తలు కూడా తెలిసో తెలీకో కొన్ని ఉపమానాల సహాయంతో, నమూనాల ఆసరాతో విద్యావ్యవస్థల విభావన చేస్తారు. అలా వారి ఆలోచనల వెనుక ఫలానా ఉపమానాలు, నమూనాలు, భావనలు ఆధారంగా ఉన్నాయన్న విషయం కొందరు విద్యావేత్తలు ఒప్పుకోకపోవచ్చు. లేదా వాటి ప్రభావం ససేమిరా లేదని వాదించవచ్చు. ఏదేమైనా ఆ ఉపమానాలే, భావనలే స్కూళ్లలో టీచర్లు చేసే పనుల మీద గాఢమైన ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

ఈ ఉపమానాల్లో మొదటిది విద్యావ్యవస్థని ఓ కర్మాగారంతో పోల్చడం. ఈ విద్యా కర్మాగారం ఎలా పని చేస్తుంది? వరుసగా ఓ బెల్టు మీద ఖాళీ సీసాలు రకరకాల సైజుల్లో వస్తుంటాయి. బెల్టుపక్కన సీసాల్లో పానీయాలు పోసే యంత్రాలు ఉంటాయి. ఆ యంత్రాల్ని ఫాక్టరీ వర్కర్లు నడుపుతూ ఉంటారు. సీసాలు వరుసగా పక్కనుండీ వెళ్తుంటే ఒక్కో యంత్రం ఒక్కో పదార్థాన్ని - సైన్సు, లెక్కలు, సోషలు, ఇంగ్లీషు - ఇలా అందులో పోస్తూ ఉంటుంది. అదే కర్మాగారంలో ఏసీ గదుల్లో పై అధికారులు ఉంటారు. సీసాలని బెల్టు మీద ఎప్పుడు పెట్టాలి, బెల్టు మీద ఎంత సేపు ఉంచాలి, ఎప్పుడెప్పుడు ఏఏ పదార్థాలు సీసాల్లో నింపాలి, చిన్న సీసాలని ఎలా నింపాలి, పెద్ద సీసాలని ఎలా నింపాలి అన్నీ పై నుండి ఆ అధికారులే నిర్ణయిస్తారు.

నేనీ ఉపమానాన్ని స్కూలు టీచర్లతో చెబితే నవ్వుతారు. కాని ఇటీవలే ఆమోదించబడ్డ స్కూలు అభివృద్ది పధకాల్ని కొంచెం జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ఈ 'కర్మాగారపు చింతన' ఎంత బలంగా ఉందో అర్థమవుతుంది. ఉదాహరణకి ఈ సాధికార నివేదికల్లో ఇన్నేళ్లు ఇంగ్లీషు, ఇన్నేళ్లు లెక్కలు, ఇన్నేళ్లు పర భాష, ఇన్నేళ్లు సైన్సు చెప్పాలని ఉంది. అంటే ఆ సీసాల్లోకి ఇంగ్లీషు ఓ నాలుగేళ్లు, లెక్కలు ఓ రెండు మూడు ఏళ్లు ఇలా వరుసగా నింపాలన్నమాట! అయితే ఈ విధానానికి మూలంలో సీసాలోకి చొప్పించిన పదార్థం నేరుగా సీసాలోకే వెళ్తుందనే నమ్మకం, అలా ఒకసారి సీసాలోకి వెళ్లిన పదార్ధం సీసాలోనే కిక్కురుమనకుండా ఉంటుందన్న నమ్మకం ఉన్నాయి. ఈ నమ్మకాలు రెండూ సరైనవన్న నమ్మకం ఏమీ లేదు. ఈ నివేదికలు, సిద్ధాంత వ్యాసాలు బాగానే ఉన్నాయిగాని ఒక చిన్న ప్రశ్న ఎవరికీ ఎందుకు తట్టదో అర్థం కాదు. ఇన్నేళ్లుగా ఈ సీసాల్లో రకరకాల పదార్థాలు కూరాలని చూస్తున్నారే? మరి కర్మాగారం లోంచి అన్ని సీసాలు ఖాళీగా ఎందుకువస్తున్నాయ్? ఇంచు మించు శతాబ్దం పైగా సాక్ష్యాధారాలు పోగైనా విద్యావేత్త లంతా 'టీచరు చెప్పినది' = 'విద్యార్థి నేర్చుకున్నది' అన్న సమీకరణాన్ని ఎలుగెత్తి చాటుతూ కూర్చున్నారు. అంటే ఎంత ఎక్కువ నేర్పిస్తే అంత ఎక్కువ నేర్చుకుంటారన్నమాట. నేను చదివిన నివేదికల్లో ఒక్కటి కూడా ఈ నమ్మకాన్ని సవాలు చేసిన పాపాన పోలేదు. పిల్లలు ఆశించినంతగా నేర్చుకోలేదు అంటే మనం వాళ్ల బుర్రలోకి సమాచారాన్ని దట్టించే ప్రక్రియని ఇంకా త్వరగా (నాలుగేళ్లకే) మొదలెట్టాలి అన్నమాట. లేదూ ఇంకా ఇంకా మేలైన సమాచారాన్ని దట్టించాలి, ఇంకా ఎక్కువ దట్టించాలి (పాఠ్యప్రణాళికని ఇంకా పకడ్బందీగా చెయ్యాలి).

రెండో ఉపమానం లేదా నమూనా పిల్లలని ప్రయోగశాలలో పంజరంలో ఎలుకల్లాగానో, కోతుల్లాగానో భావించడం. ఈ జీవాలకి ప్రత్యేక శిక్షణ నిచ్చి ఏదో చిన్న చమత్కారం చేయిస్తారు. ఉదాహరణకి పంజరంలో ఈ మూల ఓ ఎలుక ఉంటుంది. మరో మూల ఓ వృత్తాకారపు మీట, త్రిభుజాకారపు మీట ఉంటాయి. 'సరైన' మీట (అంటే ప్రయోగం చేస్తున్నవాడు ఉద్దేశించిన మీట) నొక్కితే తినేదేదో దానికి ఇవ్వబడుతుంది. 'తప్పు' మీట నొక్కితే ఎలక్ట్రిక్ షాక్ ఇవ్వబడుతుంది. లాస్ ఏంజిల్స్ లో కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలో, విద్యావిభాగానికి చెందిన జాన్ గుడ్లోడ్ ‘పందొమ్మిదవ శతాబ్దం అంతంలోను, అప్పట్నుంచి ఇప్పటి వరకు కూడా స్కూళ్ళలో మనం చేస్తున్నది ఇదే - పరీక్ష పెట్టడం, స్పందన బట్టి బహుమతి లేదా షాకు ఇవ్వడం. సామాన్య పరిభాషలో దీన్నే ముద్దులు, మొట్టికాయల పద్ధతి అంటాం. కాస్త (మనస్తత్వ) శాస్త్రీయ పరిభాషలో దీనికే 'ధనాత్మక ప్రబలీకరణం' (ముద్దులు), లేదా 'ఋణాత్మక ప్రబలీకరణం' (మొట్టికాయలు) అని పేర్లు ఉన్నాయి.

స్కూళ్లలో పిల్లలకి వచ్చే ధనాత్మక ప్రబలీకరణాలు ఎక్కువ మార్కులు, మెచ్చుకోళ్లు, వెన్ను తట్టడాలు, వెరీ గుడ్ అనడాలు, క్లాస్ రాంకులు, ఎంట్రన్స్ రాంకులు, పెద్ద కాలేజిలలో ప్రవేశాలు, మంచి ఉద్యోగాలు, బోలెడు డబ్బు మొదలైనవి. ఋణాత్మక ప్రబలీకరణాలు తిట్లు, తన్నులు, అవమానాలు, అవహేళనలు, తక్కువ మార్కులు, తప్పడాలు, స్కూలు నుండి బహిష్కరణలు.

ఇక పేద పిల్లలకి ఐతే మళ్లీ స్కూలు వెళ్లగలిగితే గొప్ప. లేదా ఏదో నాసిరకం కాలేజిలోనో, తక్కువ ఫీజు ఉన్న కాలేజిలోనో ప్రవేశం రావడం, తక్కువ జీతం ఉన్న ఉద్యోగం దొరకడమో, అసలు ఉద్యోగమే దొరక్క పోవడమో జరుగుతుంది.

ఇక మూడవ ఉపమానం అన్నిటికన్నా ప్రమాదకరమైనది, వినాశకరమైనది. అది స్కూలుని పిచ్చివాళ్ల పిచ్చి కుదిర్చే పిచ్చాసుపత్రితోనో, లేదా ముద్దాయిలని సంస్కరించే జైలుతోనో పోల్చడం. స్కూళ్లు ఎప్పుడూ, అవి పెద్ద రాంకుల గలవైనా చిన్న రాంకులవైనా, ఒక మౌలిక సిద్ధాంతాన్ని అనుసరించి పనిచేస్తాయి. అదేంటంటే పిల్లలు విజయం సాధిస్తే ఆ ఘనత స్కూలుదే నన్న సిద్ధాంతం. ('నీకు చదువు అబ్బితే, మీ టీచరుకి కృతజ్ఞతలు చెప్పు' అన్న నానుడిలో ఆ సిద్ధాంతం చక్కగా నిర్వచించబడింది.) పిల్లలు వైఫల్యాన్ని పొందితే అందుకు బాధ్యత పిల్లలదే. ఈ విషయం గురించి మంచి పేరున్న ఒక ప్రైవేటు ప్రాధమిక స్కూలులో పనిచేసే ఓ అనుభవం గల టీచరు “మేం చెప్పింది పిల్లలు నేర్చుకోకపోతే దానికి కారణం వాళ్ల బద్ధకం, అశ్రద్ధ, స్థిమితం లేకపోవడం” అంటూ ఖండితంగా చెప్పేశాడు.

పిల్లలు చదవలేక పోవడానికి కొందరు విద్యావేత్తలు ఇటీవల కాలంలో మరో కొత్త పేరు కనుక్కున్నారు. వీటిని ‘విద్యా వైకల్యాలు' అంటున్నారు. ఈ కొత్త సిద్ధాంతానికి బాగా ప్రాచుర్యం కలిగింది. తమ పిల్లలు చదువులో వెనకబడి ఉండడం చూసి “మా వాడికి ఎందుకిలా అవుతోంది? మేమేం చెయ్యాలి” అని ఆదుర్దా పడే మధ్య తరగతి తల్లిదండ్రులకి ఈ రోజుల్లో నిపుణులు ఒక్కటే చేబుతారు, “మీ రేమీ చెయ్యనక్కర్లేదు. మీవాడికే మెదడు సరిగ్గా లేదు,” అంటారు. “ఇంతమంది టీచర్లు ఉన్నారు, మా అమ్మాయికి నాలుగు ముక్కలు నేర్పలేరూ?” అని తల్లిదండ్రులు కోపంగా స్కూలు మీద దండయాత్ర కొస్తే వాళ్లకి దొరికే సమాధానం ఇదే - “మీ అమ్మాయికి విద్యా వైకల్యం ఉంటే మమ్మల్నేం చెయ్యమంటారండీ?”

ఈ రోజుల్లో బాగా చిన్న పిల్లలకి కూడా ఎల్.కే.జీ లో చేరడానికి వరుసగా బోలెడన్ని పరీక్షలు పెడతారు, వాళ్లు శక్తి యుక్తులు బేరీజు వేయడానికి. కొన్ని సందర్భాల్లో అయితే ఇలాంటి పరీక్షలు ఎందుకు పెడుతున్నారో టీచర్లు ఆ పిల్లలకి కూర్చోబెట్టి బోధపరుస్తారు!!! ఇలాంటి పద్ధతులన్నీ కూడ దీసుకుని ఓ పెద్ద కుహనా శాస్త్రం రూపొందింది. ఇందులో నానా రకాల అశక్తతలకి పెద్ద పెద్ద పేర్లు పెట్టడం, వాటిని పిల్లల్లో గుర్తించడానికి పరీక్షలని రూపొందించడం, వాటి చికిత్స కోసమని ఏవేవో ప్రక్రియలని రూపొందించడం (ఇందులో చాల శాతం నిజంగా నయం చెయ్యని పనికిమాలిని పద్ధతులే ఉంటాయి) ఒక ఆనవాయితీ అయిపోయింది.

ఇలాంటి విచిత్ర పదజాలంతో జనాన్ని భయపెట్టే పరిశోధనలూ అవిశ్వసనీయంగానే ఉంటాయి. ఒకసారి ఈ 'విద్యా వైకల్యం' మీద ఓ పెద్ద సమావేశం జరిగితే హాజరు అయ్యాను. ఆ రంగంలో పని చేస్తే ఎంతో మంది నిపుణులు వచ్చారు.  నేను అక్కడ ఒక్కటే ప్రశ్న అడిగాను. 'విషయ గ్రహణ లోపాలకి, ఒత్తిడికి మధ్య గల సంబంధాన్ని శోధించే పరిశోధనల గురించి ఎవరైనా విన్నారా - స్వయంగా చేసి ఉండనక్కర్లేదు, కేవలం విన్నారా?' అని అడిగాను.1100 మందిలో కేవలం ఇద్దరు మాత్రమే చేతులు ఎత్తారు. తీవ్రమైన విషయగ్రహణ లోపాలు' ఉన్న పిల్లల్ని ఒత్తిడి లేని వాతావరణంలో ఉంచితే ఆ అశక్తతలు వాటికవే మాయమైపోయినట్టు కొన్ని పరిశోధనల్లో తేలింది అని అన్నారు వాళ్లు.

మన మూడు ఉపమానాల్లోను మూడవది యదార్థాన్ని వక్రంగా ప్రదర్శిస్తుంది. పిల్లలకి సహజంగా చదువు అంటే ఇష్టం ఉండదని, వాళ్లకి చాతకాదని, కూర్చోబెట్టి చదివిస్తే తప్ప చదవరని ఆ ఉపమానం బోధిస్తుంది. కనుక పిల్లలు చదివేట్టు చెయ్యాలంటే పాఠ్యాంశాన్ని చిన్న చిన్న ముక్కలుగా విభజించి మనకి బాగా తెలిసిన ‘ముద్దులు-మొట్టికాయల' పద్ధతిలో వరుసగా ఒక్కొక్క అంశాన్నే అవపోసన పట్టిస్తూ రావడం తప్ప వేరే మార్గాంతరం కనిపించదు. ఇక ఈ పద్ధతి కూడా పని చెయ్యకపోతే స్కూళ్లు అసలు పిల్లల్లోనే ఏదో లోపం ఉందని ముద్రవేసి చేతులు దులుపుకుంటాయి. అంతే కాని ఆ లోపం ఏంటో అర్థం చేసుకుని నయం చెయ్యాలని అనుకోవు.

ఈ నమ్మకాలన్నీ అపనమ్మకాలే, అపోహలే. మీరు కలకత్తాకి వెళ్తామని ముంబై నుండి బయల్దేరి పశ్చిమం దిక్కుగా ప్రయాణం మొదలెట్టారనుకోండి. ఆ దిశలో వెళ్తున్న కొద్దీ గమ్యానికి దూరం అవుతూ ఉంటారు. ఆ దిశలో ఎంత గట్టిగా ప్రయత్నిస్తే అంత విఫలులవుతారు.

అయితే అసలు వాస్తవం పై నమ్మకాలకి వ్యతిరేకంగా ఉంది. తమ చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని తెలుసుకోవాలనే ప్రగఢమైన ఆసక్తి పిల్లల్లో స్వతస్సిద్ధంగా ఉంటుంది. శాస్త్రవేత్తల్లా అనుభవాన్ని వడపోసి పరిజ్ఞానంగా మార్చుకోవడం వారి రక్తంలో ఉంది. విషయాలని శోధించడం, ఆలోచించడం, పరీక్షించి, ప్రశ్నించి సమాధానాలు రాబట్టడం - ఇవన్నీ వాళ్లు అడక్కుండానే చేస్తారు. మనం వద్దని వాళ్ల చర్యలని నివారిస్తే తప్ప అలా చేస్తూనే ఉంటారు, మౌనంగా, ముద్దుగా పురోగమిస్తూనే ఉంటారు.

అవకతవకలు లేని అనుభవమే విద్య

రెండు విషయాల మధ్య ఏవైనా అవకతవకలు ఉంటే, పరస్పర వైరుధ్యం కనిపిస్తే పిల్లలు సులభంగా పట్టేస్తారు. ప్రపంచాన్ని గురించిన వారి మానసిక నమూనాలోని విడి భాగాలన్నీ ఒక దాంతో ఒకటి చక్కగా అమరిపోవాలి, సరిపోవాలి. అలా అమరకపోతే పిల్లలకి ఏదో వెలితిగా అనిపిస్తుంది. ఎలాగైనా ఆ వైరుధ్యాన్ని పరిష్కరించాలని ప్రయత్నిస్తారు. ఆ వైరుధ్యం, వైచిత్రి వాళ్లని కలత పెడుతుంది. వారి లోకంలో ప్రతి వస్తువూ అర్ధవంతంగా ఉండాలి. వారి చిన్నారి దృక్పథంలో వీలుగా ఇమిడిపోవాలి. అయితే ఆ పరిష్కారం మరొకరి వల్ల వచ్చేది కాదు. వారికి వారే చేసుకోవాలి. వారి స్వంత పంథాలో చేసుకోవాలి.

పిల్లలకి వాళ్లకి ప్రస్తుతం ఉన్న మానసిక నమూనా నచ్చని పక్షంలోనే, తృప్తి కలిగించని పక్షంలోనే అవతలి వాళ్లు సూచించే సవరణలని సమ్మతిస్తారు. చొరవ మీద మనం ఏదైనా చెప్పినా ఇలా విన్నది అలా ఆవిరై పోతుంది. తనకై తాను చేసుకున్న సవరణలు గాని, తన ఆమోదంతో వచ్చిన సవరణలు గాని నిలుస్తాయి, తన అనుభవంలో భాగం అవుతాయి.

మామూలుగా బోధన అని మనం దేనినైతే అంటామో (అంటే పిల్లలకేదైనా చెప్పడం) అది స్వతహాగా అసాధ్యమైన ప్రక్రియ. ఎందుకంటే పిల్లల మనోస్థితి ఎలా వుంటుందో మనకు తెలిసే అవకాశం లేదు. దాన్ని మనకు తెలియజేయడానికి తనకి శబ్దజాలం చాలదు. నిజానికి ఏదో స్థాయిలో ఆ సమస్య మనందరికీ వస్తుంది. మనం చెప్పదలచుకున్న దాని కన్నా మనలో ఎంతో ఉంటుంది. మన మాటలో కన్నా మదిలో మరెంతో దాగి ఉంటుంది. మనకే ఇలా ఉంటే ఇక పిల్లల విషయంలో ఈ వ్యత్యాసం వంద రెట్లు తీవ్రంగా ఉంటుంది. ఆడలేని ఊసులెన్నో మదిలో ఊగిసలాడుతూ ఉంటాయి. తెలుపలేని తలపులెన్నో మనసు తలుపుల వెనుక పొంచి ఉంటాయి. వారి అర్థం మనకి తెలియకపోవడమే ఎంతో అపార్థాలని దారితీస్తుంది. ఎన్నో అనర్థాలకి దారి తీస్తుంది. మనకెలా ఉన్న వారికి మాత్రం అది శోక హేతువు అవుతుంది.

పిల్లల మానసిక నమూనాల్లో వారికి ఎన్నో ఖాళీలు కనిపిస్తాయి. వాటిని ఎలా పూరించాలో వారికి తెలీదు. పూరించమని మరొకరిని అడగడం కూడా తెలీదు. ఎన్నో అనుభవాల తరువాత ఎప్పుడో, ఏదో సందర్బంలో ఓ ఖాళీని పూరించే సమాచారం ఏదో అందుతుంది. దాన్ని అయస్కాంతంలా వారి మనస్సు ఆకర్షించి సొంతం చేసుకుంటుంది. ఈ అనుభవం మనకి కూడా కలుగుతూ ఉంటుంది.

మన జ్ఞానంలో, అవగాహనలో ఎక్కడో చిన్న వెలితి ఉంటుంది. ఏదో సందర్భంలో ఉన్నట్లుండి ఓ అనుభవం ద్వారానో, పుస్తకం ద్వారానో ఆ వెలితిని పూరించే సమాచారం దొరుకుతుంది. వెంటనే మన మనసు దాన్ని తనది చేసుకుంటుంది. దాన్ని గట్టిగా పెనవేసుకుపోతుంది. అలా నేర్చుకున్న విషయాలని మరచిపోలేం. పిల్లలు కూడా ఇలాగే నేర్చుకుంటారు. అయితే పిల్లల్లో ఈ ప్రక్రియ కచ్చితంగా ఎలా జరుగుతోందో వాళ్లు మనకి వివరంగా వర్ణించలేరు. నిజానికి అది వాళ్లకే సరిగ్గా తెలీదు. అదలా జరిగిపోతుందంతే!

ఓ పాపని ఓ మూల కూర్చోబెట్టి ఓ పెద్ద దొంతు పుస్తకాలు పక్కన పెట్టి చదవమంటే అందులో చాలాభాగమే చదవొచ్చు. కాని ఆ చదివిన దాంట్లో చాలా భాగం నేరుగా బయటికి వెళ్లిపోవచ్చు కూడా. అలా కాక పాప తనంతకు తానే చదువుకుంటుంటే ఏం జరుగుతుందో వర్ణించడానికి ఒక పోలిక తీసుకుందాం. సముద్రజలాల్లోంచి మెగ్నీషియం తీసే రసాయన కర్మాగారాలు ఉంటాయి. ఇవి లెక్కలేని డ్రమ్ముల కొద్దీ సముద్ర జలాన్ని తీసుకుని పిడికెడు మెగ్నీషియం అందిస్తాయి. పిల్లలు నేర్చుకునే విధానం కూడా సరిగ్గా ఇలాగే ఉంటుంది.

ఒక పిల్లవాడు తనకై తాను నేర్చుకుంటుంటే, తన ఆసక్తి బట్టి చదువుకుంటూ, నేర్చుకుంటూ పోతుంటే తన మనసు అనే కర్మాగారం ద్వారా ఎంతో సమాచారం ప్రవహిస్తుంది. కాని ఆ మహరాశి నుండి తన అంతరంగం తన అవసరమైన సారాన్ని మాత్రమే తీసుకుంటుంది. అలా కాకుండా తన మనసులోకి ఏం వెళ్లాలో మనమే నిర్ణయిస్తుంటే, అధికారం మన చేతుల్లోకి తీసుకుంటే నేర్చుకునే వేగం తగ్గిపోతుంది. సామర్థ్యం బలహీనమవుతుంది. తన శిక్షణా ప్రక్రియని మరింత

సమర్థవంతం చేస్తున్నాం అనుకుంటాం. కానీ నిజంగా కాదు. తన మనసులోకి వెళ్లే ప్రవాహం మందగిస్తుందంతే!

ఏ పద్ధతి సమర్థవంతమైంది? ఓ చిన్న పాప భాష ఎలా నేర్చుకుంటుంది? తన చెవులతో విని బోలెడంత సమాచారాన్ని, భాషాశబ్దాలని గ్రహిస్తుంది. అదీ తను ఉండే పరిసరాలలో పెద్దవాళ్లు ఎన్నో మాట్లాడుకుంటారు అనుకుంటే. అలా విన్న వాటిలో ఆ పాప చాలా మటుకు మర్చిపోతుంది. అసలు అర్థం కాదేమో కూడా. అక్కడో ముక్క, ఇక్కడో ముక్క మనసు కెక్కుతాయి. వెంటనే మనం కల్పించుకుని, “ఎబ్బే! ఇలాగైతే ఎప్పటి కవుతుంది? వెంటనే బళో పడేయాల్సిందే. చక చక భాష ఎలా నేర్చుకోవాలో బళ్లో వాళ్లు నేర్పుతారు,” అని పాపని బడికి పంపేస్తాం. వ్యాకరణమని, సమాసాలని, సంధులని పాపని ఇరుకున పెడతాం. ఏ పద్ధతి సమర్థవంతమైన పద్ధతి? ఇద్దరిలో భాష ఎవరికి బాగా వస్తుంది? బల్లో వ్యాకరణం వెలిగించిన వాడికా, సహజ పరిసరాలలో సహజంగా నేర్చుకున్నవాడికా?

మరో ముఖ్యమైన అంశం మీద కూడా నాకు స్కూలుకి అస్సలు పడదు. ఇప్పుడు ఓ నిజాయితీ గల పిల్లవాడు, అంటే ఊరికే పరీక్షల కోసం అని కాక, చదువంటే ఇష్టం ఉండి చదివేవాడు, విషయాన్ని మనసార చదవాలని చదివేవాడు ఉన్నాడనుకోండి. అలాంటి పిల్లవాడు స్కూలు వ్యవస్థలో చాలా చిక్కుల్లో పడతాడు. ఎందుకంటే అలాంటి వాడికి క్లాసులో అడుగడుగునా సందేహాలే వస్తాయి. ఇలాంటి వాడంటే టీచరుకి మంటగానే ఉంటుంది. “వీడి ప్రశ్నలకి సమాధానం చెబుతూ కూర్చుంటే నేనీ పోర్షను పూర్తిచేసినట్టే!” అని విసుక్కుంటుంది. చదువు విషయంలో చిత్తశుద్ది, నిజమైన ఉత్సుకత గల పాపకి తనకి అందుతున్న సమాచారంలో ఎన్నో అవకతవకలు స్ఫురిస్తాయి, ఎంతో వెలితి కనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఒక్క పాఠ్యపుస్తకాల్లోనే కాదు అసలు జీవితంలోనే ఈ అవకతవకలు, జవాబుల్లేని ప్రశ్నలు కిక్కిరిసి ఉండడం కలవరపెడుతుంది.

పిల్లల సందేహాలు తీర్చడానికి మహామహా మేధావులు దిగిరావాలేమో తెలీదు. కాని పాపం వాళ్ల క్లాసు టీచరు ఆ సందేహాలన్నీ ఓపిగ్గా, ఉత్సాహంగా తీరుస్తుందని అశిస్తే పొరబాటే. పోనీ మంచి ఉద్దేశంతో ఎదో అన్నా తప్పు దొర్లితే పిల్లలు క్షమించరు. జీవితాంతం నవ్వుతారు. ఇలాంటి సంశయాత్ములు' స్కూలుకే చేటు. అలాంటి పిల్లలకి టీచరు సానుభూతి గాని, తోటి పిల్లల సహకారం గాని లభించదు. తను పడే మథన ఏంటో తన చుట్టూ ఉండేవాళ్లలో ఎవరికీ అక్కర్లేదని తనకి తొందర్లోనే అర్థమైపోతుంది.

నా అనుభవంలో నేనో విషయం గమనించాను. త్వరత్వరగా నేర్చుకునే పాప బాగా సాహసం గలదై ఉంటుంది. అపజయానికి భయపడని తెగింపు గలదై ఉంటుంది. ధీమాగా జీవితానికి ఎదురొడ్డుతుంది. వెరుపు లేక వచ్చే అనుభవాలని మనసార ఆహ్వానిస్తుంది. తన సహజ ఉత్సుకతే ప్రేరణగా విషయలని అర్థం చేసుకోవడం కోసం కృషి చేస్తుంది. తన తెలియమీని దాచుకోవాలి అనుకోదు. తన అజ్ఞానానికి రక్షణ కోరదు. నిస్పృహతో నేస్తం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది. ఆత్మవిశ్వాసంతో ప్రవర్తిస్తుంది. గాఢమైన నమ్మిక ఆమె ఊపిరై నడిపిస్తుంది.

అలా కాకుండా కొద్దిగా మధ్యస్థాయి విద్యార్థిని తీసుకుందాం. లోకం అర్థం పర్థంలేని వ్యవహారంలా అనిపిస్తుంది. బుద్ధిని తికమక పెడుతుంది. తప్పుదారి పట్టిస్తుంది. చికాకు పెడుతుంది. ఓ శత్రువులా వ్యవహరిస్తుంది. భవిష్యత్తు ఎలా రూపుదేలుతుందో తెలీదు. దుష్ఫలితాల మీద గట్టి నమ్మకం ఉంటుంది. చర్యల్లో విశ్వాసం లోపిస్తుంది. జీవితంలో నిండుదనం లోపిస్తుంది.

చదువులో విజయం సాధించే విద్యార్థికి శక్తిసామర్థ్యాలే కాదు ఎంతో సహనం కూడా ఉంటుంది. ఒక పద్ధతిలో ఫలితం రాకపోతే, మరో పద్ధతి ఆలోచిస్తాడు. అదీ పని చెయ్యకపోతే మరొకటి ఊహిస్తాడు. నెగ్గిన దాకా ప్రయత్నిస్తాడు. మధ్యముడికి అలాంటి ఓర్పుగాని, సద్యఃస్పూర్తిగాని ఉండవు. ఒకసారి ఫలితం రాకపోగానే కుప్పకూలిపోతాడు. మంచి విద్యార్థిని అపజయం అంతగా బాధించదు. ఎందుకంటే తను చేసిందాన్ని తాను సాక్షీ భావంతో స్పష్టంగా చూసుకోగలడు. తప్పొప్పులని బేరీజు వేసుకుని, పద్ధతులని సవరించుకుని ముందుకు పోగలడు.

పిల్లల ఉత్సాహంలోను, ఓర్పులోను కాలానుగతమైన మార్పుకి పెద్దలు అలవాటుపడాలి. కడలిలో కెరటాల్లా వారి ధైర్యసాహసాలు కూడా పడుతూ లేస్తూ ఉండడం పెద్దలు గమనిస్తారు. కొన్ని రోజుల్లో పిల్లలు ఉత్సాహంతో ఉప్పొంగుతూ ఉంటారు. మరి కొన్ని రోజులు బద్ధకంగా నీరుగారిపోయి ఉంటారు. పిల్లల చేత మనం ఏదైనా చేయిద్దామనుకున్నా, ఏదైనా నేర్పిద్దాం అనుకున్నా ఈ మానసిక స్థితిగతుల్ని దృష్టిలో పెట్టుకున్నట్లయితే సత్ఫలితం వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

నిరుత్సాహంగా, నిస్తేజంగా ఉన్న పాపని కోప్పడి చీవాట్లు పెట్టకపోతే ఆమె ధైర్యం పుంజుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ఉన్న కాస్తంత ధైర్యాన్ని కాలరాయకపోతే ధైర్యం పెరుగుతుంది కాని తగ్గదు.

బెదిరిపోయి భయంతో కుంచించుకుపోతున్న పాపే లోకం నుండి భయపడి ఓ మూల దాక్కుంటుంది. అలా కాక మనస్పూర్తిగా తనకి నచ్చిన పనిలో నిమగ్నమై ఉన్న పాప పూవులా వికసిస్తుంది, హాయిగా పరిమళిస్తుంది. పిల్లలు ఇలాగే ఎదుగుతారు. ఓ వృక్షంలా సహజంగా ఎదుగుతారు. వృక్షం తన వేళ్లని ఎండిపోయిన భూమిలోకి కూడా లోతుగా చొచుకుపోనిస్తుంది. ఒక దశలో శాఖలు అంతగా పెరక్కపోయినా ఫరవాలేదు. కింద వేళ్లు పెరుగుతూనే ఉంటాయి. ఏదో దశలో వెళ్లు జలనిధిని స్పృశిస్తాయి. ఆ క్షణం నుండీ ఆ చెట్టు కొమ్మలలో, రెమ్మలలో, పూవులలో, ఆకులలో ప్రకృతి పగలబడి నవ్వుతుంది.

పిల్లల మాటలు వింటుంటే, వాళ్లు ఒకరినొకరు వేసుకునే ప్రశ్నలు వింటూంటే మనకో విషయం అర్థమవుతుంది. ఆ ప్రశ్నలు చిన్న చిన్న విషయాలకి సంబంధించినవి కావు. అవి పెద్ద పెద్ద ప్రశ్నలు. “కొళాయిలో నీళ్ళేందుకు వస్తాయి,” వంటి ప్రశ్నలు అడగరు. “ఈ ప్రపంచం ఎలా వచ్చింది?” అనడుగుతారు. పిల్లలు తత్వవేత్తలు కూడా. వాళ్లు కల్పించే కథల్లో పురాణేతిహాసాల ఛాయలు కనిపిస్తాయి. పిల్లల కల్పనల్ని పెద్దవాళ్లు తక్కువ చేస్తుంటారు. “బానే ఉంది గాని చిట్టీ, నిజంగా అలాగేం ఉండదమ్మా” అనేస్తాం. కథలు కట్టి, కలలు కనే పిల్లలు అదంతా ఏదో సరదా కోసం చెయ్యరు. విశ్వాన్ని అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నంలో ఓ నమూనాని తయారు చేసుకుంటున్నారు. వారి స్థాయిలో, వారి స్వంత మార్గంలో ఎంతో లోతైన ప్రశ్నలని శోధిస్తున్నారు. ఆ కలలలో హాయిగా ఓలలాడడానికి, ఆ కలల నుండి వాళ్లు నేర్చుకోదలచినది నేర్చుకోడానికి తగినంత వ్యవధినివ్వాలి, అవకాశాన్నివ్వాలి.

జీవించడమే చదువుకోవడం

ఆ మధ్య ఓ కాలేజి సమావేశంలో ప్రిన్సిపాలు మాట్లాడుతూ 'నేను జీవితాంతం విద్యార్థినే' అన్నాడు. అందరూ జీవితాంతం కొత్త కొత్త విషయాలు నేర్చుకుంటూ ఉండాలి అన్నాడు. బానే వుంది అనుకున్నాను. కాని ఆయన అసలు ఉద్దేశం అది కాదని ఆయన వివరణ విన్నాక తెలిసింది. ఆయన ఉద్దేశం మనం జీవితం అంతా నిపుణులు చెప్పింది వింటూ, ఆ ముక్కలు శ్రద్ధగా నేర్చుకుంటూ, వాళ్లు పెట్టే పరీక్షల్లో నెగ్గుతూ, బ్రతుకంతా మానసికంగా దాసోహం చెయ్యాలని. ఆయన ఉద్దేశం ఇదని ముందు నమ్మలేకపోయాను. కాని అదే వాక్యాన్ని మరో విధంగా, సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవచ్చు. నిజంగానే మనం జీవితమంతా విద్యార్థులమే. అసలు జీవితమే ఒక విద్య. ఎప్పుడూ ఏదో ఒకటి నేర్చుకుంటూ ఉండకుండా జీవించి ఉండడం కష్టం. మనం జీవించి ఉన్నంత కాలం మన పరిసరాల నుండి ఏదో సమాచారాన్ని గ్రహిస్తూనే ఉంటాము. అనుక్షణం మనం యదార్థాన్ని ఎన్నో విధాలుగా అనుభూతి చెందుతున్నాం. మనం గ్రహించే సమాచారంతో మన భావాలని, అభిప్రాయాలని మార్చుకుంటూ ఉంటాం. మన మానసిక నమూనాని దిద్దుకుంటూ ఉంటాం. కొంత మంది తమ మానసిక నమూనా చెదిరిపోతుందేమో నన్న భయంతో తమ నమ్మకాలని వమ్ము చేసే సమాచారాన్ని త్రోసిపుచ్చుతూ ఉంటారు. కాని ఆ త్రోసిపుచ్చే ప్రయత్నం కూడా ఆ నమూనా మీద ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.

ఉదాహరణకి ఇద్దరు మనుషులు ఓ పత్రికలో ఒకే వార్తని చదివారు అనుకుందాం. ఆ వార్త ఇద్దర్నీ బాగా కదిలించివేసింది అనుకుందాం. అలాంటి వాస్తవాన్ని దిగమింగడం కొంచెం కష్టమే అయేనా వారిలో ఒకరు దానికి అలవాటు పడి సమ్మతిస్తారు. తదనుగుణంగా జీవితం పట్ల వాళ్ల అభిప్రాయాలని సవరించుకుంటారు. ఇది కొంత బాధని కలిగించే పరిణామం (నాకైతే ఎప్పుడూ ఇదే దశలో ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది.) కాని రెండవ వ్యక్తి కాస్త సంకుచిత దృక్పథం గల వాడు. ఆ వార్తని ససేమిరా సమ్మతించక త్రోసి పుచ్చుతాడు. అదంతా వట్టి అబద్ధం అని కొట్టిపారేస్తాడు. అసలీ పత్రికని ఎప్పుడూ నమ్మకూడదు అనేంతవరకు వెళ్లిపోతాడు.

అదే విధంగా జీవితంలో మన అనుభవాల నుండి ఏదో ఒకటి నేర్చుకుంటూ ఉంటాం. ఒక కొత్త ఊరు చూస్తాం. అందులో భవనాలు, రోడ్లు, రవాణా సదుపాయాలు చూస్తాం. మిగతా ఊళ్లని కూడా ఇలాగే అభివృద్ధి చేస్తే ఎంత బావుంటుంది అనుకుంటాం. ఆ అనుభవం నుండి ఎన్నో నేర్చుకుంటాం. అలా కాక ఎదుగు బొదుగు లేక శిధిలావస్థలో ఉన్న ఓ ఊరు చూశాం. ఆ ఊరు చూడడం వల్ల విసుగు పుడుతుంది, నీరసం వస్తుంది. ఇంకో సారి మరో ఊరికి వెళ్ళాలంటేనే జంకుతాం.

అలాగే ఓ కొత్త వ్యక్తిని కలుసుకున్నపుడు, ఆ వ్యక్తి ప్రతిభ, లోకానుభవం గల వాడైతే అతని నుండి ఎన్నో నేర్చుకుంటాం. అలాంటి మనుషుల్ని ఇంకా కలుసుకోవాలని ఎదురుచూస్తాం. అలా కాక ఆ వ్యక్తి వట్టి మందబుద్ధి అయితే మన స్పందన దీనికి వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది. అప్ విధంగా మనం చేసే పనుల నుండి కూడా ఏదో ఒక సారాంశాన్ని గ్రహిస్తాం. ఏదో ఒకటి నేర్చుకోకుండా జీవించడం అసంభవం.

మేలుకున్న ప్రతీ క్షణం

ఎన్నో ఎళ్ళపాటు పిల్లలతో సన్నిహితంగా మెలగడం వల్ల, వారి చర్యల వల్ల నాకు అర్థమయ్యింది ఏమంటే పిల్లల్లో సహజంగా నేర్చుకోవాలన్న పిపాస ఉంటుంది. పెద్దల ప్రపంచంలోకి ప్రవేశాన్ని పొందాలని, వాళ్లలాగే అన్నీ చెయ్యగలగాలని వాళ్లు పడే ఆరాటం ఇంతా అంతా కాదు. తిండి, నిద్ర, ఆత్మీయతల కన్నా ఈ పిపాసే వాళ్లని అదిలించే ప్రబల శక్తి అంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఆకలితో ఏడుస్తున్న పాప తన పక్కన ఏదైనా విచిత్రం జరిగితే వెంటనే ఏడుపు ఆపి చూస్తుంది. అలాంటి ఉత్సుకత మన మానవత్వాన్ని నిర్వచించే ఓ మౌలిక లక్షణమేమో!

అసలు పెద్దల కన్నా పిల్లల్లోనే నేర్చుకునే తత్వం బలంగా ఉంటుంది. ఒక టీచరుగా ఈ సత్యాన్ని గుర్తించడానికి నాకు చాలా కాలం పట్టింది. టీచరుగా నేను ఎంతో ఉత్సాహంతో, చిత్తశుద్ధితో పనిచేసేవాళ్ళై. కొత్త కొత్త పద్ధతుల్లో పాఠాలు చెప్పడం, కొత్త వస్తువులు తెచ్చి క్లాసులో ప్రదర్శించడం, కొత్త ప్రదేశాలు చూబించడం వంటివి ఎన్నో చేసేవాణ్ణి. కాని నాకు చాలా మెల్లగా అర్థమైన విషయం ఏమిటంటే నేను ఎంత తక్కువ చెబితే పిల్లలు అంత ఎక్కువ నేర్చుకుంటున్నారు అన్న విషయం .

టీచరుగా నేను అర్థం చేసుకున్న విషయాన్ని నాలుగు పదాల్లో టూకీగా చెప్పగలను. "నేర్చుకోవడం బోధనకి పర్యవసానం కాదు." వ్యవస్థీకృత విద్య మనం ఎంత చెబితే వాళ్లు అంత నేర్చుకుంటారు అన్న ప్రాతిపదిక మీద పనిచేస్తుంది. కాని ఇది నిజం కాదు. ఇంచు మించు నూటికి నూరు పాళ్లు అబద్ధం.

నేర్చుకునే తత్వం ఉండబట్టి నేర్చుకుంటారు. దీన్ని మరచిపోయి ఏవిధంగా అయితే ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించే వ్యవహారం 'వైద్య రంగం' గా, విజ్ఞానాన్ని పెంచే వ్యవహారం 'వైజ్ఞానిక రంగం'గా, కోట్ల రూపాయల ఖర్చుతో నిర్వహించాల్సిన, నిపుణులకి మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్న, ప్రత్యేక మహావ్యవస్థలుగా పరిణతి చెందాయో, అదే విధంగా విద్యారంగం కూడా ఎంతో వ్యవ ప్రయాసలతో కూడిన దుర్భర రంగంగా పరిణమించింది. కాని వైద్యం, అంటే మన ఆరోగ్యాన్ని సంరక్షించుకోవడం, విజ్ఞానం, అంటే మన చుట్టూ ఉన్న దాన్ని తెలుసుకోవడం, మన దైనిక చర్యల్లో భాగాలే. నిజానికి విజ్ఞానం, విద్య అన్న పదాలకి ఒకే అర్థం ఉంది.

నేర్చుకోవడం అనే ప్రక్రియలో అసలేం జరుగుతుంది? ఇంద్రియాల ద్వారా విషయాల గురించిన సమాచారాన్ని గ్రహిస్తాం. “ఇది ఎందుకిలా ఉంది?” అని ప్రశ్నిస్తాం. “మరి ఇలా చేస్తే ఏం అవుతుంది,” అని ఆలోచిస్తాం. అలా ఆలోచించి ప్రయోగాలు చేస్తాం. ఆ ప్రయోగాల ఫలితాల నుండి సిద్ధాంతాలు రూపొందిస్తాం. ఆ విధంగా మన విజ్ఞాన రాశిని పెంచుకుంటాం, వైజ్ఞానికుల్లా వ్యవహరిస్తాం. పరిశోధన అంటే ఏ ఎం.ఐ.టి.లోనో మరేదో పెద్ద విశ్వవిద్యాలయంలోనో జరిగే వ్యవహారం కాదు. అది వాళ్ల స్థాయిలో పిల్లలు, ఏదో స్థాయిలో మనమందరం అనుక్షణం చేసే వ్యవహారం. కనుక అసలు పిల్లలకి మనం ఏదైనా నేర్పించగలం అన్న ఆలోచనే విడ్డూరమైన ఆలోచనగా తోస్తుంది.

నేనిలా ఒక రోజు ఆలోచిస్తుంటే అనుకోకుండా అదే రోజు ఓ ఉత్తరం వచ్చింది. అది ఒక తల్లి రాసిన ఉత్తరం. అందులో ఒకచోట ఆవిడ రాసిన వాక్యం ఎంత ఇంపుగా ఉందంటే దాన్ని అసలీ పుస్తకానికి టైటిలుగా పెట్టుకుందాం అనుకున్నాను. “మా పిల్లలకి ఏదైనా చెప్పాలని బయలుదేరిన ప్రతీసారి వాళ్లకి ఆ విషయం ముందే తెలుసు అని తెలుసుకుంటున్నాను.”

పిల్లలు ప్రతీ వస్తువు నుండి, ప్రతీ అనుభూతి నుండి నేర్చుకుంటారు. ప్రత్యేక విద్యాసంపన్నమైన పరిసరాలలోనే కాదు వాళ్లు ఎక్కడైనా నేర్చుకుంటారు. పిల్లలకి ఏదో నేర్పించాలని కల్పించబడ్డ కృత్రిమమైన వస్తువుల కన్నా, లోకంలో కనిపించే వాస్తవ, సహజ వస్తువుల నుండి వాళ్లు ఇంకా ఎక్కువ నేర్చుకుంటారు. అంటే ప్రత్యేక విద్యాసామగ్రి కన్నా నిత్యజీవితంలో మనం వాడుకునే సాధనసామగ్రి పట్ల వాళ్లకి ప్రత్యేక ఆసక్తి ఉంటుంది. నేర్చుకునే ప్రయత్నం వాళ్లకి సహాయం చేయాలనిపిస్తే, వాళ్లు ఫలానా విషయాలు నేర్చుకోవాలి అని మనమే నిర్ణయించి దాన్ని ఇలా నేర్పించాలి అని బయలుదేరకుండా, ప్రపంచంలోని వాస్తవ వస్తువులని వాళ్లకి అందుబాటులో ఉంచడమే మనం చేయగల అతిగొప్ప సహాయం. వాళ్లు ఐచ్ఛికంగా చేసే ప్రయత్నాలని పట్టించుకుని, వాటికి ఇవ్వాల్సిన విలువనిచ్చి, వీలైతే వాళ్ల ప్రశ్నలకి జవాబులు చెప్పగలిగితే వాళ్లకెంతో మేలు చేసినవాళ్లమవుతాం. ఇదంతా చెయ్యడం పిల్లల తల్లిదండ్రులకి చాలా సులభం. ఎందుకంటే పిల్లలంటే వాళ్లకి స్వతహాగా మమకారం ఉంటుంది. వాళ్ల బాగోగుల మీద శ్రద్ధ ఉంటుంది. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే పిల్లలకి మనం చేయాల్సినది ఎక్కడో గొప్ప నిపుణుడికి మాత్రమే తెలిసిన అపురూపమైన విషయం కాదు. అది తల్లిదండ్రులుగా, పిల్లల మేలు కోరేవారిగా మనందరికీ తెలిసే, అర్ధమయ్యే విషయమే. దానికి కావలసిన సాధనసామగ్రి, శక్తిసామర్థ్యాలు మనందరి వద్ద ఉన్నాయి.

ఆధారము:-చెకుముకి

2.97701149425
మీ సూచనను పోస్ట్ చేయండి

(ఈ పేజీ లో ఉన్న కంటెంట్ పై ఏమైన వ్యాఖ్యలు / సలహాలు ఉంటే, ఇక్కడ పోస్ట్ చేయండి)

Enter the word
నావిగేషన్
పైకి వెళ్ళుటకు