పంచుకోండి
వ్యూస్
  • స్థితి: సవరణ కు సిద్ధం

రాకెట్టు కథ

రాకెట్ కనుగొనడానికి ఆధారమైన సిద్ధాంతాలు

rocketoneమనుషులకు ఎగరడం ఎలా సాధ్యమయ్యిందో, ఇప్పుడు మనకు కన్పిస్తున్న విమానాలు రూపొందటానికి ముందుగా ఎందరెందరు ఎన్నెన్ని రకాల ఆలోచనలను, ప్రయోగాలను చేశారో మనం గత రెండు సంచికలలోనూ వివరంగా తెలుసుకున్నాం కదా. ఇక ఈ సంచికలో రాకెట్టుకి సంబంధించిన పుట్టుపూర్వోత్తరాల గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం.

క్రీ.శ.1687 ఐజాక్ న్యూటన్ ఒక ముఖ్యమైన పుస్తకాన్ని రాశాడు. “గురుత్వాకర్షణం” అనేది ఎలా పని చేస్తుందో ఆ పుస్తకంలో ఆయన చక్కగా వివరించాడు. దాంతో పాటు వస్తువుల చలనానికి సంబంధించిన ఒక మూడు ముఖ్యమైన సూత్రాలను కూడా ఆయన వెల్లడించాడు. వాటిలో మూడవ చలన సూత్రం గురించి మీకు బాగా తెలిసే వుంటుంది. ఒక నిర్ధిష్టమైన దిశలో దానికి సమానంగా వుండే ప్రతిచర్య చోటు చేరుకుంటుంది. ఇదీ ఆ మూడో సూత్రం. ఉదాహరణకు.... నున్నగా, పెద్దగా వున్న ఒక అల్యూమినియం పడవలో మీరు ఉన్నారనుకుందాం. ఆ పడవ నీళ్ళలో కాక ఒక పెద్ద మంచు మైదానంలో వుందనుకుందాం. అంతేకాదు. ఆ పడవలో లోహంతో చేసిన బోలెడన్ని బంతులు కూడా వున్నాయనుకుందాం. వాటి లోంచి మీరొక బంతిని తీసుకుని ఒక నిర్ధిష్టమైన దిశలో దానిని మంచులోకి విసరారు. ఇది చర్య అవుతుంది.

మీరు బంతిని ఇలా విసిరీ విసరగానే - మీరు బంతిని ఏ దిశలో విసిరారో సరిగ్గా దానికి వ్యతిరేక దిశలో మీరున్న పడవ మంచులో జారడం మొదలు పెడుతుంది. అయితే బంతి కన్నా పడవ చాలా పెద్దగా వుండే కారణంగా, బంతి ప్రయాణించినంత వేగంగా పడవ ప్రయాణించదు. అయితే బంతి ఎంత శక్తితో ముందుకు సాగుతుందో పడవ కూడా అంతే శక్తితో వెనుకకు కదులుతుంది. అంటే ఇక్కడ కూడా చర్య (క్రియ) మరియు ప్రతిచర్య (ప్రతిక్రియ) రెండూ సమానంగా వుంటాయన్నమాట.

ఒకవేళ మీరు ఇంతకు ముందు బంతిని విసిరిన దిశలోనే మరొక బంతిని విసిరారనుకోండి. అప్పుడు మీరున్న పడవకు మరో దెబ్బ (ఘాతం) తగులుతుంది. దాంతో అది మరి కొంచెం వేగంగా వెనుకకు కదులుతుంది. ఒకవేళ మీరు ఒకదాని వెంట ఒకటిగా బంతుల్ని విసురుతూనే వున్నారనుకోండి, అప్పుడు ఏం జరుగుతుందో తెలుసా? పడవ వేగంగా, మరింత వేగంగా మంచుపై జారుతూ వెనుకకు సాగడం మొదలు పెడుతుంది. ఈ విధంగా దాని వేగాన్ని మీరు చాలా వరకు పెంచవచ్చు.

ఇలా బంతులనో, రాళ్ళనో విసురుతూ పడవ వేగాన్ని మీరు ఎంత ఎక్కువగా పెంచవచ్చునంటే.... మంచు మైదానం చాలా పెద్దగా వుండి, మీ దగ్గర తగినన్ని బంతులు, తగినంత బలము వున్నట్లయితే ఆ పడవ వేగాన్ని మీరు సెకనుకు 1.2 కిలోమీటర్ల దాకా పెంచవచ్చు. ఇలా చేయడం వలన మీకు వ్యక్తిగతంగా కలిగే నష్టమంటూ ఏమీ వుండదు. ఆశ్చర్యంగా వుంది కదా... పలాయన వేగం లేదా escape velocity గురించి మీకు తెలిసిందే కదూ. భూమి యొక్క గురుత్వాకర్షణ శక్తిని దాటి పోయందుకై వస్తువైనా కనీసం 11.2 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించవలసి వుంటుంది.

మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే మంచుతో వున్న మీ పడవ ఇలా వెనుకకు సాగడానికి గాలికి మధ్య ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు. ఒకవేళ ప్రయాణమార్గంలో గాలి (వీయడం) లాంటిదేమి లేకపోతే మీ పడవ మరింత వేగంగా సాగుతుంది. అంతే, ఒకవేళ మీ పడవ అంతరిక్షంలో వుందనుకుందాం. అప్పుడేం జరుగుతుందో తెలుసా? అక్కడ గాలీగీలీ ఏమీ వుండక కేవలం శూన్యం మాత్రమే వున్నందువల్ల చర్య - ప్రతి చర్య అనే రెండు పనూలూ మరింత చక్కగా పని చేస్తాయి. అంటే భూమ్మీద కన్నా అంతరిక్షంలోనే మీరు మీ వాహనాన్ని మరింత సులభంగా నడపగలుగుతారన్నమాట.

క్రీ.శ.1891 లో జర్మనీకి చెందిన హర్మన్ గ్యాన్స్ విండ్ అనే ఆవిష్కర్త. తన వెనుక నుంచి ఫిరంగి గుళ్ళను విసురుతూ వేగంగా ముందుకు దూసుకుపోయే ఓ అంతరిక్ష వాహనం గురించి సూచించాడు. ఇలాంటి వాహనం యొక్క త్వరణం (వేగం) క్రమ క్రమంగా పెరుగుతుందని, అందువల్ల ఇందులో కూర్చుని వున్న వారికి ఎటువంటి నష్టమూ జరగదని అతను పేర్కొన్నాడు. అయితే ఫిరంగి గుండును విసిరిన ప్రతీసారి వాహనంలో వుండేవారికి కేవలం ఓ కుదుపులాంటిది మాత్రం తగులుతుంది.

అంతరిక్ష వాహనాలకు సంబంధించి జూల్స్ వర్నేఅనే శాస్త్రజ్ఞుడు చేసిన ఆలోచన చాలాచాలా బాగుందని చెప్పాలి. వాహనం నుంచి ఫిరంగి గుళ్ళను దశలవారీగా వదలడం ద్వారా కాకుండా, ఫిరంగి గుండును పేల్చి వాహనాన్నే అంతరిక్షంలోకి పంపాలని జూల్స్ వర్నే అన్నాడు. గ్యాన్స్ విండ్ ఆలోచన కన్నా ఇది బాగున్నప్పటికీ ఈ పద్ధతిలో వాహనాన్ని అంతరిక్షంలోకి పంపించడమన్నదే పెద్ద సమస్య. ఏదైనా ఒక వాహనాన్ని భూమి ఉపరితలం నుంచి (దాని ఆకర్షణ శక్తిని దాటే ) వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి పంపించడమనేది అంత తేలికైన వ్యవహారం కాదు. ఏదేమైనా గ్యాన్స్ విండ్ సూచించిన పద్ధతి ఇందుకు అనువైనది కాదని స్పష్టమైపోయింది. ఎలా అంటారా ?

ఇప్పుడు మీ ముందు భూమి ఉపరితలంపై ఒక అంతరిక్ష వాహనం వుందనుకుందాం. అది తన నుంచి ఒక ఫిరంగి గుండును పేల్చి పైకి లేచిందనుకుందాం. అప్పుడు దాని ప్రయాణం ఇలా మొదలయ్యీ కాగానే భూమి యొక్క ఆకర్షణ శక్తి దాని వేగాన్ని తగ్గించడం మొదలు పెడుతుంది. అందువల్ల మీ వాహనం తాలూకూ వేగం తక్కువ కాకూడదనుకుంటే, దాదాపుగా మొదటి ఫిరంగిగుండును పేల్చిన వెంటనే రెండో దాన్ని, ఆ వెంటనే మూడో దాన్ని ..... ఇలా వరుసగా పేల్చాల్సి వస్తుంది. అంతేకాదు ఎంతో వేగంగా గుళ్ళను వదలగలిగే ఫిరంగిని కూడా ఆ వాహనంలో ఏర్పాటు చేయవలసి వుంటుంది. అలా ఒక వాహానాన్ని అంతరిక్షంలోకి తీసుకుపోగలిగేంత వేగంగా ఫిరంగి గుళ్ళను వదిలే ఏర్పాటు చేయడం కొంచెం కష్టమైన వ్యవహారమే. అందువల్ల ఇందుకై మరో పద్ధతిని వెతకాల్సిన అవసరం అప్పటి వారికి కన్పించింది.

ఈ పద్ధతికి బదులుగా, ఏదైనా ఒక వస్తువును ఒక నిర్ధిష్టమైన దిశలో సుదీర్ఘంగా ప్రయాణించేలా వదిలి పెట్టగలిగితే ఎలా వుంటుంది? అలా చేసినప్పుడు ఆ వాహనం క్రమ క్రమంగా తన వేగాన్ని (నిశ్చల త్వరణం) పెంచుకుంటూ ముందుకు సాగుతుంది. అవునా?

నిజానికి, ఒక వస్తువును ఇలా ఎలా పంపవచ్చో గ్యాన్స్ విండ్ కాలంలోని వారికీ తెలుసు. అంతెందుకు. అంతకు ముందు కొన్ని వందల శతాబ్ధాల కిందటి కాలం వారికి కూడా ఆ సంగతి తెలుసు......అందరికీ తెలిసిన ఆ మహత్తరమైన విషయం ఏమిటంటే....... రాకెట్ ని ఉపయోగించడం ఆశ్చర్యంగా లేదూ.

మీ దగ్గర పలుచని అట్టతో చేసిన ఒక చిన్న గొట్టం వుందనుకోండి. దాని ఒక కొసను పూర్తిగా మూసేయండి. తరువాత ఆ గొట్టం నిండా మందు గుండును కూరి, రెండో కొసను కూడా నెమ్మదిగా మూసివేయండి. అలా చేసేటప్పుడు దానిలోకి ఒక చిన్న దారాన్ని (ఒత్తి) జొనిపి, దాని రెండో కొస బయట వుండేలా చూడండి. మందు కూరిన ఈ అట్టగొట్టాన్ని ఒక సన్నని పొడవాటి పుల్లకు బిగించి వుంచండి. మీ రాకెట్ తిన్నగా ఎగిరేందుకు ఆ పుల్ల సాయపడుతుంది. ఇదంతా చూస్తుంటే మీకు దీపావళి రాకెట్టు గుర్తుకొస్తుంది కదూ. నిజమే ఆ రాకెట్ ని ఇలాగే తయారు చేస్తారు. సరే ఇప్పడిక అసలు విషయానికి వద్దాం.

rocketthreeమీ రాకెట్ ని తిన్నగా (వత్తి భాగం నేలవైపు వుండేలా) నిలబెట్టి. వత్తిని వెలిగించండి. క్షణాల్లో ఆ మంట మందు గుండును చేరుకుంటుంది. దాంతో అది వేగంగా మండడం మొదలు పెడుతుంది. ఇంకేం. అట్టగొట్టంలో పెద్ద ఎత్తన వాయువులు తయారవుతాయి. ఒకవేళ మీ అట్టగొట్టం పూర్తిగా మూసి వున్నట్లయితే ఏం జరుగుతుందో తెలుసా ? బయటకు పోయే దారి లేక అందులో రూపొందే వాయువులు వున్నపళంగా అట్టను చీల్చిపడేసి, పెద్దశబ్ధం చేస్తూ బయటకు వచ్చేస్తాయి. కాని మనం ఈ రాకెట్ రెండో కొసను కాస్త వదులుగా బిగించాముగా అందుకని రాకెట్లో తయారయ్యే వాయువులు ఆ భాగం నుంచి, పెద్దగా శబ్ధం చేస్తూ, వేగంగా బయటకు వస్తాయి. దీనికి ప్రతిచర్యగా రాకెట్ రెండో వైపుకి (అంటే వాయువులు వెలువడే దిశకి వ్యతిరేక దిశలో) దూసుకుపోతుంది. రాకెట్ నుంచి వాయువులు వెలువడే దాకా దాని వేగం పెరుగుతూనే వుంటుంది. మందు పూర్తిగా అయిపోయే సమయానికి ఆ రాకెట్ తన గరిష్ట వేగానికి చేరుకుంటుంది. ఇక ఆ తరువాత క్రమంగా దాని వేగం తగ్గిపోతుంది. కొంత సమయానికి ఆ వేగం పూర్తిగా తగ్గిపోయి, తిరోగమనం, మొదలవుతుంది. మరి కొంత సేపటికి అది నేలపై పడిపోతుంది.

మందు గుండుని (తుపాకీ మందు) ఇప్పటికి కొన్ని శతాబ్ధాల కిందట చైనా వారు కనుగొన్నారు. క్రీ.శ. 12వ శతాబ్ధంలో ఇలాంటి రాకెట్లను, మరికొన్ని ఇతర పటాకులను వారు తయారుచేసి వాడడం మొదలుపెట్టారు. వాటి నుంచి వచ్చే చప్పుడు, వెలుతురు వారికి ఎంతో వినోదాన్ని కలిగించేవి. కేవలం వినోదం కోసమే వారు వాటిని తయారుచేసినా, అప్పుడప్పుడూ యుద్ధంలో తమ శతృసేనను బెదిరించేందుకు కూడా చైనావారు రాకెట్లను ప్రయోగించేవారు.

రాకెట్లకు, మందుగుండుకి సంబంధించిన విజ్ఞానం 12వ శతాబ్ధంలోనే పశ్చిమాన ఐరోపా దాకా వ్యాపించింది. ఐరోపా వాసులు మందుగుండుని తమ ఫిరంగుల్లో వాడడం మొదలుపెట్టారు. అయితే రాకెట్లను మాత్రం వారు కేవలం వినోదం కోసమే ఉపయోగించేవారు.

క్రీ.శ. 1780 లో భారత్ లో ఆంగ్లేయులకీ భారతీయ సైనికులకు మధ్య జరిగిన ఒక యుద్ధంలో భారతీయులు రాకెట్లును ఉపయోగిస్తూ బ్రిటిష్ వారిపై రాళ్ళ వర్షం కురిపించారు.... ఆ సమయంలో ఆంగ్లేయుల ఫిరంగులకు సంబంధించి బాధ్యతను చూస్తున్న విలియం కాంగ్రేవ్ అనే వ్యక్తి దీనిని చాలా ఆసక్తిగా గమనించాడు. అతనికి ఎన్నెన్నో ఆలోచనలు వచ్చాయి. ఆ రాకెట్లను మరింత బలంగానూ, సవ్యంగానూ రూపొందించినట్లయితే వాటిని ఇంకా చాలాచాలా దూరం పోయేలా చేయవచ్చుననీ, ఫిరంగుల కన్నా ప్రమాదకరమైన ఆయుధాలను తయారు చేయవచ్చునని అతనికి అన్పించింది.

ఆ తరువాత కొన్నేళ్ళు కష్టపడి యుద్ధాలకు పనికివచ్చే ఒక చక్కటి రాకెట్ ను విలియం కాంగ్రేవ్ రూపొందించాడు. తరువాతి కాలంలో నేలమీద, నీటిపైన జరిగిన అనేక యుద్ధాల్లో బ్రిటిష్ వారు తమ శతృ సైనికులపై రాకెట్లు ను విరివిగా ప్రయోగించారు. అయితే ఇవి ఏమంత ఎక్కువ కాలం వాడుకలో లేకపోయాయి. అందుకు ఒక ముఖ్యమైన కారణం వుంది లెండి. కాలం గడిచే కొద్దీ ఫిరంగులు మరింత మెరుగ్గానూ శక్తివంతంగానూ రూపొందుతూ వచ్చాయి. కాని రాకెట్లు విషయంలో మాత్రం ఇలా జరగలేదు. దాంతో రాకెట్ల కన్నా ఫిరంగులే అప్పటి యుద్ధాల్లో ఎక్కువ ప్రయోజనకరంగా కన్పించాయి. పెద్ద పెద్ద సీసపుగుండ్లను చాలా వేగంగా, రాకెట్లు కన్నా ఎక్కువ దూరం దాకా విరిసికొట్ట బడేలా ఫిరంగులు తీర్చిదిద్దబడ్డాయి. దాంతో యుద్ధాల్లో రాకెట్లును ప్రయోగించడం అనేది (తాత్కాలికంగా) తెరమరుగయ్యింది.

ఆ తరువాత (భయంకర మారణాయుధాలైన) మిసైల్స్ కనిపెట్టేదాకా యుద్ధాల్లో రాకోట్లను అసలేవరూ ప్రయోగించలేదు. అని చెప్పడానికి లేదు. అడపాదడపా ఎవరో ఒకరు వాటిని ప్రయోగిస్తూనే వచ్చారు. ముఖ్యంగా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం జరుగుతున్న సమయంలో, 1940 ఆ ప్రాతంలో రాకెట్లను మళ్ళీ బాగా వాడడం కన్పించింది. ఆ సమయంలో సైనికులు తమతోపాటు రాకెట్లను కూడా మోసుకుపోయి, దూరంగా కన్పించే శతృసైనికుల ట్యాంకులపై వాటిని ప్రయోగించేవారు.

ఇదిలా వుండగా రెండో ప్రపంచ యుద్ధం జరుగుతున్న సమయంలోనే సరికొత్త విమానాలు ఆవిష్కరించబడి రంగంలోకి వచ్చాయి. రాకెట్లు ఏ భౌతిక సూత్రం ఆధారంగా పని చేస్తాయో ఇవి కూడా అదే సూత్రం ఆధారంగా పనిచేయడం విశేషం. ఈవిమానాల వెనుక భాగం నుంచి వేగంగా పారే ఒక ప్రవాహం (జెట్) లాగా వాయువు బయటకు దూసుకొస్తుంది. దాంతో విమానం వేగంగా, మరింత వేగంగా ముందుకు దూసుకుపోతుంది. ఈ తరహా విమానాలకు జెట్ విమానాలని పేరు పెట్టారు. మొదట్లో యుద్ధాల కోసం రూపొందించిన ఈ విమానాలను 1952 నుంచి శాంతి పూర్వక కార్య కలాపాల కోసం, అలాగే మనుషులు ప్రయాణించడం కోసం కూడా వాడడం మొదలు పెట్టారు. ఈనాడు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రతి నిత్యం ఎన్నో వేల మంది జెట్ విమానాలలో ప్రయాణిస్తూ, అతి తక్కువ సమయం లోనే తమ తమ గమ్యస్థానాలను చేరుకుంటున్నారు. జెట్ విమానాలు గాల్లో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు తమ వెనుక భాగంలో ఒక సన్నని, తెల్లని ధార లాంటి దానిని వదులుతూ పోవడాన్ని బహుశా మీరందరూ గమనించే వుంటారు.

రాకెట్ అనేది న్యూటన్ మూడో చలన సూత్రాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని పనిచేస్తుందని ఇంతకు ముందే మనం చెప్పుకున్నాం. అవునా, అయితే రాకెట్ ద్వారా అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళవచ్చు. అన్న ఆలోచన తొలిసారిగా ఎవరికి వచ్చిందో తెలుసా ? అది న్యూటన్ తన చర్య- ప్రతిచర్య సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించడం కన్నా 40 ఏళ్ళ ముందే సైరన్ బర్జరక్ అనే ఒక సైన్సు కథా రచయితకు వచ్చింది. ఫ్రాన్స్ దేశానికి చెందిన ఆ సైన్సు రచయిత క్రీ.శ. 1650 లో తాను చేసిన ఓ రచన ద్వారా ఈ ఆలోచలను వెల్లడించాడు. బర్జరక్ తను రాసిన “Voyage to the Moon” (చందమామ దాకా యాత్ర) అనే పుస్తకంలో చంద్రుడి దగ్గరకు వెళ్ళేందుకై 7 వేరు వేరు పద్ధతుల గురించి తెలియజేశాడు. వీటిలో ఆరు పద్ధతులు వాస్తవంగా సాధ్యమయ్యేది కాదు. కాని ఏడవ పద్ధతి మాత్రం ఒక రాకెట్టుని ఉపయోగిస్తూ చంద్రుడి దగ్గరకు చేరడం ప్రస్తావించిన మూడొందల ఏళ్ళకు పైగా కాలం ప్రస్తావించిన మూడొందల ఏళ్ళకు పైగా కాలం గడిచిపోయాక మనం రాకెట్ల సాయంతోనే చందమామను చేరుకో గలిగాము. అయితే ఇందుకై ఎన్నో ఏళ్ళపాటు, ఎంతో లోతుగా పరిశోధనలు చేయవలసి వచ్చింది.

rockettwoఆ తరువాత 250 ఏళ్ళు గడిచి పోయే దాకా, ఏ వైజ్ఞానికుడూ రాకెట్టు ద్వారా అంతరిక్షంలోకి వెళ్లవచ్చును అన్న ఆలోచనను మళ్ళీ తెరమీదకు తీసుకురాలేదు. కాల్స్ టూంటిన్ ఈ సియోలోకో వస్కీ అనే రష్యన్ దేశస్థుడు మళ్ళీ ఆ పని చేశాడు. క్రీ.శ. 1857 లో జన్మించిన అతనికి తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో చెవులకు ఏదోజబ్బు చేసి, అతను దాదాపు పూర్తిగా చెవిటి వాడైపోయాడు. ఆ రోజుల్లో అలాంటి వారు బడికెళ్లి (ప్రత్యేకమైన బడి) చదువుకొనే అవకాశం రష్యాలో దాదాపుగా లేదు అయితే... తాను ఏమేం నేర్చుకోవాలనుకున్నాడో వాటన్నిటినీ సియోల్ కో వస్కీ పుస్తకాలు చదవడం ద్వారా నేర్చుకున్నాడు. ఆ విధంగా పుస్తకాలు చదివి, లోతుగా ఆలోచించి, నిశితంగా విశ్లేషించి అతనో విజ్ఞానఖనిలా తయారయ్యాడు. ఎంతో పనికొచ్చేపలు అమూల్యమైన ప్రాథమిక సూత్రాలను లేదా మౌలిక భావనలను అతను వెల్లడించాడు.

క్రీ.శ. 1895 నుంచి అతను అంతరిక్షయానం (యాత్రం) గురించి రాయడం మొదలు పెట్టాడు. అప్పుడెప్పుడో పదిహేడవ శతాబ్ధంలో జీవించిన సైరన్ బర్జరక్ లాగే ఇతను కూడా రాకెట్ల ద్వారా అంతరిక్ష యానం సాధ్యమవుతుందని భావించాడు. అయితే మిగతా వారిలా రాకెట్ లో తుపాకీ మందును వాడడం, ఫిరంగి గుళ్ళను వదులుతూ ముందుకు సాగడం వంటి ఆలోచనకు అతను ఎలాంటి ప్రాధాన్యతను ఇవ్వలేదు. అలాంటి వాటికి బదులుగా ఫెరాఫిన్ తైలం వంటి ద్రవ ఇంధనాన్ని ఉపయోగించడం గురించి అతను మాట్లాడాడు. మందుగుండుతో పోల్చి చూస్తే ఇలాంటి ద్రవ ఇంధనాన్ని ఎన్నో రెట్లు సులభంగా నియంత్రించ వచ్చు. దీనిని నిదానంగా కావాలనుకుంటే నిదానం గానూ, లేదా త్వరగా కావాలనుకుంటే త్వరగానూ మండించవచ్చు. అంటే అవసరాన్ని బట్టి అవసరమైన మేరకే దాన్ని వాడుకొనేందుకు వీలవుతుందన్న మాట.

ఈనాడు మనం అత్యధిక వాహనాల్లో ద్రవ ఇంధనాన్ని ఉపయోగిస్తున్నాము. అయితే పెట్రోలు వంటి ఇంధనం మండేందుకై ఆక్సిజన్ (ఆమ్లజని) దానితో కలవాల్సి వుంటుంది. అన్న సంగతి మీకు తెలిసిందే కదా. అన్ని దిక్కులా గాలి అందుబాటులో వున్నప్పుడు ఇది చాలా సులభమైనపనే. కాని ఏ గాలీ లేని శూన్యంలో ఒక వాహనం ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు ...?

అంతరిక్షంలోని శూన్యం గుండా మనం ఒక వాహనాన్ని నడిపిస్తున్నప్పుడు ఇంధనం మండడానికి సంబంధించిన కథ మరోలా వుంటుంది. అంతరిక్షంలో గాలి అనేదే వుండదు. మరో పక్క ఇంధనం మండడానికి ఆక్సిజన్ తప్పనిసరి. అందువల్ల అంతరిక్షంలో ప్రయాణించే రాకెట్లు తమతోపాటు ఆక్సిజన్ ని తీసుకుపోవలసి వుంటుంది. ఆక్సిజన్ నీ చల్లబరచి ద్రవ రూపంలోకి మార్చినట్లయితే తక్కువ ప్రదేశంలోనే ఎక్కువ మోతాదులో ఆక్సిజన్ ని తీసుకుపోయందుకు వీలవుతుంది.

సియోల్ కోవస్కీ ఈ సంగతులన్నీటినీ బాగా గ్రహించాడు. ఆ తరువాత 1903 లో రాకెట్ల గురించి చాలా వివరంగా రాశాడు. కేవలం ద్రవ రూప ఇంధనం, ద్రవరూప ఆక్సిజన్ ల వంటి వాటి గురించే గాక అంతరిక్షంలో వాడాల్సిన దుస్తులు, అంతరిక్ష వీధులు వంటి వాటి గురించి కూడా అతను రాయడం విశేషం. తరువాత కొంత కాలానికి అతను భూమికి వెలుపల అనే పేరుతో ఒక మంచి విజ్ఞాన ప్రసంగాన్ని కూడా రచించాడు. నిజానికి ఒక రాకెట్ ని నడపడానికి అవసరమైన ఎన్నెన్నో అంశాలను పద్ధతులను సియోల్ కో వస్కీ కనుగొన్నాడు. అంటే అతను కనిపెట్టిన వాటితో అంతరిక్షంలోకి రాకెట్ ని పంపడం సాధ్యమయ్యే విషయమే. అయినా తానే స్వయంగా ఒక రాకెట్ ని తయారు చేసేందుకు మాత్రం ప్రయత్నించలేదు.

రాకెట్లకు సంబంధించిన ఎన్నో మౌలిక సూత్రాలను వెల్లడించిన సియోల్ కో వస్కీ 1935 లో కన్నుమూశాడు. సోవియట్ సమాజంలో అతనికి ఎంతో ఆధరాభిమానాలు వున్నప్పటికి, బయటి ప్రపంచంలో అతని గురించి తెలిసినవారు అప్పట్లో చాలా తక్కువేనని చెప్పాలి.

రాకెట్లను అంతరిక్షంలో చాలా పైకి, ఇంకా పైకి ఎలా పంపాలి అన్న విషయమై పలువురు శాస్త్రజ్ఞులు, ఆలోచనాపరులు చేసిన రకరకాల ఆలోచనలను గురించి మనం ఇప్పటిదాకా తెలుసుకున్నాం. వీటిలో.. ద్రవ ఇంధనాన్ని వుపయోగిస్తూ రాకెట్లను నడిపినట్లయితే వాటిని అంతరిక్షంలో చాలా దూరం దాకా తీసుకుపోవచ్చును అన్న ఆలోచన తాలా తెలివైన ఆలోచనగా మనం చెప్పుకున్నాం. అయితే అద్భుతమైన ఆ ఆలోచన కార్యరూపం ధరించేందుకు మాత్రం మరికొన్ని దశాబ్ధాల సమయం పట్టింది.

ద్రవ ఇంధనంతో నడిచే రాకెట్టుని తొలిసారిగా గౌడర్డ్ అనే ఒక అమెరికా వైజ్ఞానికుడు రూపొందించాడు. 1882 లో పుట్టిన అతనికి చిన్నప్పటి నుంచి సైన్స్ ఫిక్షన్లంటే ( విజ్ఞాన శాస్త్రంతో కూడిన కాల్పనిక కథలు ) తెగ ఇష్టంగా ఉండేది. హెచ్.జి.వేల్స్ రాసిన ప్రపంచ సమరం (The War Of The World) అనే పుస్తకం చదివి గౌడర్డ్ ఎంతో ఉత్తేజం పొందాడు. ఆ కథతో అంగారక గ్రహానికి చెందిన కొందరు బుద్ధిజీవులు మన భూగోళంపై తీవ్రంగా దాడి చేస్తారు. వారికి.... మానవులకు మధ్య జరిగిన భీకరమైన యుద్ధం గురించి వేల్స్ తన పుస్తకంలో అద్ధుతంగా యుద్ధం గురించి వేల్స్ తన పుస్తకంలో అద్భుతంగా వర్ణంచి చెప్పాడు.

ఆ పుస్తకాన్ని చదివిన గౌడర్ట్ కి ఎన్నెన్నో కొత్త ఆలోచనలు వచ్చాయి. కాలేజీలో చదువుకుంటున్న సమయంలో 1950 యాత్ర పేరుతో ఓ చక్కటి వ్యాసాన్ని రాశాడు. అయస్కాంతాలతో ముందుకు లాగబడే రైలుబండ్ల గురించి అతనా వ్యాసంలో పేర్కొన్నాడు. గాలి మొత్తం తీసివేయబడిన సొరంగాల నుంచి ఆ రైళ్లు అమితవేగంతో ముందుకు దూసుకుపోతాయని అన్నాడు. అమెరికాలోని బోస్టన్ నుంచి న్యూయార్క్ నగరానికి ఇలాంటి రైళ్లు కేవలం ఒక 10 నిమిషాలలో చేరుకోగల్గుతాయని అతను అంచనా వేశాడు. అయితే వాస్తవంలో 1950 వచ్చినప్పటికీ అలాంటి రైళ్లు రూపొందలేదు. రైల్లో కనీసం 4 గంటలు ప్రయాణించనిదే ఆ రెండు నగరాల్లో ఒక దాన్నుంచి మరో దానికి చేరుకునేందుకు వీలు కలగలేదు. అదంతా వేరే సంగతి.

అసలు విషయం ఏమిటంటే గౌడర్డ్ కి రానురాను రాకెట్ల మీద మరింత ఆసక్తి పెరిగింది. 1914 నాటికి, రాకెట్లకు సంబంధించి తను కనుగొన్న ఓ రెండు ముఖ్యమైన విషయాలకై అతను పేటెంటును (హక్కులను) కూడా పొందాడు. 1919లో అతను రాకెట్ల గురించి అనేక విషయాలను తెలియజేసే ఒక మంచి పుస్తకం రాశాడు. రాకెట్ల ద్వారా చందమామ దాకా ఎలా వెళ్లొచ్చు అన్న విషయాన్ని కూడా అతను ఈ పుస్తకంలో ప్రస్తావించడం విశేషం. రాకెట్లకు సంబంధించి అతనికున్న ఆలోచనలు అంతుకు ముందు సియొల్కొవస్కీ ఆలోచనలతో సరితూగడాన్ని మనం గమనించాలి.

గౌడర్డ్ కేవలం ఆలోచనల తోనే సరిపెట్టలేదు. బాగా కృషిచేసి పెట్రోలు మరియు ద్రవ ఆమ్లజనిని ఉపయోగిస్తూ పని చేసే ఓ రాకెట్టుని రూపొందించాడు. అలాంటి రాకెట్టు ప్రపంచంలో కెల్లా అదే మొదటిది కావడం విశేషం. 1926 లో ఒకానొక శుభదినాన, తన సొంత పొలం నుంచి అతనీ రాకెట్టుని ప్రయోగించేందుకు సన్నద్ధమయ్యాడు. గౌడర్డ్ భార్య అతడ్ని, అతని రాకెట్టుని కలిపి ఒక ఫోటో తీసింది. ఆ రోజు వాతావరణం చాలా చల్లగా ఉంది. అంతకు ముందు రాత్రి కురిసిన మంచుతో నేలంతా నిండివుంది. ఫోటోని ఒకసారి గమనించండి. బూట్లు, టోపీ, ఓవర్ కోటు ధరించిన గౌడర్డ్ చువ్వలకో చేసిన ఒక పెద్ద స్టూలు లాంటి ఆకారం ముందు నిలబడివున్నాడు. దానిపైభాగంలో ఒక చిన్న రాకెట్టు ఉంది. అది ఏపాటి పరిమాణంలో వుందో మీకు తెలుసా ? 120 సెంటీమీటర్ల పొడవు, 15 సెంటీమీటర్లు వెడల్పు గల కొలతలతో ఉంది.

ఈ ప్రయోగాన్ని చూసి, దాని గురించి మిగతా ప్రపంచానికి తెలిపేందుకై అక్కడ ఓ ఒక్క రిపోర్టరూ లేడు. రిపోర్టర్ల (విలేకరులు) దాకా ఎందుకు ? అసలు మామూలు జనం కూడా అక్కడెవరూ లేరు. రాకెట్ల చరిత్రలో ఎంతో ముఖ్యమైన ప్రయోగం అయినప్పటికీ దీని గురించి ఎవరికీ ఏమీ పట్టలేదు. అయినా సరే అంతరిక్ష యాత్రలకు సంబంధించినంత వరకు గౌడర్డ్ ని ఓ కొలంబస్ గా మనం పేర్కొనాల్సి వుంటుంది. ఎందుకంటే అతను ఆ రోజు ప్రయోగించిన రాకెట్టు ఏమంత దూరం పోనప్పుటికీ, ఆ తర్వాత కాలంలో అంతరిక్షంలోకి పోగలిగే రాకెట్లకు అదే “ఆది గురువుగా” నిలిచింది.

అసలు సమయంలో రానే వచ్చింది. గౌడర్డ్ తన రాకెట్ కింద భాగంలోని ఒత్తిని వెలిగించాడు. ఇంకేముంది భగభగా మంటలు వదులుతూ క్షణాలలో అది నర్రున ఆకాశంలోకి దూసుకుపోయింది. అది కేవలం ఒక 56 కీలోమీటర్ల ఎత్తుకి గాల్లోకి ఎగిరింది. దాని వేగం అత్యధికంగా గంటకు 96.5 కిలోమీటర్ల దాకా మాత్రమే చేకుకుంది. అయితే... ఈ ప్రయోగం ద్వారా ఒక ముఖ్యమైన విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. గౌడర్డ్ రూపొందించిన రాకెట్టు ఇంజను పనిచేస్తుంది. ఇంకేం.... ఈ ఆధారంతో దీన్ని మరింతగా మెరుగుపరచవచ్చు. మరింత పెద్ద రాకెట్లను రూపొందించవచ్చు. అంతకన్నా ఏం కావాలి. ఆ విధంగా ఆ శాస్త్రజ్ఞుడు చేసిన తొలి ప్రయోగాన్ని మనమో గొప్ప విజయంగా భావించవచ్చు.

గౌడర్డ్ కి వారి నుంచి వీరి నుంచి కాస్త డబ్బు సమకూరింది. దాని సాయంతో మనుపటికన్నా చాలా పెద్ద రాకెట్టు ని తయారు చేసి 1929 లో వార్ సెస్టర్ అనే ప్రదేశం నుంచి దాన్ని ప్రయోగించాడు. ఈ ప్రయోగం కూడా విజయవంతమైంది. ఈ రాకెట్టు మనుపటి కన్నా చాలా ఎత్తుకి ఎగరడమే గాకుండా చాలా వేగంగా కూడా ప్రయాణించింది. గౌడర్డ్ ఆ రాకెట్టు లో ఒక బారోమీటర్ ని (వాయు పీడనాలన్ని కొలిచే సాధంనం), ఇంకా ఒక చిన్న కెమెరాను కూడా ఉంచడం విశేషం. వాయుమండలం పై పొరల్లో లేదా అంతరిక్షంలో ఉష్ణోగ్రత, పీడనం వంటి అంశాలు ఎలా ఉంటాయో తెలుసుకునేందుకై తనతో పాటు కొన్ని పరికరాలను కూడా మోసుకుపోయిన మొట్టమొదటి రాకెట్టు ఇదే కావడం విశేషం.

మునుపటి దానికన్నా ఇది నిజంగా ఓ పెద్ద ముందడుగే. కాని గౌడర్డ్ మాత్రం అనుకోని కష్టాల్లో పడ్డాడు. అతన్ని ఎవరూ అర్థం చేసుకోలేకపోయారు. జనం అతడ్ని పిచ్చివాడని అనుకోవడం మొదలెట్టారు. ఇలాంటి రాకెట్ల ద్వారా ఏదో ఒక రోజున మనుషులు చంద్రమండలం కూడా వెళ్లి రావచ్చు. అని అతడనే మాటలను విని హేళన చేసేవారు. న్యూయార్క్ టైమ్స్ అనే ఓ పత్రిక అయితే అంతరిక్షంలో గాలిగీలి వంటివి ఏమీ ఉండవు. కాబట్టి అక్కడ రాకెట్లు పనిచేయవనీ, అందువల్ల గౌడర్డ్ అభిప్రాయాలు శుద్ధ తప్పనీ, అతనొక మూర్ఖుడని రాసింది. అయితే ఆ రాతలు రాసిన వారికి భౌతిక శాస్త్రం గురించి, ఏమంత తెలియదనీ, న్యూటన్ ప్రతిపాదించిన చర్య- ప్రతిచర్య చలన తేటతెల్లమైంది.

ఆ తరువాత కాలంలో గౌడర్డ్ వదిలిపెట్టిన ఒక రాకెట్ .... గాల్లో పైకి లేచే సమయంలో పెద్ద ఎత్తున మంటల్ని వదలడమేగాకుండా విపరీతమైన శబ్ధాన్ని సృష్టించింది. దాంతో అతని ఇరుగు పొరుగుల వారు పోలీసుల్ని, ఫైరింజన్ వాళ్లనీ పిలిపించారు. నానా హంగామా అయింది. చివరకు , ఇంకోసారి ఇలాంటి ప్రయోగాలేమీ చేయకూడదని గౌడర్డ్ ని గట్టిగా ఆదేశించారు. వారు పోలీసుల్ని, ఫైరిజన్ వాళ్లనీ పిలిపించారు. నానా హంగామా అయింది. చివరకు, ఇంకోసారి ఇలాంటి ప్రయోగలేమీ చేయకూడదని గౌడర్డ్ ని గట్టిగా ఆదేశించారు.

పాపం గౌడర్డ్ ఇంకేమీ చేయలేక కొంతకాలం మౌనంగా ఊరుకున్నాడు, అయితే అతను చేసిన ప్రయోగాల గురించి విన్న చార్లెస్ లిండ్ బర్గ్ అనే శాస్త్రజ్ఞుడు మాత్రం తన పరపతిని ఉపయోగించి గౌడర్డ్ కి చెప్పుకోదగినంత ధనాన్ని ఇప్పించాడు. దీంతో ఆ ధనాన్ని ఉపయోగించి గౌడర్డ్ తన ప్రయోగాల కోసం న్యూ మెక్సికో లో కొంత స్థలాన్ని సంపాదించుకున్నాడు. అక్కడే ఓ చిన్న ఇల్లు కూడా కట్టుకున్నాడు. అదంతా ఓనిర్మానుష్య ప్రదేశం. అందువల్ల అతను ప్రయోగించే రాకెట్లు చేసే శబ్ధాలకు అక్కడ ఎవరూ బెంబేలెత్తిపోయే పరిస్థితి రాదు దాంతో అతను ఈసారి మరింత పెద్ద రాకెట్టు ను తయారు చేశాడు. తరువాత కాలంలో మరింత మంచి రాకెట్లను, మరింత, పెద్ద రాకెట్లను రూపొందించేందుకు ఇది అవకాశం కలిగించింది.

తరువాత దశలో గౌడర్డ్ ఒకటి కన్నా ఎక్కువ శాఖలతో (గదులతో) ఉండే రాకెట్ల తయారీకై నడుం బిగించాడు. ఇలాంటి రాకెట్లో అన్నిటికన్నా కింది భాగం అంటే మొదటిభాగం ఇంధనం మరియు ఆమ్లజనితో నింపబడుతుంది. ఇది మండి రాకెట్టుని గాలిలో పైకి ఎగురవేస్తుంది. ఈ గదిలోని ఇంధనమంతా మండిపోయాక, దాని పైభాగాన ఉన్న గదిలోని ఇంధనం మండడం మొదలుపెడుతుంది.

కింది బాగంలోని ఇంధనమంతా మండిపోయాక అది ఖాళీ అయిపోతుంది. అంటే అందులోంచి ఎంతో బరువు తొలగిపోతుంది. దాంతో తేలికగా తయారవుతుంది. అందువల్ల రెండో గదిలోని ఇంధనం మండేటప్పుడు ఆ రాకెట్ మరింత వేగంగానూ మరింత సులభంగానూ మరింత ఎత్తుకు ఎగరగలుగుతుంది. ఈ రెండో భాగంలోని ఇంధనం కూడా అయిపోయాక రాకెట్ మరింత తేలిగ్గా మారిపోతుంది. అప్పుడు దానిపై భాగంలోని (మూడోభాగంలోని) ఇంధనం మండడం మొదలుపెట్టి రాకెట్ ని ఇంకింత వేగంగా పైకి దూసుకుపోయేలా చేస్తుంది. గౌడర్డ్ చేసి ఈ ఆలోచన ఎంతో శాస్త్రీయం గానూ, బాగా పని కొచ్చేదిగాను వుంది.

ఈ విషయంలో గౌడర్డ్ తన పనిని పూర్తి చేయడానికి ముందు రాకెట్లకు సంబంధించి మొత్తం 214 అంశాలకు (ఆవిష్కరణలకు) పేటెంట్లను తీసుకున్నారు. 1930-1935 మధ్యకాలంలో అతను గంటకు 885 కిలో మీటర్ల ఎత్తుదాకా ఎగరగలిగే రాకెట్ లను సృష్టించగలిగాడు.

గౌడర్డ్ చేస్తున్న ఈ పని ఎంత విలువైనదో అప్పట్లో ఎవరూ గుర్తించలేదు. నిజానికి ఇలాంటి ఓ గొప్ప పని జరుగుతుందన్న సంగతి కూడా అప్పుడు ఎవరికీ తెలిసి ఉండకపోవచ్చు. అతడ్ని ప్రోత్సాహించేందుకై అమెరికా ప్రభుత్వం కూడా ఏమీ చేయలేదు.

అయితే ... అప్పట్లో జర్మనీలో ఉన్న పరిస్థితులు వేరు. హర్మన్ ఓ బర్త్ రాసిన ఏ పుస్తకం మూలంగా అక్కడి వారిలో 1923 నుంచి రాకెట్లపై ఆసక్తి కలిగింది. అక్కడ కూడా ఈ విషయమై ఎన్నెన్నో ఆలోచనలు, తర్జన, భర్జనలు మొదలయ్యాయి. వారి ఆలోచనలు కూడా దాదాపుగా సోల్కోవస్కీ మరియు గౌడర్డ్ ఆలోచలనే పోలివుండడం విశేషం.

రాకెట్ల రూపకల్పన, తయారీలకై 1927 లో జర్మనీలో అంతరిక్ష యాత్రా సమితి అనే సంఘం ఏర్పాటైంది. ఈ సమితిలోని సభ్యుల్లో బిలీలే అనే యువకుడు కూడా ఉండేవాడు. అతను వర్నర్ వాన్ బ్రౌన్ అనే మరో యువకుడ్ని సమితికి పరిచయం చేశాడు.

జర్మనీకి చెందిన ఈ అంతరిక్షయాత్రా సమితి మొదట్లో ద్రవ ఇంధనంతో నడిచే ఒక 85 రాకెట్లను తయారు చేసి ప్రయోగించింది. వాటిలో ఒకటి గాలిలో 1.5 కిలోమీటర్ల ఎత్తుదాకా ఎగిరింది. అయితే వాస్తవానికి మరోపక్క అమెరికాలో ఒంటరిగా గౌడర్డ్ సాధించినపాటి విజయాలను కూడా ఈ సమితి సాధించలేకపోయింది. అయినాసరే ఈ సమితికి రాకెట్లు విషయంలో పెద్ద ఎత్తున సాయం లభించడం మొదలయింది.

హిట్లర్ గురించి మీరు వినే వుంటారు. 1933 లో జర్మనీకి అతను అధిపతి అయ్యాడు. ఎంతో, క్రూరుడనీ, కఠినాత్ముడనీ అన్పించుకున్న అతను జర్మనీని మిగతా అన్ని దేశాలకన్నా శక్తివంతమైన దేశంగా తయారు చేయాలని కంకణం కట్టుకున్నాడు. అలా అనుకోవడంలో తప్పులేదు. కాని అందుకై ఇరుగు, పొరుగు దేశాలన్నింటిపై దాడి చేయాలని, ఆ దేశాలన్నింటినీ ఆక్రమించాలని అతను పథకాలు సిద్ధం చేసుకున్నాడు. అదే పెద్ద తప్పు. సరే అతని దృష్టి రాకెట్లపై పడింది. యుద్ధంలో శతృదేశాలపై ప్రయోగించదగిన ఒక చక్కటి ఆయుధంలా రాకెట్ అతనికి కన్పించింది. ఇంకేం.... దాంతో అంతరిక్షయాత్రా సమితి చేసే పనులను అన్ని విధాలా ప్రోత్సాహించాడు.

సమితిలోని ఓ శాస్త్రజ్ఞుడైన బిలీలేకు హిట్లర్ ఆలోచనలు ఎంత మాత్రమూ నచ్చలేదు. హిట్లర్ మీద అసహ్యంతో వెంటనే అతను జర్మనీ వదిలి వెళ్లిపోయాడు. కాని సమితికి అతను పరిచయం చేసిన వర్నర్ వాన్ బ్రౌన్ మాత్రం జర్మనీలో, వుండి, హిట్లర్ కోరుకుంటున్న రకం రాకెట్ తయారీలో నిమగ్నమయ్యాడు.

ఎవరికీ తెలీకుండా రాకెట్లును తయారు చేసి ప్రయోగించేందుకుగానూ 1936 లో బాల్టిక్ సముద్ర తీరంలోని ఈశాన్య జర్మనీలో ఒక రహస్యస్థావరాన్ని నిర్మించారు. ప్రయోగాలకై ప్రభుత్వ నుంచి పెద్దఎత్తున నిధులొచ్చాయి. వాటి సాయంతో వాన్ బ్రౌన్ తన పరిశోధనలను నిరాఘాటంగా కొనసాగించాడు. 1938 నాటికి అతను 17 కిలోమీటర్ల ఎత్తు దాకా ఎగరగలిగే రాకెట్టును రూపొదించగలిగాడు.

ఆ మరుసటి ఏడాదే ఐరోపా ఖండంలో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం మొదలయింది. రాకెట్ల ద్వారా ఎన్నో కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న శతృ సైనికుల మీద, వారి స్థావరాలమీద, ఆఖరికి నివాస ప్రాంతాల మీద బాంబుల వాన కురిపించాలనేది హిట్లర్ ఆలోచన. ఒక శతృదేశంలో ఏ ప్రదేశం వద్ద కావాలనుకుంటే సరిగా ఆ ప్రదేశం వద్ద (నిర్థిష్ట లక్ష్యం వద్ద) బాంబుల్ని పేల్చగలిగే రాకెట్లు అతనికి కావాలన్న మాట. అంటే అంతరిక్ష యాత్రా సమితి అంతరిక్షయాత్రలకు ఉపయోగపడే క్షిపణులను తయారు చేయాలని అతను కోరుకున్నాడు. అప్పట్లో యుద్ధ విమానాలను పేల్చి వేసేందుకు ఉపయోగపడే ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ గన్ లు వీటి విషయంలో నిస్సహాయంగా వుండిపోవాలి. అలాంటి క్షిపణులను తయారు చేసి ప్రయోగించాలన్నది హిట్లర్ ఆలోచన.

మొత్తానికి ఎలాగైతేనేం అతని ఆలోచన కార్యరూపం ధరించింది. తనకు తానుగా దారి మార్చుకుంటూ లక్ష్యాన్ని చేరుకునే v-1 అనే క్షిపణి వార్న్ బ్రౌన్ నేతృత్వంలో రూపుదిద్దుకుంది. V అనేది వెర్జిల్ టంగ్ అనే జర్మనీ పదంలోని మొదటి అక్షరానికి సంకేతంగా నిలుస్తుంది. ఆ మాటకు ప్రతీకారం అని అర్థం. 1944 నాటికి వార్న్ బ్రౌన్ మరింత శ్రేష్టమైన క్షిపణిని ( మిసైల్ ) తయారు చేయడంలో విజయం సాధించాడు. ఈ క్షిపణి శబ్ధం కంటే వేగంగా ప్రయాణించి, అసలైన రాకెట్ అంటే ఎలా ఉంటుందో ఒక నమూనాను చూపించింది. దానికి v-2 రాకెట్ అని పేరు పెట్టారు.

రెండో ప్రపంచయుద్ధం కాలంలో మొత్తం 4300 v-2 రాకెట్ల ను జర్మనీ ప్రయోగించింది. వాటిలో 1230 క్షిపణులు లండన్ నగరం మీదకు గురిపెట్టబడ్డాయి. వాటి మూలంగా 2,511 మంది ఆంగ్లేయులు చనిపోగా, మరో 5,869 మంది తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. ప్రపంచ దేశాల అదృష్టం కొద్దీ v-2 రాకెట్లు రెండో ప్రపంచయుద్ధం ముగిసిపోబోతున్న సమయంలో రంగం మీదకు వచ్చాయి. లేకపోతే హిట్లర్ వాటి ద్వారా ఎంత బీభత్సాన్ని సృష్టంచేవాడో ఊహించేందుకే వీలు కాకుండా ఉంది.

హిట్లర్ v-2 రాకెట్లను ప్రయోగించడం మొదలు పెట్టే నాటికే జర్మనీ యుద్ధంలో ఓడిపోవడం మొదలుపెట్టింది. వివిధ దేశాలకు చెందిన సైనికులు జర్మనీని అన్ని వైపుల నుంచి ముట్టడిస్తూ ముందుకు వస్తున్నారు. వారిని తరిమి కొట్టడానికి కావలసినన్ని రాకెట్లు జర్మనీలో నిల్వలేవు. ఏమైతేనేం చివరకు 1945 మే 8న జర్మనీ లొంగిపోయింది.

అటు అమెరికా ఖండంలో ఉన్న గౌడర్డ్ ఇక్కడ v-2 రాకెట్లు పెద్ద ఎత్తున తయారై ప్రయోగింపబడే దాకా కూడా బ్రతికే ఉన్నాడు. ఆ తర్వాత 1945 ఆగస్ట్ 10న ఆ మహా వైజ్ఞానికుడు కన్నుమూశాడు.

v-2 రాకెట్లు చేసిన ఒక పని ఏమిటంటే అవి అమెరికా, సోవియట్ యూనియన్లు రెంటిలోనూ ఆసక్తిని రేకెత్తించాయి. అప్పట్లో ఆ రెండు దేశాలూ ఒక దాన్ని చూసి మరొకటి భయపడేవి. ఒకదాన్ని మించి మరొకటి మారణాయుధాలను సమకూర్చుకోవాలని పోటీ పడేవి. అందుకే యుద్ధంలో జర్మనీ ఓడిపోయి తమ సైనికులు ఆ దేశంలోకి చొచ్చుకుపోయినప్పుడు ఆ రెండు దేశాల వారూ జర్మనీ రాకెట్ శాస్త్రజ్ఞులను పట్టుకునేందుకు విశ్వప్రయత్నాలు చేశారు. అమెరికా అయితే ఎకాఎకి వార్న్ బ్రౌన్ వే పట్టుకుని తమ దేశానికి తీసుకుపోయింది.

తరువాత కాలంలో అమెరికా, సోవియట్ యూని యన్ లు రెండూ v-2 రాకెట్ కన్నా ఎంతో మెరుగ్గానూ, ఎంతో ఖచ్చితంగానూ, చాలా శక్తివంతంగానూ పనిచేసే రాకెట్లను రూపొందించేందుకై చాలా చాలా శ్రమించాయి. ఆ కృషి ఫలితంగా క్షణాల్లో అపారమైన విధ్యంసాన్ని సృష్టింగలిగే రాక్షస మిసైళ్లు ప్రాణం పోసుకున్నాయి. 1950 కల్లా ఉనికిలోకి వచ్చిన ఈ రాక్షస క్షిపణుల రూపొందించిన v-2 రాకెట్లు కేవలం చిన్న ఆటబొమ్మల్లాగా కన్పించాయి. మొత్తానికి అమెరికా మరియు సోవియట్ రష్యాలు ఎలాంటి క్షిపణులను సమకూర్చుకున్నారంటే ... వాటిని భూగోళం మీద ఏ ప్రదేశంలోనైనా ఖచ్చితంగా ప్రయోగించవచ్చు. ఇవి v-2 రాకెట్లలా కేవలం మామూలు బాంబులనే కాక, ఆటంబాంబుల వంటి మహా విధ్వంసక బాంబులను కూడా తమతో పాటు తీసుకుని పోగల్గుతాయి. వాటిని ఎక్కడ పేల్చమంటే అక్కడ పేల్చగల్గుతాయి.

ఈ రెండు దేశాల వద్ద ఉన్న ఆయుధాలతో ఆ దేశాలు ఒకదాన్నొకటి పూర్తిగా నాశనం చేసుకోవచ్చు. అంతేగాకుండా వాటిలో మొత్తం ప్రపంచాన్నే నేలమట్టం చేయవచ్చు.అంతవిధ్యంసకరమైన ఆయుధాలను ఆ దేశాలు సమకూర్చుకున్నాయి. రాకెట్ల మీద ఎన్నెన్నో పరిశోధనలు చేసిన, వాటి గురించి ఎన్నెన్నో కలలుగన్న సియోల్కోవస్కీ గాని, గౌడర్డ్ గానీ పాపం పొరపాటున కూడా ఈ విపరీతాన్ని ఊహించి వుండరు. ఎందుకంటే వారి ఆలోచనలు ఎంతసేపు అంతరిక్షంలో ప్రయాణించేందుకు, అంతరిక్ష రహస్యాలు తెలుసుకునందుకు పనికొచ్చే రాకెట్ల రూపకల్పన మీదే ఉందేది.

అయితే... వారు కోరుకున్న దానిని తమ జీవితకాలంలో చూడలేకపయినప్పటికీ ఆ తరువాతకాలంలో మాత్రం వేర్వేరు దేశాలకు చెందిన శాస్త్రవేత్తలు ఆ దిశగా ఎంతో కృషి చేశారు.

అమెరికా జర్మనీ పై దాడి చేసినప్పుడు ఆ దేశంలో అనేక v-2 రాకెట్లను అది పట్టుకుంది. వాటిని విజ్ఞాన శాస్త్ర పరిశోధనల కోసమే ఆ దేశం ఉపయోగించుకుంది. v-2 రాకెట్లను ఆదేశం నగరాలను నేలమట్టం చేసేందుకు గాక సూటిగా ఆకాశంలోకి ఎగిరేలా ప్రయోగించింది. ఆ రాకెట్లు బాంబులతో కాక, వాయు మండలంలో ఉన్న విశేషాలను తెలుసుకునేందుకు పనికొచ్చే పరికరాలతో పైకి వెళ్లేవి. వీటిలో ఒక v-2 రాకెట్ ఆకాశంలో 183.4 కిలోమీటర్ల ఎత్తు దాకా ఎగిరింది. అది అప్పటి దాకా అనేక గాలి గుమ్మటాలు, విమానాలు ఎగిరిన ఎత్తుకన్నా నాలుగురెట్లు ఎక్కువ ఎత్తు కావటం విశేషం.

1949 లో అమెరికా శాస్త్రజ్ఞులు మరో వినూత్న ప్రయోగాన్ని చేశారు. వాళ్లు v-2 రాకెట్ మీద మరో అమెరికా రాకెట్ ను జతగలిపి ఆకాశంలోకి వదిలారు. v-2 రాకెట్ తను ఎంత వరకూ ఎగరగలదో అంతవరకూ ఎగరగలిగిన తరువాత, దానిపైన ఉన్న చిన్న రాకెట్ మరింత ఎత్తుకి ఎగిరి మొత్తం 386 కిలోమీటర్ల కన్నా ఎక్కువ ఎత్తుకు చేరగానే ఒక రాకెట్ వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి అడుగుపెట్టినట్లుగా భావించవలసి వుంటుంది. ఎందుకంటే ఆ ఎత్తుకి చేరే ప్రతీదీ వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి అడుగు పెట్టినట్లే. అయితే వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి అడుగుపెట్టినంత మాత్రాన భూమి ఆకర్షణ శక్తిని దాటిపోయినట్లు కాదు.

అందుకే అప్పట్లో ఏ రాకెట్ అయినా గాలిని చీల్చుకుంటూ వేగంగా ఎగిరి వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి అడుగు పెట్టినప్పటికీ, భూమి తాలూకూ ఆకర్షణశక్తి కారణంగా ఆ వెంటనే కిందికి జారడం మొదలుపెట్టేది. ఈ కారణంగా వెలుపలి అంతరిక్షంలో అది కేవలం కొన్ని నిమిషాల పాటు మాత్రమే వుండగలిగేది. వెలుపలి అంతరిక్షపు స్థితి గతులను నిశితంగా పరిశీలించేందుకు ఈ సమయం ఏ మాత్రమూ సరిపోయేది కాదు.

వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి అగుడుపెట్టిన రాకెట్టువెంటనే, కిందకు జారడం మొదలు పెట్టకుండా, ఎక్కువసేపు అక్కడే ఉండేలా చేసేందుకు ఏదన్నా మార్గం వుందా... ఉంటే అది ఏమిటి... దీనికి ఏదో ఒక పరిష్కారం తప్పకుండా వుండే వుంటుంది.

1950 దశకంలో అమెరికా మరియు సోవియట్ యూనియన్ ఈ రెండు దేశాలవారు ఈ విషయం గురించి తీక్షణంగా ఆలోచిండం మొదలు పెట్టారు.

గాలిని చీల్చుకుంటూ వేగంగా దూసుకుపోయి అంతరిక్షంలోకి అడుగుపెట్టే రాకెట్టు, భూమి ఆకర్షణ శక్తి కారణంగా వెంటనే కిందకు జారడం మొదలపెడుతుంది. ఇలా జరగకుండా చేసేందుకు అంటే వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి అడుగుపెట్టే రాకెట్టు ఎక్కువ సేపు అక్కడే వుండేలా చేసేందుకై ఏం చేయాలి? 1950 వ దశకంలో ఒక పక్క అమెరికా తీవ్రంగా పరిశోధనలు చేయడం ఇదే అంశంపై తీవ్రంగా పరిశోధనలు చేయడం మొదలు పెట్టాయి.

ఏదైనా ఒక రాకెట్టుని నేల నుంచి 160 కిలో మీటర్ల ఎత్తుకి తీసుకుపోయి, అక్కడ దానిని భూమికి సమాంతరంగా ఉండే దిశలో దాని దారిని మార్చామనుకోండి. అప్పుడేమవుతుంది?ఇంకేమవుతుంది.రాకెట్ కిందికి పడటం మొదలుపెడుతుంది అయితే భూమి ఉపరితలం గుండ్రంగా ఉన్నందువల్ల రాకెట్లు పడాల్సిన భాగం ఎప్పటికప్పుడు జరిగిపోతూ వుంటుంది.

ఒకవేళ ఏదైనా రాకెట్ ని భూమిని సమాంతంరంగా తగినంత వేగంగా తిరిగేలా మనం దానిని అంతరిక్షంలోకి వదిలిపెట్టినట్లయితే.... అప్పుడు భూమి ఉపరితలం ఎంత వేగంగా పక్కకు తొలగిపోతూ వుంటుందో ఆ రాకెట్టు కూడా అంత వేగంగా భూమి పైకి పడిపోవడం మొదలుపెడుతుంది. అంటే ఆ రాకెట్టు అలా అంత సేపు పడినా భూమిని తాకలేదన్న మాట. అది కేవలం మన భూమి చుట్టూ గిరగిరా తిరుగుతూ వుండిపోతుంది. అలాంటి స్థితిలో వున్న రాకెట్టుని మనం భూమికి సంబంధించిన ఒక కక్ష్యలో వుందని పేర్కొంటాము.

భూమిపై పడిపోకుండా వెలుపలి అంతరిక్షంలో భూమి చుట్టూ ఇలా నిరంతరం పరిభ్రమిస్తూ వుండే రాకెట్టుని శాటిలైట్ లేదా ఉపగ్రహం అని అంటాము. చంద్రుడు మన భూగోళానికి సహజ సిద్ధమైన ఉపగ్రహం అన్న సంగతి మీకు తెలిసిందే. దానికిభిన్నంగా ఇలాంటి రాకెట్లను మనమే సృష్టించి అంతరిక్షంలోకి వదలుతున్న రీత్యా వీటిని మానవ నిర్మిత ఉపగ్రహాలు లేదా కృత్రి ఉపగ్రహాలు అని అంటాము. అయితే వాడుకలో మాత్రం అంత పెద్ద పదాన్ని ఉపయోగించకుండా సరళంగా ఉపగ్రహాలు అనే పేర్కొంటుంటాము.

కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు నిర్మించడం ఏళ్ళ కిందట ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త ఐజాక్ న్యూటన్ పేర్కొన్నాడు. అయితే వాటిని కక్ష్యలో వదిలిపెట్టడం అనేది కేవలం వేగానికి సంబంధించిన ఒక సమస్యగా నిలిచింది. ఒకవేళ ఏదైనా ఉపగ్రహం భూమి చుట్టూ పరిభ్రమించాంటే అది కనీసం సెకనుకు 8 కిలోమీటర్లు వేగంతో ముందుకు సాగవలసి వుంటుంది.

1950 నాటికే అమెరికా మరియు సోవియట్ యానియన్ లు అంతటి వేగంతో తిరగగలిగే శక్తివంతమైన రాకెట్లను సముపార్జించుకోగలిగాము. అందుకే త్వరలోనే తామొక ఉపగ్రహాన్నిభూ కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెడతామని 1955 లో అమెరికా ప్రకటించింది. మేమేమీ మీకు తీసిపోలేదన్నట్లుగా సోవియట్ యూనియన్ కూడా అదే మాట అంది.

ముందుగా తమ దేశమే అంతరిక్షంలోకి ఉపగ్రహాన్ని వదిలిపెడుతుందని చాలా మంది అమెరికన్లు భావించారు. అయితే వారి అంచనాలను తల్లకిందులు చేస్తూ, 1957 అక్టోబర్ 4 వ తేదీన ఈ ప్రపంచపు మొట్టమొదటి మానవ నిర్మిత ఉపగ్రహాన్ని సోవియట్ యానియన్ అంతరిక్ష కక్ష్యలోకి విడిచిపెట్టింది. ఇక ఆ రోజు నుంచి అంతరిక్షయానం ప్రారంభమైంది.

ఇది జరిగిన కొన్ని నెలలకే అమెరికా కూడా తన తొలి ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి ప్రవేశపెట్టింది. 1958 జనవరి 31 వ తేదీన వార్న్ బ్రౌన్ నేతృత్వంలో మొట్టమొదటి ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి అమెరికా పంపింది. ఆ తరువాత ఆ రెండు దేశాల వారూ వివిధ పనులకై లెక్క లేనన్ని ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షకక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు.

భూమి చుట్టూ తిరిగే ఈ మానవ నిర్మిత ఉపగ్రహాలు మన భూగోళపు స్థితి గతులను నిరంతరం పరిశీలిస్తూ వుంటాయి. కొన్ని వెలుపలి అంతరిక్షం నుంచి భూమికి సంబంధించిన వివిధ ప్రాంతాల ఫోటోలను తీసి భూమి మీదికి (సంకేతాల రూపంలో) పంపిస్తాయి. వీటి సాయంతో శాస్త్రజ్ఞులు ఎన్నెన్నో కొత్త విషయాలను తెలుసుకోగల్గుతారు. మేఘాలు, పవనాలు వంటి వాటి స్థితిగతులను పరిశీలించి వాతావరణం ఎలా వుందో, ఎలా ఉండబోతుందో చెప్పగల్గుతారు. అలాగే సముద్రంలో వాయుగుండాల్లాంటివి ఏర్పడినప్పుడు వాటిని ముందుగానే తెలుసుకొనేందుకు, అవి పోయే దిశపై నిరంతరం ఏ కన్నేసి వుంచేందుకు కూడా ఉపగ్రహాలు వల్ల వీలవుతుంది.

ఉపగ్రహాలలో ఎన్నెన్నో రకాలవి వున్నాయి. భూమి మీద ఒక ప్రదేశం నుండి సమాచారాన్ని తీసుకుని, దానిని భూమి పై సుదూరంగా వున్న మరో ప్రదేశానికి క్షణాలలో చేర్చే ఉపగ్రహాలు వున్నాయి. వీటిని కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహాలు అని అంటారు. వీటి మూలంగానే, భూమి పై ఏ ప్రాంతంలో జరిగే సంఘటనైనా మిగతా అన్ని ప్రాంతాల వారూ తమ టీవీల ద్వారానో, లేక పోతే ఇతర మాధ్యమాల ద్వారానో అప్పటికప్పడు చూడగల్గుతున్నారు.

ఏదేని కక్ష్యలో ఉపగ్రహం భూమి చుట్టూ తిరుగుతూ వున్నప్పుడు భూమి యొక్క గురుత్వాకర్షణ శక్తిని వేర్వేరు ప్రదేశాల్లో పరిశీలించేందుకు వీలవుతుంది. మనభూమి యొక్క అసలైన ఆకారాన్ని మనం ఈ విధంగా కూడా తెలుసుకోవచ్చు. ఈ విధంగా భూమికి సంబంధించిన మరింత ఖచ్చితమైన మ్యాప్ లను మనం రూపొందించవచ్చు.

కొన్ని ఉపగ్రహాలు.... వెలుపలి వాయు మండలాన్ని తాకి, కేవలం అక్కడికే పరిమితమైపోయే వివిధ రకాల కిరణాల మీద అధ్యయనం చేస్తుంటాయి. ఇలాంటి కిరణాలు ఆ వాయు మండలాన్ని దాటి భూమిని చేరలేవు. వాటిలో అతినీలలోహిత కిరణాల వంటి అత్యంత ప్రమాదకరమైన కిరణాలూ వుంటాయి. అలాంటి కిరణాలు వాయు మండలాన్ని చేరడానికి చాలా ముందుగానే ఉపగ్రహాలు వీటిని పసిగడతాయి. పసిగట్టడమే కాదు, వాటి కధాకమామీషు ఏమిటో కూడా స్పష్టంగా తెలుసుకోగల్గుతాయి. సూర్యుడి నుంచి, ఇంకా ఆకాశంలోని విభిన్న భాగాల నుంచి వచ్చే రకరకాల కిరణాలను ఉపగ్రహాలు అధ్యయనం చేస్తాయి. అందుకే ఈ ఉపగ్రహాల పుణ్యమా అని మనకు అంతరిక్షానికి సంబందించిన ఎన్నెన్నో కొత్త విషయాలు తెలిసి వచ్చాయి. ఈనాడు శాస్త్రజ్ఞలు విశ్వం గురించి అంతటి విస్తృతమైన సమాచారాన్ని సేకరించడం అసలు సాధ్యమయ్యేదే కాదు.

ఉదాహరణకు.... కొన్ని ఉపగ్రహాలు వాయుమండలంపై భాగంలో ఉంటే విద్యుదావేశంతో కూడిన పరమాణుకణాలను అధ్యయనం చేశాయి. భూమి చుట్టూ అలాంటి కణాలతో కూడిన పొరలు విశాలంగా పరచుకొని ఉన్నాయని ఆ అధ్యయనం లో తేలింది. ఈ పొరలకు వాన్ ఐలియన్ రేడియేషన్ బెల్ట్ అని పేరు పెట్టారు. ఇది సూర్యుడికి ఎదురుగా వుండే భూమి వెనుకభాగంలో ఒక పొడవాటి తోకలాగ విస్తరించి వుంటుంది. శాస్త్రజ్ఞలు తొలిసారిగా దీనిని గుర్తించినప్పుడు ఎంతో సంభ్రమాశ్చర్యాలకు లోనయ్యారు. మన భూగోళం చుట్టూ ఇలాంటిదొకటి వుంటుందని వారు కలలో కూడా ఉహించలేదు.

ఒక వేళ ఏదైనా ఉపగ్రహాన్ని మనం మరింత వేగంగా అంతరిక్షంలోకి పంపితే అప్పుడు ఏం జరుగుతుంది. అది భూమి చుట్టూ గిరగిరా తిరగడం కాక, మన భూమి నుంచి దూరంగా వెళ్ళిపోతుంది.అంటే అది భూమి ఆకర్షణ శక్తి నుంచి పూర్తిగా తప్పించుకోగల్గుతుందన్నమాట. ఏదైనా ఒక వస్తువు భూమి యొక్క గురుత్వాకర్షణ శక్తి నుంచి బయటపడాలంటే అది సెకనుకు 11.2 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించాలని (దీనిని పలాయన వేగం లేదా ESCAPE VELOCITY అని అంటారు. ) మీకు తెలిసిందే కదా.

అంతటి వేగంతో ప్రయాణించగలిగే తొలి ఉపగ్రహాన్ని కూడా సోవియట్ యూనియనే ప్రయోగించింది. ప్రపంచపు తొలి ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి పంపిన రెండేళ్ళయినా పూర్తికాకముందే 1959 జనవరి 2వ తేదీన ఆ దేశం చాలా వేగంగా ప్రయాణించే ఒక ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి విడిచిపెట్టింది. అది భూమి ఆకర్షణ శక్తి నుంచి పూర్తిగా బయటపడి, చందమామ పక్క నుంచే దూసుకుపోయి మళ్ళీ భూమికి తిరిగి రాకుండా ఇక శాశ్వతంగా అంతరిక్షంలోనే వుండిపోతుంది.

గ్రహాల లాగే అది కూడా సూర్యుడి చుట్టూ పరిభ్రవిస్తూ కాలం గడిపేస్తుంది. అయితే చంద్రుడి పక్కగా వెళ్ళేటప్పుడు ఆ ఉపగ్రహం ఒక ముఖ్యమైన పనిని చేసింది. చంద్రుడి పరిసరాలను అది జాగ్రత్తగా గమనించి, దానికి సంబందించిన వివరాలను రేడియో ద్వారా భూమి మీదకి పంపించింది.

ఆనాడు రష్యా (సోవియట్ యూనియన్ ) ప్రయోగించిన ఆ అంతరిక్ష నౌకనే మొట్టమొదటి అంతరిక్ష అన్వేషణ నౌక గా పేర్కొనాలి. 1959 డిసెంబర్ 12 తేదీన రష్యన్లు మరొక అన్వేషక నౌక ప్రయోగించారు. ఈసారి వారు దాన్ని ఎంత ఖచ్చితంగా ప్రయోగించారంటే...... అది సరాసరి చంద్రుడి దగ్గరికి వెళ్ళి, దాని మీదకు దిగింది. మొత్తం మానవ చరిత్రలో మరో ప్రపంచంలోకి, లేదా మరో ఖగోళ పదార్ధం మీదకి అడుగుపెట్టిన మొట్టమొదటి మానవ నిర్మిత వస్తువు ఇదే కావడం విశేషం. చరిత్రలో ఇది ఎంత గొప్పమైలురాయో కదా 1959 అక్టోబరులో రష్యన్లు, కెమేరాలను ఏర్పాటును చేసిన మరో అంతరిక్ష నౌకను, అది చంద్రుడి నాలుగు చెరగులూ చుట్టి వచ్చేలా ప్రయోగించారు.ఆ అంతరిక్ష నౌక చంద్రుడి చుట్టూ తిరిగి, చంద్రుడికి సంబంధించిన ఎన్నెన్నో ఫోటోలను భూమి పైకి పంపిచింది. చంద్రుడి రెండో వైపు ముఖం ఎలా వుంటుందో అది పంపిన ఫోటోల ద్వారానే మనం మొదటిసారిగా చూడగలిగాం. మన భూమి నుంచి ఎప్పుడు చూసిన చంద్రుడికి సంబంధించిన ఒక వైపు భాగం మాత్రమే మనకు కన్పిస్తుంది. ఆ రెండో భాగాన్ని మనం భూమి పై నుంచి ఎన్నడూ చూడలేము. (చంద్రుడి ఆత్మభ్రమణ కాలము, దాని పరిభ్రమణ కాలము ఒకే అయినందువలన ఇలా జరుగుతుంది.) యుగయుగాలుగా మనం చూడలేని ఆ రెండో భాగాన్ని ఆనాడు రష్యన్లు పంపించిన ఆ అంతరిక్ష నౌక మనకు చూపించింది.

ఆ తరువాత అమెరికన్లు కూడా అంతరిక్ష అన్వేషణ నౌకలను పంపించడం మొదలుపెట్టారు. వీటిలో కొన్ని నౌకలు చంద్రుడి నలుమూలలా తిరగడం మొదలు పెట్టాయి. వాటి సాయంతో చంద్రుడిలోని ప్రతి భాగాన్ని తెలుసుకోవడానికి వీలయ్యింది. చంద్రుడి ఉపరితలానికి సంబంధించిన మ్యాప్ ని రూపొందించడానికి సాధ్యమయ్యింది.

మొదట్లో చంద్రుడి దగ్గరికి పంపిన అంతరిక్ష నౌకలు దాని చుట్టూ తిరిగి కాని, తిరగకుండా కాని దాని మీద పడిపోయేవి. అయితే ఆ తరువాతి కాలంలో చంద్రుడి మీద అలా పడిపోకుండా, అంతరిక్ష నౌకకు ఎటువంటి నష్టము కలుగకుండా ఒక క్రమ పద్ధతిలో మెల్లమెల్లగా చంద్రుడి పైన దిగే అంతరిక్ష నౌకలను రూపొందించారు. ఈ నౌకలు చంద్రుడ్ని మరింత దగ్గరి నుంచి పరిశీలించి, ఫోటోలు తీయగలిగేవి. చంద్రుడి పై చక్కగా దిగ గలిగేవి. అంతేకాదు. అక్కడి పదార్ధాల్లో ఏ రసాయన బంధం వుందో కూడా అవి తెలియజేయగలిగేవి. అమెరికా, రష్యాలు రెండూ ఈ తరహా అంతరిక్ష నౌకలను చంద్రుడి మీదికు పంపినప్పటికి కాలాంతరంలో అమెరికాకు ఎక్కువ ఎక్కువ ఫలితాలు లభించాయి.

ఇదంతా మొదటిదశ అంతరిక్ష అన్వేషణ మరింత ముందుకు కొనసాగింది. అమెరికా శుక్రగ్రహం (వీనస్) దగ్గరకు పంపించిన ఒక అంతరిక్ష నౌకలోని యంత్రాలు.... ఎంత విలువైన సమాచారాన్ని అందించాయంటే... ఆ గ్రహం ఎంత వేడిగా వుంటుందని మనం భావిస్తూ వచ్చామో అంతకన్నా చాలా ఎక్కువ వేడిగా అది వుందని తేలింది.అంగారక గ్రహానికి (మార్స్), అలాగే బుధ గ్రహానికి (మెర్య్కరీ) అమెరికా పంపించిన అంతరిక్ష నౌకలు ఆ గ్రహాల దగ్గరకు వెళ్ళి చాలా దగ్గరి నుంచి ఆ గ్రహాల ఫోటోలను తీసి భూమిపైకి పంపించాయి. వాటి ద్వారా ఎంతో విలువైన సమాచారం లభించింది.

ఇతర గ్రహాల దగ్గరికి అమెరికా పంపిన అంతరిక్ష పరిశోధక నౌకల ద్వారా అనేక కొత్త విషయాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. బుధగ్రహం కొంచెం అటూఇటూ చంద్రుడిలాగే వుందని తెలిసింది. ఇక అంగారక గ్రహంపై భాగం కూడా చాలా మేరకు చంద్రుడి పై భాగం లాగే అనేక మిట్టపల్లాలతో వుందని, అయితే మిగతా భాగంలో మాత్రం అనేక అగ్నిపర్వతాలు, లోయలు వున్నాయని తెలిసింది. ఒకప్పుడు వుండి ఆ తరువాతి కాలంలో పూర్తిగా ఎండిపోయిన నదుల జాడల వంటివి కూడా ఆ గ్రహాంపైన కన్పించాయి.

అమెరికాకు చెందిన మరికొన్ని అంతరిక్ష నౌకలు సుదూరంగా వున్న, అతిపెద్ద పరిమాణంలో వున్న బృహస్పతి నౌకలు ఆ రెండు గ్రహాలకు, ఇంకా వాటి ఉపగ్రహాలకు సంబంధించిన అనేక వివరాలను మనకు పంపించాము. వాటి పై భాగం కూడా చంద్రుడి పై భాగం లాగే మిట్టపల్లాలతో వుంది. బృహస్పతికి ఉపగ్రహమైన కెలిస్ట్రో పైన ఘనీభవించిన మంచు ఛాయలు కన్పించగా, ఆ కెలిస్ట్రో చుట్టూ తిరిగే ఉపగ్రహాలపైన భగభగలాడే అగ్నిపర్వతాలు దర్శనమిస్తాయి.

శనిగ్రహానికి ఉపగ్రహమైన టైటాన్ నాలుగు చెరగులా నత్రజనితో కూడిన దట్టమైన (ఎక్కువ సాంద్రతతో కూడిన) వాయు మండలం కన్పించింది. అలాగే, ఆ గ్రహం చుట్టూ ఒక ఒడ్డాణంగా కన్పించే భాగంలో అనేక ఉపగ్రహాలు, ఆ ఉపగ్రహాల చుట్టూ తిరిగే లెక్కలేనన్ని చిన్నచిన్న గోళాలు అగుపించాయి.

అమెరికా, రష్యా దేశాలు రెండూ అంతరిక్ష నౌకలను ప్రయోగించడంలో ఒక దానిలో ఒకటి పోటీ పడినప్పటికి, ఈ విషయంలో కొంత కాలం దాకా అమెరికన్లకు లభించినంతటి పెద్ద పెద్ద విజయాలు రష్యన్లకు లభించలేదు. అయితే రష్యాకు చెందిన పలు అంతరిక్ష నౌకలు శుక్రగ్రహం పైన దిగి, అక్కడి ఉష్ణోగ్రత పీడనం మున్నగు వాటికి సంబంధించిన వివరాలను భూమికి పంపించాయి.

ఎలాగైతేనేం చివరకు, అనేక వందల మంది శాస్త్రజ్ఞుల కృషి ఫలితంగా రాకెట్లను అంతరిక్షంలోకి పంపించడం, మనకు కావలసిన కక్ష్యలో అవి తిరిగేలా చేయడం సాధ్యమయ్యింది. కాని మనుషుల్ని కూడా ఇలా అంతరిక్షంలోకి పంపడం సాధ్యమవుతుందా..... వారిని కూడా అలా అంతరిక్షంలో తిరిగేలా చేయడం సాధ్యమవుతుందా.... భూమిపై మనిషి పుట్టిన తరువాత యుగయుగాలుగా ఎందరో కథకులు తమ కల్పనల్లోనూ, కథల్లోనూ మనుషుల్ని అంతరిక్షంలోకి పంపించారు. వారిలో రకరకాల అంతరిక్షయాత్రలను చేయించారు. ఊహాల్లో సాధ్యమైన ఆ విషయం మరి వాస్తవంలో కూడా సాధ్యమవుతుందా లేదా... ఈ ప్రశ్న అమెరికా, రష్యా అంతరిక్ష పరిశోధకులను ఊపిరి సలపనీయకుండా చేసింది. నిరంతరం పరిశోధనలతో వారు మరింత ముందుకు నడిచేలా చేసింది.

మనుషుల్ని అంతరిక్షంలోకి పంపడం సాధ్యమయ్యేది కాదు. అనడానికి ఎలాంటి కారణాలూ కన్పించలేదు. అందుకని అమెరికా, రష్యాలు రెండూ ముందుగా జంతువులను అంతరిక్షంలోకి పంపి ప్రయోగాలు చేశాయి. 1957 నవంబర్ 3వ తేదిన రష్యా పంపించిన అంతరిక్షనౌకలో ఓ కుక్కను కూడా వుంచి పంపించారు. ఆశ్చర్యం వెలుపలి అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళగానే చనిపోవడం లాంటిదేమీ జరగలేదు. భూమిమీదకు లాగానే అంతరిక్షంలోనూ ఆ కుక్క సజీవంగానే వుంది. అయితే దానిని భూమ్మీదకు తెచ్చేందుకు అప్పట్లో ఎలాంటి అవకాశమూ లేకపోయింది. అందుకని అంతరిక్షంలో అది బలవన్మరణం చెందకుండా నొప్పి తెలీకుండా చంపేసే ఓ విషాన్నిచ్చి దాన్ని అంత మొందించారు. అలా అంతరిక్ష పరిశోధనలకై తన ప్రాణాలర్పించిన తొలి జీవిగా అది చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.

ఆ తరువాతి కాలంలో.... జంతువులను అంతరిక్షంలోకి పంపడమేగాక, వాటిని తిరిగి సజీవంగా భూమ్మీదకు ఎలా తీసుకురావచ్చో కూడా తెలుసుకున్నారు. ఇలాంటి ప్రయోగాల్లో భాగంగా అమెరికా ఒక చింపాంజీని అంతరిక్షంలోకి పంపి, తిరిగి దానిని విజయవంతంగా ( సజీవంగా ) భూమ్మీదకు తీసుకురాగలిగింది. అమెరికా, రష్యాలు రెండూ అంతరిక్షంలోకి పంపేందుకై కొందరు మనుషులకు శిక్షణ నివ్వడం మొదలుపెట్టాయి. అంతరిక్ష యాత్రికుల్ని అమెరికాలో ఆస్ట్రోనాట్స్ అని, రష్యాలో కాస్మోనాట్స్ అని పిలవడంమొదలుపెట్టారు.

అంతరిక్షంలోకి తొలిసారిగా రాకెట్టుని పంపడంలో విజయం సాధించిన రష్యాయే (సోవియట్ యూనియన్) అక్కడికి మనుషుల్ని పంపడంలోనూ తొలి విజయాన్ని నమోదు చేసుకుంది. 1961 ఏప్రిల్ 12 న ఆ దేశం యూరీగగారిన్ అనే ఓ అంతరిక్ష యాత్రికుడ్ని కక్ష్యలోకి పంపించింది. అంతేకాదు, అతడ్ని అంతే సురక్షితంగా తిరిగి భూమ్మీదకు తీసు కొచ్చింది కూడా. ఈ విధంగా అతను అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళిన తొలి మనిషిగా గుర్తింపుని పొందాడు. (ఇది జరిగిన ఏడేళ్ళ తరువాత యూరీగగారిన్ ఒక విమాన ప్రమాదంలో మరణించడం పలువుర్ని భాధించింది ).

ఇది జరిగాక అంతరిక్ష పరిశోధనలు మరింత వేగం పుంజుకున్నాయి. మనుషుల్ని అంతరిక్షంలోకి తీసుకుపోగలిగే పలు చక్కటి ఉపగ్రహాలను అమెరికా, రష్యాలు అంతరిక్షంలోకి (కక్ష్యలోకి) ప్రవేశపెట్ట గలిగాయి. వాటిలో ఓ రెండు మూడు అంతరిక్షంలోకి మనుషుల్ని కూడా తీసుకుపోయాయి. 1963 జూన్ 16 న రష్యా ప్రయోగించిన ఒక ఉపగ్రహంలో (తొలిసారిగా) ఓ మహిళ కూడా ఉండటం విశేషం...

రానురాను వ్యోమగాములు అంతరిక్షంలో మరింత సేపు, ఇంకింత సేపు వుండడం మొదలు పెట్టారు. మొదట్లో కేవలం కొన్ని గంటల పాటు మాత్రమే వారు అంతరిక్షంలో వుండగలిగేవారు. క్రమేణా కొన్ని రోజుల పాటు కొన్ని వారాల పాటు కూడా వుండడం నేర్చుకున్నారు. 1975 లో ఓ ముగ్గురు అంతరిక్ష యాత్రికులు (వ్యోమ గాములు) రాకెట్టు ద్వారా స్కై లాబ్ అనబడే ఓ అంతరిక్ష కేంద్రానికి (ఇదొక ఉపగ్రహం లాంటిది) చేరుకుని, అందులో 3 నెలల పాటు నివసించి, ఆ తరువాత క్షేమంగా భూమికి తిరిగి వచ్చారు.

1960 దశకంలో ఉపగ్రహాలనేవి సాధారణంగా రాకెట్లుల్లాగానే ప్రయాణించేలా రూపొందించబడేవి. వాటిని కేవలం ఒక నిర్ధిష్ట అంతరిక్ష కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టడం మాత్రమే గాక, వాటిలో కూర్చున్న మనుషులు వాటిని నడపగలగడం కూడా సాధ్యమయ్యేది. అంతేకాదు, రెండు ఉపగ్రహాలను వారు పరస్పరం సంధానించగలిగే వారు. అలా చేసి ఒక ఉపగ్రహంలోంచి మరొక ఉపగ్రహంలోకి వెళ్ళగలిగేవారు. అప్పుడప్పుడు అంతరిక్ష దుస్తులను ధరించి, తమ ఉపగ్రహం నుంచి బయటకు వచ్చి శూన్యంలో షికార్లు కొట్టి (దీనిని స్పేస్ వాక్ అని అంటారు. ఇటీవల, భారత సంతతికి చెందిన అమెరికా వ్యోమగామి సునీత విలియమ్స్ మహిళలకు సంబంధించినంత వరకు ఈ విషయంలో రికార్డు సాధించిన విషయం మీకు గుర్తుండే వుంటుంది. అనువాదకుడు) తిరిగి తమ ఉపగ్రహాన్ని చేరుకోగలిగేవారు.

ఇలాంటి ప్రయోగాల విషయంలో మొదట్లో రష్యా చురుగ్గా వున్నప్పటికీ, రాను రాను అమెరికాది పై చేయి అయింది. 1970 కన్నా ముందే అపోలో అనబడే ఓ రాకెట్టు ద్వారా చంద్రుడి దగ్గరకి మనుషుల్ని పంపించాలి అన్న ఒక గొప్ప పధకానికి అమెరికా శ్రీకారం చుట్టింది.

ఆనౌక ఇతర ప్రయోగాలలాగే ఈ ప్రయోగం కూడా కష్ట నష్టాలు లేకుండా ముందుకు సాగలేదు. అపోలో యాత్రకై చేస్తున్న పరిశోధనల్లో భాగం పంచుకుంటున్న ఓ ముగ్గురు వ్యోమగాములు 1967 జనవరి 27న వారున్న రాకెట్టుకి నిప్పంటుకుని నేల పైనే చనిపోయారు. దాంతో చంద్రుడికి దగ్గరకు వెళ్ళేందుకు చేస్తున్న ప్రయోగాలు కొంచెం మందగించాయి. రాకెట్టుకి మంటలంటుకోకుండా వుండాలంటే ఏం చేయాలి అన్న విషయం మీద శాస్త్రజ్ఞలు మరింతగా దృష్టి సారించారు.

అమెరికన్లకే గాక, రష్యన్ లకు కూడా ఇలాంటి ప్రమాదాలు ఎదురయ్యాయి. 1967లో అంతరిక్షం నుంచి భూమికి తిరిగి వస్తున్న ఒక వ్యోమగామి నేలను చేరకుండానే చనిపోయారు.

ఇలాంటి పెద్ద పెద్ద అడ్డంకులు ఎదురైనప్పటికి అమెరికన్లు తమ ప్రయోగాలను ఆపివేయలేదు. 1968 డిసెంబర్ లో వారు ఒక అపోలో రాకెట్టుని విజయవంతంగా చంద్రుడి దగ్గరకు పంపించారు. ఆ రాకెట్టు చంద్రుడి ఉపరితలానికి 112 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో, చంద్రుడి చుట్టూ ఒక 10 సార్లు తిరిగి, ఆతరువాత మళ్ళీ క్షేమంగా భూమికి తిరిగి వచ్చింది.

ఈ విషయంలో మరింత ముందుకు వెళ్ళే ప్రయత్నాలు కొనసాగుతూ వచ్చాయి. 1969 జులైలో అపోలో-2 అనబడే రాకెట్టుని చంద్రుడి దగ్గరకు పంపించారు. అందులో ఓ ముగ్గురు మనుషులు కూడా వుండటం విశేషం వారిలో ఒకరు రాకెట్టులోనే వుండి, చంద్రుడి చుట్టూ కక్ష్యలో తిరుగుతుంటే, మరో ఇద్దరు యాత్రికులు రాకెట్టులోని ఓ ప్రత్యేక భాగాన్ని ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా చంద్రుడి పైకి దిగారు.

1969 జులై 20న నీల్ ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్ అనే వ్యక్తి తొలిసారిగా చంద్రునిపై కాలు మోపాడు. ఆవిధంగా మరో ప్రపంచం మీద అడుగుపెట్టిన మొట్ట మొదటి మానవునిగా అతను చరిత్రలో నిలిచిపోయాడు. కాలును ఇలా సాచీ సాచగానే అతనేమన్నాడో తెలుసా? ... ఇది మనుషులకు సంబంధించిన ఒక చిన్న పాదముద్ర మాత్రమే, అయితే మొత్తం మానవత్వానికి సంబంధించినంత వరకు మాత్రం ఇదొక పెద్ద ముందడుగు అన్నాడు.

మహత్తరమైన ఈ సంఘటన జరిగిన తరువాత మరో 5 అపోలో వ్యోమ నౌకలు చంద్రుడిపైన దిగాయి. వీటిలో ప్రతి ఒక్కటీ అంతకు ముందు దాని కన్నా ఎక్కువ సేపు చంద్రుడిపైన ఆగాయి. అంతకు ముందు దాని కన్నా ఎక్కువగా పరిశోధనలు జరిపాయి. అంతేకాదు, ఈ ఐదు అంతరిక్ష నౌకలు తమను నడిపే వారితో సహా మళ్ళీ క్షేమంగా భూమికి తిరిగి వచ్చాయి. తమతోపాటు చంద్రుడికి చెందిన అనేక శిలలను కూడా అవి తీసుకొచ్చాయి.

అమెరికా వారిలా సోవియట్ యూనియన్ తన మనుషులెవరిని చంద్రుడిపైన దింపలేదు. అయినా, తమకు తాముగా పనిచేసే యంత్రాలను ఆ దేశం చంద్రుడి దగ్గరకి పంపింది. ఆ యంత్రాలు చంద్రుడిపైన దిగడమే గాక అక్కడి మట్టిని, రాళ్ళను తీసుకుని ఉపగ్రహాల సాయంతో తిరిగి భూమిని చేరుకున్నాయి. వాటినే గాక తనకు తానుగా నడిచే యంత్రాలను కూడా రష్యా చంద్రుడిపై పంపింది. ఆ యంత్రాలు చంద్రుడి నేలపై అనేక వారాల పాటు తిరిగి తాము తెలుసుకున్న విషయాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని అక్కడి నుంచే భూమికి పంపించాయి.

1972 డిసెంబర్ లో చిట్టచివరి అపోలో అంతరిక్ష యాత్ర పూర్తయ్యే నాటికి అప్పటి దాకా చంద్రుడిపైన అమెరికా కున్న ఆసక్తి తగ్గిపోయింది. అంటే అది అంతరిక్ష పరిశోధనలను పూర్తిగా నిలిపివేసిందని కాదు కానీ, చంద్రుడి మీదకు మళ్ళీ మనుషుల్ని పంపించాలన్న ఆలోచనను మాత్రం మానుకుంది. అంటే దానర్ధం ఇక మానవులు అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళనే వెళ్ళరని కాదు... మానవులు అంతరిక్షంలో అంతరిక్ష బస్తీలను నిర్మించవచ్చని ప్రిన్స్ టన్ కి చెందిన జెరాయి డి. ఓనీల్ 1974లో సూచించాడు. వివిధ ఖనిజాలను వెలికి తీసి, వాటిని (గాజు, ఇతర లోహాలు ) గోళాకారంలోనూ, స్ధూపాకారంలోనూ, ఇంకా ఇతర ఆకారాల్లోనూ మలచి చంద్రుడి కక్ష్యలోకి తీసుకురావచ్చనని అతను పేర్కొనాడు. అలా కక్ష్యలోకి చేర్చిన లోహాలతో అంతరిక్ష బస్తీలను నిర్మించి, వాటిలో కొన్ని వేలు, లేదా లక్షల మంది నివసించవచ్చనని అతను తెలిపాడు.

ఈ అంతరిక్ష వీధుల్లో నివసించే మనుషులు సూర్యరశ్మిని సేకరించి దానిని తిరిగి భూమికి పంపే విశాలమైన ఓ పరికరాన్ని తయారు చేయవచ్చునని. దాని మూలంగా మన భూమి మీద ఇంధనానికి వున్న కొరత పూర్తిగా తీరిపోతుందని ఓనీల్ అన్నాడు. అందువల్ల భూమి మీద వున్న మొత్తం పెట్రోలియం, బొగ్గు, అయిపోయినప్పటికీ మనుషులు చింతించవలసిన అవసరం వుండదని, అంతరిక్షంలోని విశాలమైన సౌరపరికరం సాయంతో మానవుల ఇంధన అవసరాలు యధాతధంగా తీరిపోతాయని అతను పేర్కొనాడు.

ఓనీల్ చేసిన ప్రతిపాదన ఎంత చక్కగా వుందో కదా అయితే దాన్ని మనం నిజం చేయగలమా అన్నదే ప్రశ్న. కొందరు మాత్రం ఈ ఆలోచనలతో ఏకీభవించడం లేదు. అంతరిక్ష వీధులను నిర్మించడం, వాటిలో పెద్ద ఎత్తున మనుషులు నివసించడం అనేది ఆచరణ సాద్యమయ్యే పని కాదన్నది అలాంటి వారి వాదన అయితే, చంద్రుడి మీద అడుగు పెట్టే దాకా చంద్రుడి దగ్గరకు మనుషులు వెళ్ళడం, అక్కడి నేలపై కాలు మోపడం అనేవి సాధ్యమయ్యే పనులు కాదని దాదాపుగా అందరూ అనుకునేవారు. అవునా? మరి అంతరిక్ష వీధుల సంగతీ అలాగే అవుతుందేమో చూడాలి.

తదుపరి కాలంలో అమెరికా చేపట్టిన షటిల్ కార్యక్రమం అంతరిక్ష యాత్రలకు సంబంధించిన భవిష్యత్తుపై ఎన్నో కొత్త ఆశలు రేకెత్తించింది. 1980 డిసెంబర్ 29న మొట్టమొదటి షటిల్ కొలంబియా సజావుగా ఎగిరి, భూమి చుట్టూ పలు చక్కర్లు కొట్టి, తిరిగి క్షేమంగా నేలపైన దిగింది. ఒక అంతరిక్ష వాహనం కక్ష్యలో అలా ప్రయాణం చేసి తిరిగి ఒక విమానం లాగా నేలపైన దిగడం అనేది అదే మొదటసారి విమానం లాగే దానిని మళ్ళీ ప్రయోగించేందుకు వీలవ్వడం మరో ప్రత్యేకమైన విషయం.

భవిషత్తులోని షటిల్సు ఉపగ్రహాలను కూడా తమతో పాటు తీసుకుని పోయి మనకు కావలసిన కక్ష్యలో విడిచిపెడతాయి. ఒక ఉపగ్రహానికో అవసరమైన విడిభాగాలను అవి అంచెలంచెలుగా తీసుకొని పోయి అంతరిక్షంలో విడిచిపెడతాయి. ఆ తరువాత ఇంజనీర్లు లేదా నిపుణులు, ఆ కక్ష్య దగ్గరకు చేరుకుని ఆ విడిభాగాలన్నిటినీ జోడించి కావలసిన ఆకారాన్ని రూపొందిస్తారు. (అంతరిక్ష పరిశోధనశాల లేదా స్పేస్ ల్యాబ్) ఈ విధంగా రూపొందించబడిందే).

ఏమైతేనేం ఒకప్పడు కేవలం కల్పనల్లో మాత్రమే సాధ్యమయ్యే విషయాలు ఇప్పడు నిజాలయ్యాయి. అలాగే ఇప్పడు కేవలం ఊహించి మాత్రమే మనం సంతోషం పొందే విషయాలు రేపటి రోజున నిజాలు కావచ్చు. విజ్ఞాన శాస్త్రం ఎదిగే కొలదీ మానవుడు సాధించే విజయాలు అధికమవుతాయి. అందులో ఎటువంటి సందేహం లేదు.

గాలిబుడగల సాయంతో అతి కష్టం మీద ఏదో కొద్దిపాటి ఎత్తుకి ఎగరడం దగ్గరి నుంచి అంతరిక్షంలో నెలల తరబడి నివాసం వుండగలిగే దాకా మానవులు ఎదగడం వెనుక విజ్ఞాన శాస్త్రం పాత్ర ఎలాంటిదో మీరీ కధలో స్పష్టంగా గమనించే వుంటారు. ఈ వికాసం, ఈ అభివృద్ధి ఇలా ఇలా కొనసాగుతూనే వుంటాయి. వీటికి ముగింపు అనేది ఎన్నడూ వుండదు. అది నిజమని ఒప్పుకుంటారుగా.

అనువాదం: కె. ఆదర్శ సామ్రాట్

రచయిత: ఐజాక్ ఎసిమోవ్

3.00430107527
మీ సూచనను పోస్ట్ చేయండి

(ఈ పేజీ లో ఉన్న కంటెంట్ పై ఏమైన వ్యాఖ్యలు / సలహాలు ఉంటే, ఇక్కడ పోస్ట్ చేయండి)

Enter the word
నావిగేషన్
పైకి వెళ్ళుటకు