పంచుకోండి
వ్యూస్
  • స్థితి: సవరణ కు సిద్ధం

సౌర వినియోగాలు

కేస్ స్టడీస్ మరియు కమ్యూనిటీలు ఉత్తేజపరిచేందుకు సౌర శక్తి యొక్క ఉపయోగం గురించి ఉత్తమమైన ఆచరణల ఈ విభాగంలో నిర్వహించబడుతుంది.

సామాజిక విద్యుత్ ఛార్జింగ్ కేంద్రం

ఆ ఊరిపేరు నారాయణ్‌పూర్. ఆ ఊళ్ళో 16 గిరిజన కుటుంబాలు వున్నాయి. వారి ఇళ్లకు కరెంటు లేదు. వారి ఇళ్లకు కరెంటు లేదు . రాత్రిపూట ఇళ్ళల్లో వెలుతురు కావాలంటే కిరోసిన్ దీపాలే వారికి ఆధారం. లీటరు కిరోసిన్ ఖరీదు 30 నుంచి 40 రూపాయలు వుంటుంది. ఆ దీపాలవల్ల వచ్చే వెలుగు కూడా అంతంతమాత్రమే (10 ల్యూమెన్--- అంటే, 10 కొవ్వొత్తుల వెలుగు మాత్రమే ). అందువల్ల, వారి ఇళ్లలో వెలుగు నింపడంకోసం డి ఆర్ సి ఎస్ సి అనే ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ ఒక్కొక్క కుటుంబానికి ఒక సౌర విద్యుత్ లాంతరు ఇచ్చింది. ఆ లాంతర్లకు విద్యుత్ సరఫరా (ఛార్జింగ్ చేయడం) కోసం, 60 వాట్ల సామర్ధ్యం కలిగిన రెండు సోలార్ ప్యానల్స్‌ తో, ఆ ఊళ్లో ఒక సౌర విద్యుత్ లాంతర్ల ఛార్జింగ్ కేంద్రాన్ని కూడా వారు ఏర్పాటుచేశారు. ఆ 16 లాంతర్లను ఒకేసారి ఛార్జింగ్ చేయడానికి వీలుగా, రెండు సర్క్యూట్ బాక్స్‌ లను కూడా ఇచ్చారు.

పర్యావరణంపై ప్రభావం :

మామూలుగా ఇలాంటి ఇళ్ళలో వెలుతురుకోసం, కిరోసిన్ లాంతర్లే వాడుతుంటారు. ఒక్కొక్క లాంతరుకు నెలకు 2 నుంచి 2.5 లీటర్ల కిరోసిన్ అవసరమవుతుంది. సౌర లాంతర్లు ఎక్కువ కాంతిని ఇస్తాయనేది నిజమే అయినప్పటికి, ఒకేసారి ఎక్కువ చోట్ల వెలుతురు అవసరం ఉండడం వలన ఒక కేరోసిన్ దీపం బదులుగా సౌర దీపాన్ని వాడడం జరుగుతుంది.
అందువల్ల, ఒక్కొక్క సౌర లాంతరు 2-2.5 లీటర్ల కిరోసిన్‌కు సమానమన్నమాట.
అందువల్ల, ఒక్కొక్క సౌర లాంతరు 2-2.5 లీటర్ల కిరోసిన్‌కు సమానమన్నమాట.
ఒక లీటరు కిరోసిన్ కాలడంవల్ల వెలువడే (బొగ్గు పులుసు వాయువు) కార్బన్ డయాక్సైడ్ (సి ఓ 2): 2.5 కిలోలు
ఈ 16 కుటుంబాలు సౌర లాంతర్లు వాడడంవల్ల సి ఓ 2 వెలువడడంలో ఏడాదికి తగ్గుదల: 960-1200 కిలోలు ( ~ కార్బన్ క్రెడిట్)

ఇప్పుడు సౌర లాంతర్ల వినియోగంద్వారా ఆ ఊళ్ళోని ప్రతికుటుంబానికి 70-100 రూపాయలు ఆదా అవుతున్నది. అందువల్ల, ఈ సౌర లాంతర్ల నిర్వహణ ఖర్చును భరించడానికి, ఇంధనం విషయంలో, ( ముఖ్యంగా సౌర విద్యుత్‌కు సంబంధించి) భవిష్యత్తులో అవసరమయ్యే సామాజిక వనరుల ఏర్పాటుకోసం, ఒక్కొక్క కుటుంబం నుంచి నెలకు 25 రూపాయలు పొదుపు చేయడానికి ఆ ఊరివారు అంగీకరించారు.

సమాజంపై ప్రభావం :

కిరోసిన్ లాంతర్లకంటె సౌర లాంతర్లు మరింత కాంతివంతమైనవి కావడం, ముఖ్యంగా చదువుకోవడానికి మరింత అనువుగా వుండడంతో, ఆ ఊళ్ళో ఇప్పుడు రాత్రి పాఠశాలను ( కోచింగ్ సెంటర్) ప్రారంభించారు. ఇందువల్ల ఆ ఊరివారి విద్యాస్థాయి పెరుగుతుందనడంలో సందేహంలేదు.ఈ సౌర లాంతర్లవల్ల ఆ కుటుంబాల నెలవారీ కిరోసిన్ వినియోగం బాగా తగ్గింది. గతంలో ఎంతో ఎక్కువ ధరకు వీరు కిరోసిన్‌ కొనవలసి వచ్చేది. ఇప్పుడు కిరోసిన్ అవసరం తగ్గినందువల్ల, చౌక ధరల దుకాణాలద్వారా ప్రభుత్వం అందించే కిరోసినే వీరికి సరిపోతుంది. ఈ సౌర లాంతర్ల నిర్వహణ, ఆ కుటుంబాలమధ్య సహకార భావాన్ని పెంపొందించింది. వారు తమ ఆర్ధిక వనరులను (ఉమ్మడి పొదుపు మొత్తాన్ని) వాయు కాలుష్యానికి దారితీసే కిరోసిన్ వినియోగం నుంచి, పర్యావరణానికి ఉపకరించే సౌర విద్యుత్ వనరువైపు మళ్ళించుకోగలిగారు.

ఆదాయ వ్యయ పట్టిక :

డి ఆర్ సి ఎస్ సి ఇచ్చినవి:
రెండు సోలార్ ప్యానల్స్ వెల ( ఒక్కొక్కటి 9,000 రూపాయలు):రూ.18000.00
సోలార్ ప్యానల్ ఏర్పాటుకు అవసరమైన ఫ్రేం వెల: రూ.1500.00
2 సర్క్యూట్ బాక్స్‌లు, ఒకేసారి అనేక లాంతర్ల ఛార్జింగ్‌కు కావలసిన వైరు వెల: రూ. 1500.00
16 సోలార్ లాంతర్ల మొత్తం వెల (ఒక్కొక్కటి రూ.900.00):రూ.14400.00
16 లాంతర్లను కలకత్తానుంచి నారాయణ్‌పూర్‌కు తీసుకురావడానికి అయిన ఖర్చు:రూ. 6000.00
మొత్తం డి ఆర్ సి ఎస్ సి కి అయిన ఖర్చు: రూ.41,400.00

ఆ కుటుంబాల వారు భరించుకున్న ఖర్చు
ఒక ఇంటిపై ఆ సోలార్ ప్యానల్స్ బిగించడానికి చెల్లించిన కూలీ (నలుగురు కూలీలు, ఒక్కొక్కరికి 50 రూపాయలు):రూ. 200.00
వాటిని బిగించడానికి అవసరమైన సామగ్రి ఖర్చు:రూ.500.00
సోలార్ ప్యానల్ కు అవసరమైన ఇనుప చట్రం వెల,దానికి పెయింటింగ్ ఖర్చుతో సహా:రూ.100.00
మొత్తం ఆ ఊరు భరించుకున్న ఖర్చు: రూ.800.00

శుభ్రమైనది, పచ్చనిది, కాంతివంతమైనది.

దక్షిణ భారతదేశంలో కర్ణాటక రాష్ట్రంలో, ఒక మారుమూల కుగ్రామంలో కబ్బిగెరె లో పచ్చదనం ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది. కాని కనిపించని విషయం ఒకటి ఉంది. అదేమిటంటే, భారతదేశంలో ఒక గ్రామ పంచాయితి ఒక విద్యుత్ కేంద్రానికి విద్యుచ్ఛక్తిని అమ్మడం అనే విషయం. అందులో, ఇదే మొదటిది.

కబ్బిగెరె గ్రామ పంచాయితి తాను స్వయంగా నడిపే బయో- మాస్ విద్యుత్ కేంద్రాలలో ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్ ను కిలో వాట్ కు 2 రూ 85 పైసలు చొప్పున బెంగుళూరు విద్యుత్ సరఫరా కంపెనీకి అమ్ముతున్నది. ఈ తొలి అడుగు యూ.ఎన్.డి.పి. నేతృత్వం వహించిన గ్రామీణ భారతదేశానికి బయోమాస్ శక్తి అన్న పధకం యొక్క ఫలితం. గ్లోబల్ ఎన్విరాన్ మెంట్ ఫెసిలిటీ, ఇండియా - కెనడా ఎన్విరాన్మెంట్ ఫెసిలిటీ మరియు కర్ణాటక ప్రభుత్వ గ్రామీణ అభివృద్ధి శాఖ మరియు పంచాయితీ రాజ్ ల భాగస్వామ్యం తో ఇది అమలు పరచబడింది.

250, 250 మరియు 500 కిలో వాట్ సామర్ధ్యం కల మూడు చిన్న విద్యుత్ కేంద్రాలు, స్ధానికంగా ఉత్పత్తి అయ్యే బయోమాస్ (జీవ వ్యర్ధాల) తో విద్యుత్ ను ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. 2007 నుండి సుమారు 400,000 కిలో వాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి అయ్యింది. ఇది 6,000 గ్రామీణ గృహాల వార్షిక వినియోగంతో సమానం. ఈ ప్రాంతంలో నాణ్యమైన విద్యుత్ సరఫరాకు కూడ యివి దోహద పడ్డాయి.

విద్యుత్ ఉత్పత్తి అధికం కావడంతోపాటు, యితరమైన ప్రయోజనాలు కూడ యిందులో ఉన్నాయి. పర్యావరణానికి కీడు చేయనిది మరియు, బయోమాస్ ద్వారా విద్యుత్ ను ఉత్పత్తి చేయడం వలన అక్కడ స్ధానికంగా పెరిగే యూకలిప్టస్ లాంటి వృక్షాల ద్వారా ఇది సాధ్యపడుతున్నది. అందువలన వాటి ఆవశ్యకత కోసం తిరిగి వృక్షాలను పెంచడం జరుగుతోంది. ఈ విధంగా, ఆ ప్రాంతం అంతా పచ్చదనంతో నిండి పోతున్నది.

“ఒక్కోసారి మా చుట్టు ప్రక్కల జరిగిన మార్పులను చూస్తే నమ్మశక్యంగా లేదు - మా చుట్టూ ఎంతో పచ్చదనం, విద్యుత్ సరఫరాలో అంతరాయం లేదు, మరియు మాకు శుభ్రమైన యింధనం వంటకొరకు దొరుకుతోంది”, అని కబ్బిగెరె గ్రామ సంఘ అధ్యక్షురాలు అంటున్నారు. 25 సంవత్సరాల రంగమ్మకు, మార్పు అంటే తాను, తన భర్తతో మరికొంత సమయం గడపగలగడం. “నా భర్త సంతోంగా ఉన్నాడు, ఎందుకంటే, రోజూ అతడు వంట చెరకు కోసం బయటికి వెళ్ళనక్కరలేదు. అతడి చేతుల్లో అదనంగా డబ్బు, సమయం ఉన్నాయి”, అని నవ్వుతూ అంటున్నది రంగమ్మ. “అంతేకాక నా కుటుంబం కోసం వంట చేయడానికి నేను ఆనంద పడుతున్నాను. ఎందుకంటే, యిక పొగ నన్ను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేయదు”, అని అదనంగా యింకొక మాట చెబుతున్నది.

పర్యావరణ ప్రయోజనాలతో పాటు, ఈ పధకం వలన జరిగిన ఆర్ధిక ఆదా కూడా ప్రధానమైనది. పర్యవేక్షక నివేదికల ప్రకారం ఈ పధకంలో భాగంగా ఏర్పాటైన 51 బయోగ్యాస్ లేక గోబర్ గ్యాస్ కేంద్రాల వలన 175 గృహాలు తమ వంటకు ఎటువంటి అదనపు ఖర్చు లేకుండా పరిశుభ్రమైన యింధనాన్ని ఉపయోగిస్తున్నాయి.

“ఈ విధంగా ఉత్పత్తి అయిన విద్యుత్ గ్రామంలో 130 బోరుబావుల నిర్మాణానికి తోడ్పడింది. ఒక్కొక బోరు బావిని ఐదు కుటుంబాలు వాడుకుంటున్నాయి. గ్రామ నీటి పారుదల అవసరాలను కూడ యివి తీరుస్తున్నాయి. దీని వలన, కబ్బిగెరె సగటు ఆదాయం 20 శాతం పెరిగింది. విద్యుత్ కేంద్రాలలో స్ధానికులను ఉద్యోగులుగా చేర్చుకొనడం, వారు ఇండియన్ యినిస్ట్యూట్ ఆప్ సైన్స్, బెంగుళూరు లో ఎప్పటికప్పుడు శిక్షణ పొందడం వలన సుశిక్షితులైన శ్రామికులు తయారౌతున్నారు మరియు ఉద్యోగ అవకాశాలు కూడ మెరుగు పడ్డాయి”, అని ఈ పధక అధికారి ఒకరు పేర్కొన్నారు.

ఇంతేకాక, బయోగ్యాస్ కేంద్రాలు, 81 స్వయం సహాయక బృందాలు ఏర్పాటు చేసిన మొక్కల పెంపక కేంద్రాల నుండి సేంద్రీయ వ్యర్ధాలను కొనుగోలు చేస్తున్నారు. దీని వలన, అల్పాదాయ వర్గాల మహిళలకు ఆదాయం పొందే అవకాశం కలుగుతున్నది.

పునరుత్పాదక శక్తితో, గ్రామీణ విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చడం, అదే సమయంలో, వారి వంట, నీటి పారుదల సౌకర్యలను మెరుగుపరచడం, పర్యావరణ సుస్థిరాభివృద్ధి వలన జరిగే సమర్ధవంతమైన అభివృద్ధిని నిరూపించింది.

జీవితాలను వెలిగించడం

అనామికకు ఇంగ్లీషు చదవడం యిష్టం. ఇంకా డాక్టర్ కావాలనే ఆశ ఉంది ఆమెకి ఈ దీపాలు చాలా ప్రయోజనకరంగా ఉన్నాయి. “నేను ఎక్కువగా చదువుకోగలుగుతున్నాను. ఇక్కడ విద్యుత్ తో అనేకమైన సమస్యలు ఉన్నాయి. ఇటీవలే, రెండు మూడు రోజులు విద్యుత్ సరఫరా లేదు. మాకు గనుక దీపాలు ఉంటే, రాత్రి కూడ పని చేసుకోవచ్చు. నాకు చదువుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం ఉంటుంది”, అని అనామిక అంటోంది.

ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో మొత్తం 454 కే. జి. బ. వి. లు (కస్తూరిబా గాంధి బాలికా విద్యాలయాలు) ఉన్నాయి. వాటిలో 376 రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నడపగా, 78 వివిధ సేవా సంస్ధలు నడుపుతున్నాయి. 2009 లో 37,000 కంటే ఎక్కువ మంది ఆడ పిల్లలు ఈ కార్యక్రమంలో నమోదు చేసుకున్నారు.

ఒక వంద ‘``సన్నన్’ సౌర విద్యుత్ దీపాలు, ఐకియా (ikea) తాను చేపట్టిన సంఘ ఉద్యమంలో భాగంగా విరాళంగా యిచ్చింది. గత మాసంలో అవి పాఠశాలకు చేరుకున్నాయి. ఆడపిల్లలకు ఒక్కొక్కరికి ఒక్కోటి ఇవ్వ గలిగినన్ని దీపాలు ఉన్నాయి. విద్యార్ధులు ఆసక్తిగా, ఆకర్షణీయమైన రంగులలో ఉన్నఆ దీపాలను తీసుకుని, విప్పి, కూర్చి ఆనందంగా నవ్వుకున్నారు.

“సాధారణంగా, రాత్రిపూట ఆడపిల్లలు సమాయాన్ని ఊరికే గడిపేస్తారు. ఇప్పుడు, ప్రతీ ఒక్కరూ ఒక దీపాన్ని పొందడం వలన, వారి చదువుకునే సమయాన్ని సరిగ్గా వారికి నచ్చినట్లు నిర్వహించుకుంటారు” అని కిషోర్ అన్నారు. “ఇది పూర్తి గ్రామీణ ప్రాంతం, మరియు రెండు నుండి నాలుగు రోజులు దాకా విద్యుత్తు అందుబాటులో ఉండదు. ఈ దీపాలు, మా ఆడ పిల్లలకు చాలా ఉపయోగకరంగా ఉన్నాయి .... ఈ ఆడ పిల్లలు చాల జిజ్ఞానువులు (జ్ఞాన తృష్ణ కలవారు). వాళ్ళు రాత్రి పూట కూడ, ఉదయం సమయంలో లాగే చదువుకోవాలని కోరుకుంటారు. మా పాఠశాలకు వాళ్ళు వస్తారు, పిల్లలుగా వాళ్ళు ఎంతో బాగా ఎదుగుతున్నారు”, అని కూడ ఆయన అన్నారు.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న దుకాణాలలో అమ్ముడు అయ్యే ప్రతీ ‘``సన్నన్’ సౌర- విద్యుత్ దీపానికి, మరియొక దీపం యునిసెఫ్ (unicef) కు యిస్తున్నారు. అందువలన పిల్లల జీవితాలలో విద్యుత్ లేని చోట వెలుగులు నింపాలని భావిస్తున్నారు. అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచానికి ఐకియా (ikea) ప్రత్యేకంగా దృఢమైన ‘``సన్నన్’ తయారు చేసింది. ఈ దీపాలు కఠినమైన జీవన స్ధితిగతులను తట్టుకొని నిలబడేటట్లు సమర్ధవంతమైన బ్యాటరీతో తయారు చేయబడ్డాయి.

మొత్తం 66, 740 ‘``సన్నన్’ దీపాలు ఉత్తరప్రదేశ్ లోని 6494 పాఠశాలలకు మరియు స్త్రీ విద్యా బృందాలకు సరఫరా చేయబడ్డాయి. ఇంకా 24,720 దీపాలు, రాజస్ధాన్, మహారాష్ట్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు గుజరాత్ లకు పంపబడుతున్నాయి.

“దీపం ఉన్నప్పుడు, వెలుగుగా ఉంటుంది. అది నాకు యిష్టం”, అని మంతాషా సంతోషంగా అంటుంది. “దీపం లేనప్పుడు మేము త్వరగా పడుకుంటాము. త్వరగా లేస్తాము. కాని యిప్పుడు నేను రాత్రి కూడ చదువుకోవచ్చు”, అని కూడ అంటోంది.

ఆధారము : www.unicef.org

గ్రామీణ జీవనోపాధి కోసం పునరుత్పాదక ఇంధనం – మహిళల భవిష్యత్తుకు వెలుగుబాట

జస్థాన్ మారుమూలల్లోని నాలుగు గ్రామాల్లో ఇప్పుడు రాత్రివేళల్లో కరెంటు దీపాలు వెలుగులు విరజిమ్ముతున్నాయి. ఎడారి ప్రాంతమంతటా పరుచుకుని ఉన్న ఈ పల్లెలలో ఒకప్పుడు కరెంటే ఉండేది కాదు. భారత ప్రభుత్వం మరియు ఐక్యరాజ్యసమితివారి అభివృద్ధి కార్యక్రమం సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్న ‘గ్రామీణ జీవనోపాధికోసం పునరుత్పాదక ఇంధనం’ అనే కార్యక్రమం ద్వారా ఈ పల్లెల్లో కరెంటు దీపాలు వెలుగుతున్నాయి.మహిళల భవిష్యత్తుకు వెలుగుబాట

సరైన రోడ్డు కూడా లేని ఈ గ్రామాలలో ఇప్పుడు రాత్రివేళల్లో ఇంటి పెరడులో తెల్లని కాంతితో వెలుగుతున్న ఒక్క బల్బు దీపస్తంభంలాగా వారికి పనిచేస్తోంది. ఈ దీపాలన్నిటినీ ఆ నాలుగు గ్రామాల నుంచి వచిన మహిళలు అమర్చడమే కాకుండా వాటి నిర్వహణ బాధ్యతలు కూడా చేపట్టడం గమనార్హం.

ఆ నలుగురు మహిళలను...వారి వారి పల్లెలలోనే సోలార్ ఇంజనీర్లుగా పనిచేసేందుకు శిక్షణ ఇవ్వడంకోసం వారి కుటుంబాలను ఒప్పించడానికి చాలా శ్రమే పడాల్సివచ్చింది. రాజస్థాన్ లోని బార్మర్ లో ఈ కార్యక్రమం అమలుచేసిన తిలోనియా ప్రాంత స్వచ్ఛందసేవాసంస్థ సోషల్ వర్క్ అండ్ రిసెర్చ్ సెంటర్(ఎస్ డబ్ల్యూఆర్ సి) సోలార్ ఇంజనీర్లకోసం అజ్మీర్ జిల్లాలోని తమ క్యాంపస్ లో రెసిడెన్షియల్ శిక్షణా కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తోంది.

ఈ నలుగురు మహిళలు కేవలం ఐదు, ఎనిమిది తరగతుల వరకు మాత్రమే చదువుకుని ఉన్నారు. వీరెవరూ కుటుంబాలకు దూరంగా ఎప్పుడూ ఉండలేదు, పొరుగూరుకు మించి ఎక్కడికీ వెళ్ళనూలేదు. వీరిలో ముగ్గురికి ఇప్పటికే పెళ్ళి అయిఉంది, ఇంకొకరికి పెళ్ళికి నిశ్చితార్ధం అయింది.

ఈ శిక్షణ మగపిల్లలకు ఇవ్వాల్సిందని చాలామంది వ్యాఖ్యానించినప్పటికీ, ఈ ప్రాజెక్టులో ఆడపిల్లలకు మాత్రమే శిక్షణ ఇవ్వాలని నియమం పెట్టుకున్నారు. ఈ పరిణామాన్ని అంగీకరించడానికి జనానికి చాలా సమయం పట్టింది. చివరకు ఆ మహిళలు భగవతి, సజని, సలీమతి, ఛానోలు మొత్తానికి తిలోనియాలోని ఎస్ డబ్ల్యూఆర్ సి క్యాంపస్ లో రెండు నెలలు గడిపారు, ఒక నెల క్షేత్రస్థాయి శిక్షణ కూడా పొందారు. ఆ అనుభవంతో వారు వాళ్ళ వాళ్ళ గ్రామాలలో దీపాలను, లాంతర్లను అమర్చారు. నిర్వహణ కూడా చూస్తున్నారు. ఇప్పుడు వారు తమ గ్రామాలలో తనిఖీలు నిర్వహిస్తుంటారు, ఫిర్యాదులున్న చోటికి వెళ్ళి చూస్తారు, పాడైన దీపాలను బాగు చేస్తుంటారు, ఆ దీపాలకు కరెంటునిచ్చే బ్యాటరీల నిర్వహణను చూస్తుంటారు.

కొద్ది నెలల క్రితం వరకు అందరు స్త్రీలలాగానే పెరడులో బాగు చేసుకోవడం, నీళ్ళు తెచ్చుకోవడం, వంట చేసుకోవడం వంటి పనులు మాత్రమే చేసే ఈ యువతులు ఇప్పుడు ఇంజనీర్లుగా పిలవబడుతున్నారు. దీపాన్ని వాడుతున్న ప్రతి ఇంటివారూ ఆ గ్రామంలో ఏర్పాటు చేసిన నిధికి కొంత డబ్బు చెల్లిస్తారు...దానిలోనుంచి ఈ సోలార్ ఇంజనీర్లకు నెలకు రు.1,000నుంచి రు.1,350వరకు జీతంలాగా ఇస్తారు.

ఆధారము : http://www.undp.org/content/undp/en/home.html

భవిషత్తు యొక్క వెలుగు మహతబెరలో వెలుగుతుంది

గ్రామీణ జార్ ఖండ్ లో మహతబెర ఒక చిన్న గ్రామం, ఈ రాష్ట్రంలో చాలావరకు జీవనాభృతి కొరకు వ్యవసాయం మరియు పశువులను పెంచే గిరిజనులు నివాసము ఉంటారు. అగర్ బత్తిలు, విస్తరాకులు, గిన్నెలు తయారు చేయుడం, ఔషధ గుణములు కలిగిన అడవి మొక్కలను సేకరించి మరియు వేరుచేయడం మరియు ఇతర గృహసంబంధమైన కార్యక్రమాలు వారి ఇతర జీవనాభృతి మార్గాలు.

విద్యుత్ శక్తి ఆ గ్రామానికి ఇంకా చేరలేదు. సరైన కాంతి లేకపోవుట వలన, అక్కడ సాంఘీక-ఆర్థిక పరిస్ధితులు దీనంగా ఉన్నవి. గ్రామంలోని మహిళలకు హస్తకళ, అగర్ బత్తీలు, విస్తరాకులు, గిన్నెలు, తినుబండారములు తయారుచేయుట మరియు ఇతర అటువంటి కార్యక్రమాలలో శిక్షణ ఇవ్వబడింది. అయినప్పటికి, వారి రోజువారి పనులు పూర్తి చేసుకునేటప్పటికి, సాయంత్రం అవుతుంది. ఆ సంధ్య వేళలో తక్కువ వెలుగులో పనిచేయుట తప్పించి వారికి వేరొక దారిలేదు. ఇది రాబడి మీద చాలా తీవ్రమైన ప్రభావం చూపుతుంది

క్రొత్త ఉదయం

ఎల్ ఎ బి యల్ (లైటింగ్ ఎ బిలియన్ లైవ్స్ / బిలియన్ జీవితాలను వెలిగించుట) గ్రామంలో జూలై 2008 లో ఆచరణలోకి వచ్చింది. ఉద్యమం ఎస్ ఇ ఇ డి యస్ (సీడ్స్) (సాంఘీక, ఆర్థిక & విద్యా అభివృద్ధి సంఘం) నిర్వహించింది. ఇది, గ్రామీణ యాజమాన్యం, ప్రాంతీయ ప్రణాళిక మరియు వికాశం, గ్రామీణ మరియు సంఘ సేవలు మరియు ఇతర సంబంధిత ప్రాంతాలలో ఎంతో అనుభవంతో పాతుకు పోయిన సంస్థ.

మానవ వనరుల సంఘంతో చాలా కాలంగా పనిచేస్తున్నది. సూర్య లాంతర్ల వాడకం వలన గ్రామంలో పరిస్థితి మెరుగుపడింది. మహత్ బెర గ్రామంలో సావ్రి టు డు అను యుక్త గృహిణి తన జీవితంలోకి వచ్చిన కొత్త వెలుగుకు చాలా ఉత్సాహపడినది. ప్రతిరోజు ఆమె, ఉదయం 4 గంటలకు లేచి తన భర్త కొరకు వంట చేయాలి. ప్రక్కనే ఉన్న గమ్ హరియ టౌను లోని కర్మాగారంలో పనిచేయడానికి ఆమె భర్త 5 గంటల కల్లా వెళ్ళాలి. ఇంతకు మునుపు నూరుకునే రాయి మీద ఏమి నూరుతుందో తెలిసేదికాదు, తమ ఇంట్లో ఉన్న ఒకానొక్క కిరోసిన్ దీపంతో తన భర్త పనికి వెళ్ళుటకు తయారయ్యేవాడు, ఆమె చీకట్లో తడుముకోవలసి వచ్చేది, చీకట్లో వండుట శ్రేయస్కరం కాదు ఎందుకంటే వండే పదార్థాలకు మనం ఏమి కలుపుతున్నామో తెలియదు అని ఆమె అంటుంది. ఇప్పుడు సూర్యలాంతరు వల్ల తన పని త్వరగా అయిపోతుంది మరియు ఆమె భర్త టైం ప్రకారం వెళ్ళగలుగుతున్నాడు.

వ్యవస్థాపకత యొక్క వెలుగు

అన్ని గిరిజన బహా స్వయం సహాయ బృందంలో అందరి మహిళలతో పాటు బీజిముర్ము ఉత్సాహకరమైన వ్యాపారాలు ఇప్పుడు మొదలుపెట్టారు. గిరిజన గ్రామాలలో పిండివంటలు తర్వాత ఎక్కువ వాడే పఫ్డ్ ధాన్యము లు, గింజలు, వేరుశనగల తయారిలో వారికి ట్రైనింగ్ ఇవ్వబడినది. సూర్యలాంతర్ల వల్ల వారు సాయంత్రాలను ఇప్పుడు సరిగా వాడుకుంటున్నారు. గ్రామంలో అమ్మకానికి మరియు కాండ్ర, గంబారియా టౌన్లలలో అమ్మకానికి గ్రామంలోని పెళ్ళిలకు పఫ్డ్ ధాన్యం కొరకు పెద్ద ఆర్డర్లు తీసుకొనుట ప్రారంభించారు. వారి ఎదిగే వ్యాపారానికి చీకటి ఇకముందు అడ్డంకి కాదు.

యువగిరిజన పిల్లవాడైన గణేష్ టు డు పుట్టుకతోనే కళాకారుడు. అతడు హైస్కూల్ చదువుతూ రాత్రి ఖాళీ సమయంలో పేపరు మీద చిత్ర లేఖనం, ప్రతిమలు, థెర్మోకోల్ తో అలంకార వస్తువులు తయారుచేస్తాడు. ఇవన్నీ గ్రామంలో సూర్యకాంతి పద్ధతి అమలు పరిచాక సాధ్యపడినవి. కళాఖండాలు తయారుచేయటానికి ప్రాంతీయంగా ఆర్డర్లు తీసుకున్నాడు. చుట్టుప్రక్కన ప్రదేశాలకు వచ్చే పర్యాటకులకు ఇవి చాలా గిరాకి. గణేష్ తను సంపాదించిన డబ్బుతో కాలేజి చదువుతున్నందుకు చాలా ఆనందపడుచున్నాడు. సూర్య దీపం అతని భవిషత్తును చిత్రీకరించడంలో ఉద్ధారకుడుగా నిలిచింది.

ఆధారము: http://labl.teriin.org

బన్ గంగా : సూర్యశక్తి ద్వారా పునరుద్ధరింపబడిన గ్రామం

రాజస్థాన్ విరాట్ నగర్ బ్లాక్ లో బన్ గంగా ఒక గ్రామం. ఈ గ్రామం, అపారంగా భూమిలో లభించే నీటిని నిల్వ చేయడం మరియు అపరిమితంగా అడవులను తీసివేయడం చూసింది. వందల ఎకరాల భూమి చవిటి నేలగా మిగిలిపోయి, ఈ ప్రాంతంలో తక్కువ వర్షపాతానికి దారి తీసింది.

బన్ గంగా గ్రామంలో ప్రజలు వ్యవసాయం మీద ఆధారపడతారు. గ్రిడ్ కనెక్షన్ ఆ గ్రామానికి చాలాకాలం క్రితమే వచ్చినా విద్యుత్ సరఫరా లేదు. సూర్యస్తమయం తర్వాత చాలా కార్యక్రమాలు కిరోసిన్ దీపాలతోనే సాగిస్తారు. ఆనారోగ్యకరమైన కిరోసిన్ పొగ గ్రామస్తుల ఆరోగ్యాన్ని, చాలా దారుణంగా ప్రభావితం చేస్తాయి మరియు తక్కువ కాంతి వలన వారి కంటి చూపు దెబ్బ తింటుంది.

లాంతర్లు సాంఘిక ఆర్థిక లాభాలు తేవడం

ఏమైనప్పటికి ‘లైటింగ్ ఎ బిలియన్ లైవ్స్ - బిలియన్ జీవితాలకు వెలుగునిచ్చుట’ ఉద్యమం బన్ గంగాలో గ్రామస్తులకు శుభ్రమైన, ఎక్కువ కాంతిగల వెలుగును అందించుట వలన పరిస్థితి మారడం ప్రారంభించింది. ప్రతి రోజు ఇంచుమించు అన్ని లాంతర్లు అద్దెకివ్వబడున్న సంగతి ద్వారా, మనకు అక్కడ వెలుగు అవసరం ఎంత ఉందనే సంగతి తెలుస్తున్నది.

కాంతి కొరకు శక్తిని పంపిణీ చేయుట ద్వారా లాంతర్లు బన్ గంగా గ్రామంలో 100 ఇళ్ళ జీవన శైలి విధానాన్ని పెంపొందిచాయి. గృహసంబంధమైన అవసరాలకు లాంతర్లు ముఖ్యంగా ఉపయోగించబడును. సరైన వెలుగు అందువలన విద్యార్థులు ట్యుటోరియల్స్ లో, ఇళ్ళ దగ్గర రాత్రి పూట కూడ చదవగలుగుతున్నారు. మహిళలు చాకిరి చేయకుండా, లాంతర్లు కూడా సహాయపడుతున్నాయి. ఎందువలనంటే వారు సూర్యస్తమయం తర్వాత కూడా అభివృద్ధిచెందిన వెలుగుతో అధిక రాబడిగల పనులు చేసుకోగలుగుతున్నారు. లాంతర్ల వాడకం వలన ఇంట్లోని గాలి కాలుష్యం తగ్గింది, దాని వలన సంఘం, ముఖ్యంగా పిల్లల మరియు మహిళల యొక్క ఆరోగ్యం మీద చెడు ప్రభావం తగ్గుతుంది.

క్రొత్త రాబడిచే లోగిలి తెరుచుకొనుట

అభివృద్ధి పరచబడ్డ కాంతి సౌకర్యాలు అధిక దిగుబడికి మరియు అధిక రాబడి కార్యాక్రమాలు (బుట్టలు అల్లుట, చీపుర్లు తయారుచేయుట, కూరగాయలు వేరుచేయుట మరియు గ్రామీణ కూరగాయల మార్కెట్) వంటి వాటికి దారి తీసాయి. ఫలితంగా గృహములలో ఎక్కువ ఆదాయం కలిగింది. సాయంత్రం చాలా సేపు వరకు తెరిచే, దగ్గరలో ఉన్న కూరగాయల మార్కెట్టులో, కూరగాయలు అమ్మేవారు మరియు అంగడి వారి చేత కూడా లాంతర్లు వాడబడుచున్నవి.

అమలు పరిచే భాగస్వామి అయిన ‘హ్యూమనా పీపుల్ టు పీపుల్’ ఇండియా, గ్రామములో ఎన్నో స్వయం సహాయబృందా (ఎస్ హెచ్ జి)లు నడుపుచున్నది. ఎస్ హెచ్ జి సభ్యులు, సాయంత్రం వేళలలో లాంతర్ల ద్వారా, వర్తక సంబంధమైన దిగుబడి కార్యక్రమాలకు ఎక్కువ సమయం కేటాయించి, తద్వారా ఎస్ హెచ్ జి లకి సహాయం చేయవచ్చునని నమ్ముతారు. భవిష్యత్తులో, ఎస్ హెచ్ జిలు వారి సంఘంలోని సభ్యులకు చిన్న తరహాలో మొత్తాలను ఇచ్చుటకు వారి సొంత బ్యాంకు ఎక్కౌంటు తెరిచే ప్రణాళిక ఉంది.

చార్జింగ్ స్టేషన్ నడుపుతున్న శ్రీమతి గోటిదేవి, స్టేషన్ నిర్వహించుటకు అధికారంమిచ్చినట్లుగా భావిస్తుంది. చార్జింగ్ స్టేషన్ నడుపు వ్యక్తిగా, ఆమె, తన కుటుంబం గ్రామం యొక్క గౌరవం పొందవచ్చునని ఆమె భావి స్తుంది. స్టేషన్ యొక్క సాంకేతిక నిర్వహణ మరియు లాంతర్లు సరైన సమయానకి రాని పక్షంలో ఉపయోగించే వారిని వాటి గురించి తెలుసుకుని, వెన్నక్కు తెచ్చుకునే విషయంలో ఆమె తన కుమారుడు ‘ఓమి’ సహాయం తీసుకుంటుంది.

ఆధారము: http://labl.teriin.org

రాత్రి వేళ్ళల్లో కొట్టపళ్యాం గ్రామంలో సూర్యుడు ప్రకాశిస్తున్నాడు

ప్రజల మౌళిక సదుపాయాల రూపకల్పనలో వివిధ పధకాలు అనేకం మన భారతీయ గ్రామాలలో అమలు చేస్తున్నారు. కొట్టపళ్యాం గ్రామాన్ని ఒక ఉదాహరణగా తీసుకుని ఈ గ్రామాలలో ఆ గ్రామం సాధించిన విజయాన్ని అమలు చేయవచ్చు. ఒక స్వచ్ఛంధ సేవా సంస్థ, ఒక ప్రవేట్ కంపెనీ, స్థానిక, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఈ విజయ సాధనలో భాగస్వాములయ్యాయి.

మురుగమ్మ, కోయంబత్తూరు వెళ్ళి అదే రోజు చివరి బస్సులో కొట్టాపళ్యాంకి తిరిగి వచ్చింది. తొందరగా ఇంటికి నడుచుకుంటూ వెళ్ళింది. ఇంటికి చేరిన వెంటనే తన కూతురిని వీధి పంపునుండి మంచి నీరు తీసుకువచ్చి ఇవ్వమని చెప్పింది. అప్పుడు ఆమెకు మూడు సంవత్సరాల కిందట తమ గ్రామ పరిస్థితి గుర్తుకువచ్చింది. ఎందుకంటే మూడు సంవత్సరాల క్రిందట అక్కడ ఇలాంటి సౌకర్యాలు లేవు.కుట్టపాళ్యం మంచిగా, పరిశుభ్రంగా ఉన్న గ్రామం . ఆ గ్రామంలో ఉన్న 50 ఇళ్ళల్లో మురుగమ్మ ఇల్లు ఒకటి. ఆమె ఇల్లు పరిశుభ్రంగా ఉన్న రోడ్డు కూడలిలో ఉంది. అక్కడ ఇళ్ళు కొత్తగా ఆధునికంగా కట్టబడిన ఉన్నాయి. అవి బంగ్లా, పెంకు పైకప్పుల తో కాంతిని వెద జల్లే తెల్లని గోడలతో ఉన్నాయి.

వావిపాళయం పంచాయితీకి ఉన్న పది కుగ్రామాలలోకుట్టపాళ్యం ఒక కుగ్రామం. ఈ వూరు చేరాలంటే కోయంబత్తూరు అంటే కోవై ( తమిళనాడు లో అతి పెద్ద రెండవ పట్టణం, ఈ పట్టణాన్ని స్థానికంగా కోవై అని పిలుస్తూంటారు) నుండి ఒక గంటన్నరలో బస్సు ద్వారా చేరుకోవచ్చు.

2004 సంవత్సరంలో కొట్టపాళ్యం, రాత్రి వేళ్ళల్లో పూర్తిగా కటిక చీకటిగా ఉండేది . తమిళనాడు లో చాలా గ్రామాలు ఇలాగే ఉంటాయి. ఇప్పుడు ఇక్కడ విద్యుధ్దీకరణం జరిగింది, అయితే ఇందులో రెండు విషయాలు ఉన్నాయి. ఒకటి పవర్ గ్రిడ్ కు అనుసంధానించడం, రెండవది నిరంతరం విద్యుత్తును పంపింణి చేయడం. ఇక మనము మురుగమ్మ విషయానికి వస్తే, 2004 కు ముందు ఎవరూ కూడా చివరి బస్సులో ప్రయాణం చేసే వారు కాదు , రాత్రి వేళ్ళల్లో చిన్న పిల్లలు బయటకు అసలు వెళ్ళే వారు కారు.

ఈ రోజు ఈ గ్రామంలో పది పోటోవోల్టిక్ (సోలార్) విద్యుత్ తో వెలిగే వీధి ధీఫాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి. ఇవి వావిపాళ్యం పంచాయితి స్వంతగా నిర్వహిస్తుంది. ఈ విద్యుత్ వాడుకున్నందుకు ఎటువంటి విద్యుతు బిల్లులు చెల్లించవలసిన అవసరం లేదు. కష్టపడి పనిచేసే స్త్రీలు, పురుషులు ముఖ్యంగా భూమి లేని వారు, చిన్న రైతులు ఈ సౌర ధీపాలను చూసి గర్వపడుతున్నారు.

సాంకేతిక పరంగా ఈ వీధి ధీపాలను అమర్చడం చాలా సులభం, మరి ఇందులో ఏమి గొప్పతనం ఉంది? .. ఆసక్తిగొల్పే విషయం ఏమిటి అంటే, అక్కడ స్థానికంగా ఒక సేవా సంస్థ పనిచేస్తుంది. దాని పేరు సింధానై సిర్పిగళ్. ఇందులో సుందరరామ్మూర్తి మరియు సెంధిల్ ఆరుముగన్ అనే వీరిద్దరు ఈ కార్యక్రమానికి పునాది వేశారు , వీరు బెంగుళూరుకు చెందిన ఇన్ ప్రాసిస్ అనే కంపెనిని గ్రామీణ భారతంలో మౌళిక సదుపాయాలు మరియు చిన్న వ్యాపారాలలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి ఆ జిల్లా గ్రామీణా భివృద్ది సంస్థ ప్రాజెక్టు ఆఫీసర్ జయ బాలకృష్ణన్ కు పరిచయం చేశారు.
చిన్న భాగస్వామ్యంతో ఈ ప్రక్రియ ప్రారంభమయినది. తమిళనాడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇన్ ప్రాసిస్ కు ఒక లక్ష రూపాయలు అందించినది. ఇన్ ప్రాసిస్ దానికి సమాన పెట్టుబడి పెట్టింది. వావిపాళ్యం పంచాయితీ ఈ లైట్లు నిర్వహణ చేస్తుంది. డి.ఆర్.డి.ఏ. వారు నిర్వహించిన అధ్యయనం ప్రకారం 20 సంవత్సరాలగాను ఈ గ్రామస్తులు సుమారు మూడు లక్షల రూపాయలు ఆదా అంటే పొదుపు చేసినట్టు.
ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలతో, పారదర్శకత తో ఆ గ్రామ పంచాయితీ ప్రజలు ఆమోదించారు. జనవరి 28, 2004 రోజున వావిపాళ్యం పంచాయితీ గ్రామ సభ జరిగింది. అందులో సౌర వీధి ధీపాలు కాంట్రాక్టును గ్రామ సభ ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించినది. దీనిని జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్ధ అధికారులు పిబ్రవరిలో పరిశీలించి పధకానికి తాము అంగీకరించిన మొత్తాన్ని చెల్లించినది. మే 2004 సంవత్సరంలో డి ఆర్ ఢి ఏ వారి ఆధ్వర్యంలో లైట్లను అమర్చారు.

పిబ్రవరి 2005 సంవత్సరంలో ఈ సోలారు లైట్లు వీధిలో రెడీగా ఉన్నాయి. రాత్రి వేళ్ళల్లో లైట్లు వెలుగుతున్నాయి. ఈ వీధి ధీపాలు చూచి స్థానికులు గర్వంగా ఫీలయ్యారు. రాత్రి వేళల్లో ప్రయాణం చేస్తున్నారు. రాత్రి వేళ్ళల్లో కదిలాడే పాములను చూడగలుగుతున్నారు. కరెంటు కోతలు లేవు. పిల్లలు రాత్రి వేళ్ళల్లో ఆడుకుంటున్నారు.ఈ లైట్లు ఎక్కడ ఏర్పాటు చేయాలనే విషయం ప్రజాస్వామ్యంగా జరిగింది. ఇంకా కొన్ని ప్రాంతాలలో లైట్లు ఏర్పాటు చేయాలనే విషయం పై చర్చ జరుగుతూనే ఉంది.

కాని రెండు లైట్లు విమర్శనలు తట్టుకున్నాయి. మొదటి లైటు కమ్యూనిటి మంచి నీటి పంపు దగ్గర అమర్చారు. రెండవ లైటు కూడా అందరికి ఉపయోగపడే చోట పెట్టారు. ప్రతి మంగళవారం సాయంత్రం రెండు మగవారి పొదుపు స్వయం సహాయక సంఘాల సమావేశం జరుగుతుంది. అందులో ఆ గ్రూపుల విషయాలను చర్చస్తారు. వారి సమావేశమును రెండవ లైటు క్రింద ఏర్పాటు చేసుకుంటారు. మనం ఇక్కడ గుర్తించవలసిన విషయం ఏమిటంటే లైటు ఏర్పాటు చేసిన తరువాతే ఈ రెండు ఏర్పాటు అయ్యాయి.

భారతదేశంలో సూర్యుడు ఆస్తమించిన తరువాత సౌర ధీపాలు కింద చెప్పుకోవడానకి చాలా విజయగాధలు ఉన్నాయి.

ఆధారము: www.businessworld.in

సౌర శక్తి గల గ్రామం

ఝాన్సీలో ఉన్న రామ్ పూరా గ్రామంలో సూర్యుడు ఇంకెప్పుడు అస్తమించడు. సౌరశక్తిని జనింపచేసే మొట్టమొదటి కర్మాగారం భారత దేశంలో బున్దేల్ ఖండ్ గ్రామం పొందింది.విద్యుత్ శక్తి ఈ గ్రామంలో లేనే లేదు.కాని ఇప్పుడు, ఏ కిరోసిన్ దీపాల క్రింద పిల్లలు చదువుకునే వారో, ఆ కిరోసిన్ దీపాలకు దుమ్ము పడుతున్నాయి.

ఈ సౌరశక్తి వలన గ్రామంలో ఇప్పుడు విద్యుత్ దీపాల క్రింద పిల్లలు రాత్రుళ్ళు చదువుకుంటున్నారు లేదా ఆడు కుంటున్నారు, రేడియో వింటున్నారు మరియు టివి చూస్తున్నారు.ఇది 8.7 కిలోవాట్ల విద్యుత్ శక్తి కర్మాగారం. ఇది 31.5 లక్షల పెట్టుబడితో స్థాపించారు. ఇది గ్రామంలో 69 ఇండ్లలో విద్యుత్ ని ఇస్తుంది.ప్రత్యామ్నాయ అభివృద్ధి,స్వఛ్చంద సేవా సంస్థలు, నార్వేకు చెందిన స్కాటెక్ సోలార్ సహకారంతో ప్రజలకి విద్యుత్ శక్తి కర్మాగారాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. రామ్ పూరా గ్రామం, ఝాన్సీ నుండి 17 కిలో మీటర్ల దూరంలో ఉంది.

కాంతి మాత్రమే కాకుండా, ఈ సౌరశక్తి త్వరలో స్థానిక ప్రజల నైపుణ్యాన్ని పెంచుతుంది. సౌరశక్తితో పనిచేసే ప్రజలకి సంభందించిన లాభసాటి పిండి మర గ్రామంలో స్థాపించాలి. డబ్బులు సంపాదించ డానికి నేను ఒక అల్లే సంస్థని ప్రారంభించడానికి పథకం వేస్తున్నాని గ్రామస్తులు మరియు గ్రామ శక్తి కమిటీ సభ్యులు అయిన అనితాపాల్ చెప్పారు.

ఆధారము: హిందుస్థాన్ టైమ్స్

భారతదేశంలో సుస్థిర గ్రామీణ విద్యుత్ దీపాల సౌకర్యం కోసం ఔత్సాహిక మహిళా లఘు-పరిశ్రమకై చొరవ

సెంటర్ ఫర్ అప్రాప్రియేట్ టెక్నాలజీ అండ్ లైవ్లీహుడ్ స్కిల్స్ (క్యాటలిస్) (జీవనోపాధికి అనువైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మరియు నైపుణ్యాన్నిఅభివృధ్ది చేసే ఒక సంస్ధ) గ్రామీణ వాసులు సౌరశక్తి ద్వారా విద్యుత్ దీపాలను వెలిగించుకునే సౌకర్యార్ధం నిలకడగా, శాశ్వత పరిష్కారంగా ఒక లఘు పరిశ్రమ స్ధాయిలో ప్రయత్నాన్ని చేపట్టడం జరిగింది. గ్రామీణ మహిళలను ఈ ప్రయత్నంలో పాలుపంచుకునేటట్లుగా చేయడం ఈ కార్యక్రమం నిలకడగా, సమర్ధవంతంగా, విజయవంతంగా అమలు అవడానికి దోహదం చేసిందని ఋజువు చేయబడింది.
క్యాటలిస్ ఈ విషయంలో ‘3-ఎమ్’ అనే విధానాన్ని అనుసరించాలనే ప్రయత్నాలను ఆరంభించింది. అంటే ‘మేక్ (తయారీ), మార్కెట్ (అమ్మకం) మరియు మైంటైన్ (నిర్వహణ)’ అనేవి. అలాగే, గ్రామాలలో కూడా అనువైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ప్రోత్సహించాలని కూడా యోచిస్తోంది. ముందస్తుగా జార్ఖండ్ లోని పెరెకా అనే ఒక గిరిజన గ్రామాన్ని మోడల్ గా తీసుకోవడం జరిగింది. ఈ గ్రామ నివాసస్తులతో ఒక సామూహిక యాజమాన్యాన్ని నెలకొల్పడానికి వీలుగా 3 వివిధ పల్లెల ప్రతినిధులతో ఒక కమిటీను ఏర్పాటుచేయడం కూడా జరిగింది. ఈ మోడల్ గ్రామ కమిటీలో 15 మంది సభ్యులలో 6 మంది స్ర్తీలే ఉన్నారు. క్యాటలిస్ సిబ్బంది సౌజన్యంతో ఈ కమిటీ వనరులకు మరియు గ్రామావసరాలకు సంబంధించి ఒక మ్యాప్ ను రూపొందించి, అనుసరించవలసిన అనువైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానానంతో ముందుకు వచ్చింది. వీరిచే సూచించబడి ప్రారంభించవలసిన అనేక కీలకాంశాలలో ఒకటి విద్యుత్ సౌకర్యం అందుబాటులో ఉండడం అన్నది – అందులో గృహాలలో విద్యుత్ సౌకర్యంతో దీపాలు నిరంతరంగా, సమర్ధవంతంగా వెలిగించుకోగలిగే పరిష్కారమార్గం ప్రధానమైన అంశంగా పేర్కొనబడింది.

గ్రామాలలో నివసించే వారికి సాయంకాలం అయి, చీకటి పడిందంటే వారి జీవన స్రవంతి ఒక్క సారిగా ఆగిపోయినట్లుగా, స్ధంభించిపోయనట్లే. సరిపడ స్ధాయిలో లేని దీపాల వెలుగు వారి పురోగతికి, అబివృధ్దిని సాధించగలిగే అవకాశాలకు ఒక అడ్డంకి వంటిదే కాక, కేవలం కిరోసిన్, లేక వంటచెరకు లేక గడ్డి గాదంతోనే వారి గృహాలలో దీపాలు వెలిగించుకునే పరిస్ధితి ఉండడం వల్ల ఇది వారి ఆరోగ్యంపైనా, పర్యావరణం మరియు వారి భద్రతపై కూడా తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది,. ఈ పల్లె ప్రజల సూచనేమిటంటే కిరోసిన్ అవసరం లేని సౌరశక్తితో పనిచేసే విద్యుత్ దీపాలను వెలిగించుకోవడం. ఈ గ్రామీణ ప్రాంతాలవారి అభిమతం ఏమిటంటే క్యాటలిస్ వారి సహకారంతో దీనిని ఒక ప్రయోగాత్మక విశేషంగా తీసుకుని సౌరశక్తితో పనిచేసే విద్యుత్ దీపాల వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం. దీనికి రూపకల్పన చేసి, ఒక ఆదర్శవంతమైన మోడల్ గా అభివృధ్ది చేసింది క్యాటలిస్ వారే. అనేక పర్యాయాలు ఈ గ్రామీణ వాసులతో జరిపిన సంప్రదింపుల తరువాత ఈ కార్యక్రమం రూపుదాల్చడం, ఫలవంతం కావడం జరిగింది.

రెండు స్వయం సహాయక బృందాలను (సెల్ఫ్ హెల్ప్ గ్రూప్స్) నెలకొల్పడం జరిగింది – గిదాన్ మస్కాన్ ఎస్.హెచ్.జి. మరియు హరకాన్ ఎస్.హెచ్.జి. – రెండూ కూడా 10 మంది మహిళా సభ్యులను కలిగి ఉన్నాయి.
అయితే, ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే ఈ మహిళా బృందాలు బహు కొద్ది కాలంలోనే అసెంబ్లింగ్ పనిని చేపట్టడం జరిగింది, ఒక విస్తృత స్ధాయిలో నిర్వహించబడిన శిక్షణా కార్యక్రమం ద్వారా ఈ మహిళలు వ్యాపార మెళుకువలలోనూ, ఎస్.హెచ్.జి. నిర్వహణలోనూ, విభేదాల పరిష్కారంలోనూ మరియు వ్యాపార ప్రణాళికాభివృధ్ది లోనూ అలాగే సౌరశక్తితో పనిచేసే లాంతర్లకు సంబంధించిన సాంకేతిక అంశాలలో కూడా శిక్షణనందుకున్నారు. మహిళల రోజువారి పనులకు అనువుగా ఈ శిక్షణా కార్యక్రమాలు గ్రామంలోనే విర్వహింపబడ్డాయి. శిక్షణా కాలంలోనే ఫలితాలు కనబడే విధంగా ఈ శిక్షణా కార్యక్రమం రూపొందించడం జరిగింది – ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనే వారిలో ఆత్మ విశ్వాసాన్ని, ప్రోత్సాహాన్ని నింపడానికి దోహదం చేస్తూ.

వారి స్వంత గ్రామాలలో ఈ దీపాల అవసరాలను తీర్చుకున్న తర్వాత, ఈ స్వయం సహాయక బృందాలలోని సభ్యులు ఇప్పడు ఈ సౌరశక్తితో నడిచే లాంతరులను వారంతట వారే స్వంతంగా అసెంబుల్ చేస్తున్నారు (ఒక అమెరికన్ డాలర్ = భారతదేశపు 46.9 రూ.లు) (శిక్షణాధ్యాపకులనుండి గాని లేక ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించిన బృందంలోని సభ్యుల సహకారం గానీ లేకుండానే). వీటిని వారు స్ధానిక మార్కెట్ లో గాని లేక ఇతర గ్రామాలలో గాని అమ్ముతూ నెలకు, ప్రతి ఒక లాంతరుకు భారత రూ. 250 నుండి 300 వరకు లాభాలనార్జిస్తున్నారు. ఈ సౌరశక్తితో పనిచేసే లాంతరులో ఎల్.ఇ.డి.లు (లైట్ ఎమిటింగ్ డయోడ్స్) ఉపయోగింపబడతాయి, 20 గంటలసేపు బ్యాక్ అప్ సౌకర్యంతో, ప్రస్తుతం ఉన్న సౌరశక్తితో పనిచేసే అత్యధికంగా మహా అయితే 4 – 8 గంటల బ్యాక్ అప్ కలిగివుండే లాంతరుల మోడళ్లకంటే ఎక్కువగా.. విశ్వసనీయమైన సప్లైదారుని వద్దనుండి కావలసిన విడిభాగాలను ఈ స్వయం సహాయక బృందాలు సమకూర్చుకుంటాయి. ఇదే పరిసరాలలో కేవలం 6 నెలల కాలంలోనే, ఈ ఎస్.హెచ్.జి. లు ఇంచుమించుగా 800 లాంతర్లను అసెంబుల్ చేసి, అమ్మడం జరిగింది. ఈ సౌరశక్తి విధానంతో కావలసినంత మేరకు లైటింగ్ అవసరాలు తీరుతూవుండడంతో, ఇప్పుడు మొబైల్ ఫోన్లకు ఛార్జర్ల అవసరం కలిగింది. అదనపు శిక్షణతో, ఈ మహిళలు ఇప్పుడు మొబైల్ ఫోన్ బ్యాటరీ చార్జీంగ్ సేవారంగంలోకి సోలార్ చార్జింగ్ యూనిట్స్ ద్వారా ప్రవేశించగలరు. ఇది వారికి అదనపు రాబడినిస్తుంది. చొరవ దీసుకుని ప్రారంభించబోయే ఈ చిన్న పరిశ్రమను నెలకొల్పడానికి ప్రధమంగా కావలసిన మూలధనాన్ని పాక్షికంగా స్ధానిక ఎన్.జి.ఓ (లీడ్స్) కలుగ జేస్తూ వుండగా, మిగిలినదానిని స్వయం సహాయక బృందాలు పొదుపు చేసిన సొమ్ము నుండి ఇవ్వడం జరుగుతుంది. ప్రాధమిక దశలలో లాభాలను ఈ బృందం యొక్క మూలధనపు నిధులలోకి ఈ వ్యాపారంలో పెట్టిన ప్రత్యక్ష పెట్టుబడి రూపంలోకి మళ్లించడం జరుగుతుంది,. ప్రస్తుతం 40 శాతం లాభాలు ప్రత్యక్షంగా మూలధనపు నిధులలోకి వెళతాయి, మిగిలిన 60 శాతం బృందం సభ్యులకు సమానంగా పంచడం జరుగుతుంది.
ఈ ప్రయత్నం మనకు ఒక ప్రత్యక్ష, పాఠం వంటిది, అలాగే గ్రామీణ మహిళలు ఎనర్జీ సర్వీస్ ప్రొవైడర్స్ గా (శక్తి సేవలు అందించే వారుగా) సమర్ధవంతమైన పాత్రను పోషించగలరని కూడా నిరూపిస్తోంది. ఈ విధంగా సాఫల్యతను పొందడానికి వారికి వైవిధ్యభరితమైన బలోపేతం చేసే చర్యలు మరియు ఇతర సహకారాలు అవసరమవుతాయి – సాంకేతిక మరియు సాంకేతికేతర అంశాలలో, ఉభయత్రా కూడా. ప్రస్తుతం ఈ మోడల్ మరో రెండు గ్రామాలలో – అంటే చత్తిస్ ఘర్ మరియు ఒరిస్సా రాష్ట్రాలలో యధాతధంగా అనుసరింపబడుతోంది.

ఆధారము: ఇ-నెట్ మేగేజైన్, 2010, ఇష్యూ-2 ఆధారంగా.

సౌరశక్తి మీద పని చేసే ‘వెలుతురు గొట్టాలు

వాల్యూమ్ బాగా పెంచి టీవీ చూడ్డం అలవాటు సుబ్బారావుకి. ఇక ఆదివారం వస్తే రోజల్లా ఆ టీవీ చప్పుళ్ళలోనే ఓలలాడూతుంటాడు. పక్కింటివాళ్లు తిడితే తలుపులు, కిటికీలు బిగించి మరీ చూడడం మొదలెట్టాడు. దాంతో పగలు కూడా ఇల్లంతా చీకటి. అందుకోసం ఆదివారం పగలంతా ఇంట్లో లైట్లు వెలుగుతుంటాయి. వారం అంతా అయ్యే పవర్ ఖర్చు ఒక్క ఆదివారం ఖర్చుతో సమానం.

ఇలా తెచ్చిపెట్టుకున్న కారణాల వల్ల కాకపోయినా, ఈ రోజుల్లో నిటారుగా పెరిగే ‘ఫ్లాట్’ భవనాలలో, ఎన్నో ఇళ్లలో సరైన వెలుతురు సౌకర్యం లేక పగటి పూట కూడా ఇంట్లో దీపాలు వెలుతున్నాయి. ఆకాశమంతా కాంతి నిండినప్పుడు ఇంట్లో మన గుడ్డిదీపం ఎందుకు దండుగ అని ఆలోచించిన వాళ్లు కొందరు దీనికీ ఓ ఉపాయం ఆలోచించారు. చూరుకి కన్నం పెడితే కాంతి దానంతకు అదే లోపలికి వస్తుంది అంటారేమో! కాని ఆ పద్ధతిలో సమస్యలు ఏంటో మనకి తెలుసు. కనుక అలాంటి మోటు పద్ధతి కన్నా కాస్త సున్నితమైన పద్ధతి ఒకటుంది. ఈ పద్ధతినే ‘వెలుతురు గొట్టం’ అంటారు. ఈ పద్ధతిలో ఇంటి చూరులో ఓ గొట్టం ఉంటుంది. ఆ గొట్టం ఇంటి పైభాగాన్ని ఇంటి లోపలి భాగంతో కలుపుతుంది. గొట్టానికి బయటి కొసలో సూర్యరశ్మిని సేకరించే గుణం ఉంటుంది. అలా గొట్టంలో ప్రవేశించిన కాంతి ఇంట్లోపలికి వచ్చి ఇంటి లోపలిభాగాన్ని ప్రకాశవంతం చేస్తుంది. పైసా ఖర్చు లేకుండా!

పేరు కొత్తదే గాని ఇలాంటి ఆలోచనలు ఎంతో కాలంగా ఉన్నాయి. మన దేశంలో కొన్ని పాత కాలపు ఇళ్ళలో చూరులో కన్నం పెట్టి అందులో గాజు పలకలని అమర్చుతారు. ఆ గాజు సామాన్యంగా అర్థపారదర్శకంగా ఉంటుంది. కనుక దాని ద్వారా వచ్చిన కాంతి కింద గదిలో అన్ని పక్కలా వెదజల్లబడుతుంది. ఇలాంటి నిర్మాణాలు ప్రాచీన ఈజిప్ట్ లో కూడా ఉన్నాయని అంటారు. 1850లలో లండన్లో పాల్ షాప్వీ అనే వ్యక్తి రకరకాల అద్దాలతో కాంతిని ప్రతిబింబింపజేసి ‘ఇంటి’రియర్ ని ప్రకాశవంతం చేసే పద్ధతులు కనిపెట్టాడు. ఇందుకోసం రకరకాల పదార్థాలతో చేసిన, రకరకాల ఆకారాలు గల అద్దాలని వాడాడు. ఆ అద్దాల మీద పేటెంట్లు తీసుకుని ఓ కంపెనీ కూడా పెట్టాడు.

1986 లో ఆస్ట్రేలియా కి చెందిన ‘సోలాట్యూబ్ ఇంటర్నేషనల్’ అనే కంపెనీ ఈ భావనని మళ్లీ తవ్వి తీసి దీని మీద కొన్ని కొత్త పేటెంట్లు తీసుకుంది. ఇళ్లలోనే కాక, వాణిజ్య భవనాలలో కూడా వీటి వినియోగం బాగా పెరిగింది. భూగర్భంలో ఉండే మెట్రో స్టేషన్లలో లైట్లకి చాలా ఖర్చు అవుతుంది. బెర్లిన్ నగరంలో భూగర్బంలో ఉండే ఓ స్టేషన్లో వీటిని అద్భుతంగా వాడుతున్నారు. బయట మబ్బేస్తే తప్ప బాగా ఎండకాసిన సమయాల్లో ఈ కాంతికి, మామూలు విద్యుత్ కాంతికి మధ్య తేడాయే తెలీదు. సౌర నాళం, కాంతి నాళం, వెలుతురు గొట్టం, ఇలా ఎన్నో పేర్లతో ఇది అమ్మబడుతోంది.

ఈ వెలుతురు గొట్టంలో పైన కొసలో ఓ అర్థగోళాకారపు కటకం (లెన్స్) ఉంటుంది. దీని వల్ల చూట్టూ ఉండే కాంతి నాళంలోకి కేంద్రీకరించబడుతుంది. కొన్ని అధునాతన పరికరాలలో సూర్యుడి చలనాన్ని అనుసరించే ‘హీలియోస్టాట్’ ఉంటుంది. దీని వల్ల, పొద్దుతిరుగుడు పూవులో లాగ, సూర్యుడు ఉన్న దిశలోనే పై కొస తిరిగి ఉంటుంది. ఆ విధంగా ఎక్కువ కాంతి నాళంలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఉంటుంది. (ఈ హీలియోస్టాట్ ఉంటే రాత్రి వేళ వెన్నెల కాంతులని కూడా ఇంట్లోకి రాబట్టుకోవచ్చు). నాళం లోపలి వైపు కాంతిని ప్రతిబింబించే పదార్థపు పూత ఉంటుంది. అందువల్ల కాంతి దారిలో నష్టం కాకుండా అవతలి కొస వరకు పోతుంది. ఈ పదార్థం యొక్క ప్రతిబింబించే సామర్థ్యం మీదే పరికరం యొక్క పనితీరు ఆధారపడుతుంది. అవతలి కొసలో కాంతిని వ్యాపింపజేసే డిఫ్యూసర్ అమర్చబడి ఉంటుంది.

ఖాళీ నాళాలు కాకుండా ఆప్టిక్ ఫైబర్లని ఉపయోగించి ఇలాంటి పరికరాలు చేసే ప్రయత్నాలు జరిగాయి.ఆమెరికాలోని ఓక్రిడ్జ్ నేషనల్ లాబరేటరీ లో 2004 లో ఇలాంటి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ఆ పరికరాన్ని 2005లో సన్లైట్ డైరెక్ట్ అనే కంపెనీ అమ్మకానికి పెట్టింది. 2009 కల్లా ఆ అమ్మకం నిలిచిపోయింది. ఐఐటి చెన్నై లో కూడా కొన్నేళ్ల క్రితం ఆప్టిక్ ఫైబర్ల మీద ఆధారపడ్డ వెలుతురు గొట్టాల మీద పరిశోధనలు జరిగాయి. పరాన్స్ సోలార్ లైటింగ్ ఏబీ అనే కంపెనీ మరింత అధునాతనమైన ‘పాలి మితిల్ మిత్ అక్రిలేట్’ అనే పదార్థంతో తయారుచెయ్యబడ్డ ఆప్టిక్ ఫైబర్లని వాడింది. కాని ఈ పరికరాలు చాలా ఖరీదైనవి. బేస్ మోడల్ ఖర్చే పది వేల డాలర్లు ఉంటుంది.

ఇళ్ళలో విద్యుత్ దీపాల విద్యుత్తు కయ్యే ఖర్చుని తగ్గించే పరికరాల వెల లక్షల్లో ఉంటే మొదటికే మోసం వస్తుంది. ఈ సమస్యని తీర్చడానికి అన్నట్టుగా ఓ అద్భుతమైన సౌర దీపాన్ని తయారుచేశారు. పేదవాడల్లో కూడా వాడదగ్గ ఈ పరికరాన్ని ఎవరికి వారే తయారుచేసుకోవచ్చు. దీని తయారీకి ముఖ్యంగా కావలసినది ఓ ఖాళీ రెండు లీటర్ల మినిరల్ వాటర్ బాటిల్, చెంచాడు క్లోరిన్, ఓ చిన్న అలూమినమ్ రేకు, కాస్తంత జిగురు. బాటిల్ లో నీరు నింపి అందులో క్లోరిన్ కలపాలి. దాని వల్ల నీరు అర్థపారదర్శకంగా తయారవుతుంది. అలూమినమ్ రేకులో తగినంత పరిమాణం గల కన్నం చేసి అందులో సీసాని దూర్చాలి. సీసా కదలకుండా జిగురు వాడాలి. ఇప్పుడు చూరులో సీసా పట్టేటంత చిన్న కన్నం చేసి అందులో, మూత ఇంట్లోకి వచ్చేట్టుగా, ఈ సీసాని దూర్చాలి. రేకు అడ్డు ఉంటుంది కనుక సీసా కిందపడదు. సీసా పైభాగంలో పడ్డ సూర్యకాంతి సీసాలోని నీట్లో వ్యాపిస్తుంది. కింద గదిలో ఉండి చూసే వారికి సీసా ఓ విద్యుత్ దీపంలా ప్రకాశించడం కనిపిస్తుంది.

రిఫరెన్స్ లు:
http://www.solatube.com/
http://en.wikipedia.org/wiki/Light_tube

ఆధారము: సైన్స్ తెలుగు బ్లాగ్

ఇంట్లో వాడుకోదగ్గ ఎండ పొయ్యి

గత మూడు పోస్ట్ లలో వర్ణించబడ్డ ఎండ పొయ్యిలు సరళమైనవి, ఎవరికి వారు ఇంట్లో చేసుకోదగ్గవి. కాని వాటితో ఒక ఇబ్బంది ఏంటంటే అవి ఆరుబయట మాత్రమే పని చేస్తాయి. కాని ఇంట్లో వంట గదిలో వండుకోవాలంటే ఆ పద్ధతి పని చెయ్యదు. ఆరుబయట సూర్య తాపాన్ని ఏదో విధంగా సేకరించి దాన్ని ఇంట్లోకి, వంటింట్లోకి పంపించగలిగితే సౌకర్యంగా ఉంటుంది.

అలాంటి మరో ఎండపొయ్యి డిజైన్ ని ఇప్పుడు చూద్దాం.

మూల సూత్రం:
ఈ సాధనంలో ఆరుబయట లభ్యం అయ్యే సూర్య తాపంతో చమురును వేడి చేసి, ఆ వేడెక్కిన చమురుని వంటింట్లోకి పంపిస్తారు. వంటింట్లో ఆ వేడెక్కిన చమురు మీద పని చేసే పొయ్యి మీద వంట జరుగుతుంది.

నిర్మాణం:
ఈ సాధనంలో ఆరుబయట సూర్య తాపాన్ని సేకరించగల ఒక సేకరిణి (collector) ఉంటుంది. ఇంట్లో, వంటింట్లో పొయ్యి ఉంటుంది. రెండిటినీ కలుపుతూ రెండు గొట్టాలు ఉంటాయి. సేకరిణిలో ఎండ వేడికి వేడెక్కిన చమురు ఒక గొట్టం వెంట వంటింట్లో ఉన్న పొయ్యి లోకి చేరుతుంది. పొయ్యిలో చల్లబడ్డ చమురు రెండవ గొట్టం వెంట సేకరిణి లోకి చేరి అక్కడ మళ్ళీ వేడెక్కుతుంది.

వంటిల్లు, అందులోని పొయ్యి, ఆరుబయట ఉన్న సేకరిణి కన్నా కాస్త ఎత్తులో ఉంటాయి. బయట సేకరిణిలో వేడెక్కిన చమురు మరింత తేలికై, సంవహనం (convection) చేత గొట్టంలోంచి పైకెక్కి ఇంట్లోకి ప్రవేశిస్తుంది. వంటింట్లో ఆ వేడెక్కిన చమురు పొయ్యిలో ఉన్న చమురు ట్యాంక్ లోకి చేరుతుంది. ఆ వేడెక్కిన చమురు మీద వంట పాత్ర పెడితే ఆ వేడికి పాత్రలో ఉన్న పదార్థం ఉడుకుతుంది. ఆ విధంగా వేడిని కోల్పోయిన చమురు, తిరిగి సేకరిణి వద్దకి వెళ్ళే గొట్టం ద్వారా బయటికి వస్తుంది. తిరిగి సేకరిణిలో మళ్లీ వేడెక్కుతుంది.

పొయ్యిలో చమురు నిలవ ఉంటుంది కనుక అందులో ఉష్ణ శక్తి నిలువ ఉంటుంది. పగలు ఎండ ఉంటుంది కనుక చమురు ఉష్ణోగ్రత 150 C వరకు పోగలదు. రాత్రి కూడా ఉష్ణం నిలువ ఉండడం వల్ల ఉష్ణోగ్రత 100 C వద్ద ఉండగలదు. చిన్న చిన్న ఎండ పొయ్యిల విషయంలో పైన చెప్పిన ఇబ్బందులు ఇందులో ఉండవు.

కాని ఇలాంటి ఎండ పొయ్యిల ఖరీదు కొంచెం ఎక్కువ ఉంటుంది. కనుక నాలుగు ఇళ్ళ వాళ్లు కలిసి సమిష్టిగా వండుకునే ఏర్పాటు ఉన్నచోట ఇలాంటి సాధనాలు సౌకర్యంగా ఉంటాయి.

మన దేశంలో ఇలాంటి ఎండ పొయ్యిలు వినియోగంలో ఉన్న ప్రదేశాలు:
1) పాండిచేరి వద్ద ఉన్న ఆరోవిల్ లో 15 m వ్యాసం ఉన్న సేకరిణి గల ఎండ పొయ్యితో రోజుకి 1000 మందికి రెండు పూట్ల సరిపోయేటంత అన్నం వండుతారు.
2) తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంలో ప్రపంచంలో అతి పెద్ద ఎండ పొయ్యి వుంది. దాంతో రోజూ 15,000 మంది భక్తులకి భోజన సదుపాయాలు జరుగుతాయి. ఈ ఎండ పొయ్యిలో ఒక్కొక్కటి 9.2 sq m విస్తీర్ణం గల 106 సేకరిణులు వాడతారు. ఇవన్నీ కలిసి రోజూ 180 C వద్ద 4000 kg ఆవిరి ఉత్పత్తి చేస్తాయి. దీని వల్ల ఏటా 1,18,000 లీటర్ల డీసెల్ ఆదా అవుతుంది. ఈ మొత్తం వ్యవస్థ ఖరీదు Rs. 110 లక్షలు.

రిఫరెన్స్:
B.H. Khan, Non-conventional energy resources, Tata McGraw-Hill Publishing, 2006, pp. 102.

ఆధారము: సైన్స్ తెలుగు బ్లాగ్

పాత కార్ టైరు తో ఎండ పొయ్యి

వరద ప్రాంతాల్లో తాగు నీటి కొరతే కాక, వండుకోడానికి తగ్గ వసతులు కూడా ఒక్కోచోట ఉండకపోవచ్చు. అలాంటప్పుడు ఎండ పొయ్యిలు (solar cookers) చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి. ఎండ పొయ్యిలలో లెక్కలేనన్ని డిజైన్లు ఉన్నాయి.

వాహనం టైరుని ఉపయోగించి నిర్మించబడే ఓ ఎండపొయ్యి పనితీరు చూద్దాం. దీన్ని డిజైన్ చేసిన వారు సురేష్ వైద్యరాజన్ అనే అర్కిటెక్ట్.

నిర్మాణం:
1. ఒక పాత కార్ టైరు (ట్యూబు) తీసుకోవాలి. పంచరు ఉంటే దాన్ని పూడ్చి, ట్యూబులో గాలి పూరించి దాన్నొక చెక్క పలక మీద ఉంచాలి.

2. పైన కింద చదునుగా ఉండే అలూమినమ్ పాత్రని తీసుకోవాలి. పాత్రకి బయట వైపున అన్నిపక్కలా, మూతకి బయట వైపు కూడా నల్ల పెయింట్ వెయ్యాలి. పాత్రలో మనం వండ దలచుకున్న బియ్యం, నీరు మొదలైనవి పోసి పాత్రని మూసేయాలి.

3. ఇప్పుడా పాత్రని ట్యూబు మధ్య లో పెట్టాలి. (పాత్ర మందం ట్యూబు మందం కన్నా కొంచెం తక్కువగా ఉండేలా చూసుకోవాలి. ) ఇప్పుడు ట్యూబ్ పై భాగాన్ని కప్పుతూ ఓ పెద్ద అద్దం ని అమర్చాలి.

4. అలా నిర్మించబడ్డ ఎండ పొయ్యిని ఎండలో పెట్టాలి. మూడు గంటల్లో అన్నం ఉడికిపోతుంది.

పని తీరు:
ట్యూబ్ కి పాత్రకి మధ్య కొంత గాలి చిక్కుకుని ఉంటుంది. అద్దంలోంచి వచ్చిన సూర్య కాంతి ఆ ఖాళీలో ఉన్న గాలిని వేడెక్కిస్తుంది. గాలి పైకి పోకుండా అంచులు గట్టిగా బంధించబడడం వల్ల, వేడెక్కిన గాలి పైకి పోలేదు. కనుక లోపలి ప్రవేశించిన సౌర శక్తి అక్కడే చిక్కుబడి పోతుంది. హరిత గృహ ప్రభావం (green-house effect) అంటే ఇదే. ఆ గాలితో సంపర్కంలో ఉన్న అలుమినమ్ పాత్ర కూడా వేడెక్కుతుంది. అంతే కాక సూర్యకాంతి నేరుగా పాత్ర మీద పడడం వల్ల, పాత్రకి నల్ల రంగు వెయ్యడం వల్ల, పాత్ర కూడా సౌరశక్తిని బాగా గ్రహిస్తుంది. అందు వల్ల కూడా పాత్ర వేడెక్కుతుంది.

ఇందులో పెద్దగా ఖర్చు కూడా ఉండదు. నల్ల రంగు వేసిన ఓ అలుమినమ్ పాత్ర ఉంటే చాలు. పాత ట్యూబ్ లు ఏ మెకానిక్ షాపులోనో చవకగా దొరుకుతాయని అనుకుంటాను.

ఆధారము: సైన్స్ తెలుగు బ్లాగ్

వరద ప్రాంతాల్లో సౌర శక్తితో జలశుద్ధి

ఇటీవల వరదల వల్ల రాష్ట్రంలో ఎంత ఘోరమైన విధ్వంసం జరిగిందీ చూస్తూనే వున్నాం.

వరద బాధితులు ఎదుర్కునే ఓ ముఖ్యమైన సమస్యల్లో ఒకటి ఆహారం కొరత, మంచినీటి కొరత. నలుదిశలా నీరు ఉన్నా అది కలుషితమై వుంటుంది కనుక, మంచి నీటి గొట్టాల్లో, బావుల్లో, చెరువుల్లో కూడా ఆ నీరు కలిసిపోయి వుంటుంది కనుక ఆ నీటిని శుద్ధి చెయ్యాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. అయితే నీటిని కాచుకోవడానికి అలాంటి సందర్భాల్లో ఒక్కోసారి విద్యుత్తు కూడా ఉండదు కనుక ఇదో పెద్ద సమస్య అవుతుంది.
అలాంటి సందర్భాలలో సౌరశక్తితో నీటిని శుద్ధి చేసుకునే సరళమైన మార్గాలు ఉన్నాయి. ఇందులో ఎన్నో రకాల డిజైన్లు ఉన్నాయి. ఒక సరళమైన డిజైన్ ఇలా ఉంటుంది.

1. సోలార్ స్టిల్ (solar still)

నిర్మాణం:
నేలలో (చిత్రంలో ఇది 6) 0.6 m లోతు, 0.9 m వెడల్పు ఉన్న గొయ్యి తవ్వాలి. ఆ గోతిలో నీరు సేకరించడానికి ఓ డబ్బా (చిత్రంలో 4) పెట్టాలి. పాత్ర లోంచి గొయ్యి బయటికి వచ్చేట్టుగా ఓ గొట్టం (చిత్రంలో 5) అమర్చాలి. గోతిని తగినంత పెద్ద ప్లాస్టిక్ షీట్ (చిత్రంలో 1) తో కప్పాలి. ఆ షీట్ లోపలికి పడిపోకుండా చుట్టూ చిత్రంలో చూపించినట్టుగా రాళ్లు (చిత్రంలో 2) పెట్టాలి. షీట్ యొక్క కేంద్ర బిందువు కొంచెం కిందికి దిగి వుండేట్టుగా ఏదైనా బరువు (రాయి లాంటిది) పెట్టాలి. సోలార్ స్టిల్ నిర్మాణం పూర్తయ్యింది.

పని తీరు:
వరద ప్రాంతంలో నేలలో చాలా తేమ వుంటుంది. ప్లాస్టిక్ షీట్ లోంచి గొయ్యి లోపలికి ప్రవేశించే సూర్యకిరణాల వల్ల గొయ్యి లోపల ఉండే గాలి, చుట్టూ ఉండే మట్టి కూడా వేడెక్కుతాయి. అందువల్ల మట్టిలో ఉన్న నీరు ఆవిరై పైకి లేస్తుంది. పైన కప్పబడి ఉన్న ప్లాస్టిక్ షీట్ మీద అ ఆవిరి ద్రవీభవించి (condense) నీరు అవుతుంది. అలా ప్లాస్టిక్ షీట్ కి అంటుకున్న నీటి చుక్కలు వాలుగా ఉన్న ప్లాస్టిక్ షీట్ ఉపరితలం అడుగ్ భాగం వెంట కిందకి జారి ప్లాస్టిక్ షీట్ కేంద్ర బిందువు వద్దకి వస్తాయి. ఆ బిందువు వద్ద నిలవడానికి ఆధారం లేక కిందకి రాలి, కింద వున్న సేకరణ పాత్రలో పడతాయి. పాత్రలో ఉన్న నీటిని అప్పుడప్పుడు గొట్టంతో బయటికి పీల్చుకుంటూ వుండొచ్చు.

ఈ పద్ధతిలో నీరు ఆవిరై మళ్లీ ద్రవీభవిస్తుంది కనుక ఇసుక లాంటీ పెద్ద రేణువులు ఉన్న పదార్థం మాత్రమే కాక, లవణాలు, సూక్ష్మక్రిములు కూడా చాలా మటుకు తొలగిపోతాయి.

ఆధారము: సైన్స్ తెలుగు బ్లాగ్

3.01214574899
రేటింగ్ చేయుటకు చుపించిన నక్షత్రము పైన క్లిక్ చేయండి
రాజేష్ గోగికార్ Jul 17, 2014 10:58 PM

సోలారు వినియోగాలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎన్ని దేశాలు వినియోగస్తున్నాయ్...మరి సోలారు వల్ల ఎలాంటి లాభాలు వున్నాయ్..

మీ సూచనను పోస్ట్ చేయండి

(ఈ పేజీ లో ఉన్న కంటెంట్ పై ఏమైన వ్యాఖ్యలు / సలహాలు ఉంటే, ఇక్కడ పోస్ట్ చేయండి)

Enter the word
పైకి వెళ్ళుటకు