పంచుకోండి
వ్యూస్
  • స్థితి: సవరణ కు సిద్ధం

వాననీటి నిల్వ

వాననీటి నిల్వ కోసం వివిధ సాంకేతిక పద్ధతులు ఈ విభాగంలో విశదీకరించబడ్డాయి ఉంటాయి.

టెక్నాలజీ

వాన నీటి సంగ్రహణ అంటే ఏమిటి?

ఉత్పాదక ప్రయోజనం కొరకు వాననీటిని సేకరించి , నిల్వచేయడాన్ని వాన నీటి సంగ్రహణ అంటారు. మి ఇంటి డాబా / పై కప్పు నుండి పడుతున్న ప్రకృతి సిద్ధమైన వాన నీటిని సేకరించి శుద్ధిచేసి నిల్వ చేయడం.

వాన నీటి సంగ్రహణ ఎందుకు?

నేడు మంచి నీటి కొరత ప్రధానాంశంగా ఉన్నప్పటికి వాన నీటిని వ్యర్దంగా పోకుండ ఆపలేక పోతున్నాం.

వాన నీటిని సంగ్రిహంచడం వల్ల ప్రయోజనాలు
  • భూగర్భ జలం లేదా పురపాలక నీటి సరఫరాతో బాటు ఇతరనీటి సదుపాయాలకు అదనం అవుతుంది
  • ఏ ఇతర నీటి సదుపాయం లేని ప్రాంతాలలో కట్టడాలకు లేదా వ్యవసాయసాగుకు వీలవుతుంది.
  • రసాయన రహిత, శుద్ధమైన, శ్రేష్టమైన నీరు
  • అతి తక్కువ ఖర్చుతో నీటి సరఫరా
  • వరద తాకిడి తగ్గడం వల్ల నేలపై భాగం కోరివేత తగ్గుతుంది.
వాన నీటి సంగ్రహణకి అనువుగా ఉండే ప్రదేశాలు
  • భూగర్భ జలం కొరత ఉన్న చోట
  • మలిన భూగర్భ జలం ఉన్న ప్రదేశం
  • ఎత్తు పల్లాలు గల ప్రాంతాలు / పర్వత ప్రాంతాలు
  • భూకంపాలు , వరదల వంటి సంఘటనలు సాధారణంగా సంభవించే ప్రాంతాలు
  • ఉప్పునీరు చొరబడే జలాశయాలు గల ప్రాంతాలలో
  • జనాభా సాంద్రత తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలలో
  • నీరు , విద్యుత్తు ధరలు అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో
  • కఠిన జలం ( లేదా ) అధిక లవణాలతో కూడిన నీరు ఉన్నచోట
వాన నీటిని ఇలా వినియోగించుకోవచ్చును
  • తాగడానికి , వంటకు, స్నానానికి ( తాగ దగినది )
  • మరుగుదొడ్లను శుభ్రపరచుకోవడానికి
  • బట్టలు ఉతకడానికి
  • వ్యవసాయ సాగుకి
  • పెంపుడు జంతువుల అవసరాలకు
వాన నీటి సంగ్రహణ ఎలా చేయాలి?

ఏ వాన నీటినైనా సంగ్రహించే విధానంలో మూడు అంశాలున్నాయి. పట్టుకోవడం , సరఫరా , నిల్వ చేయడం . వాననీటిని పొందె విధానంలో రెండు విభాగాలున్నాయి

  • ఇంటిపై భాగం నుండి పడేవాన నీటిని ఇంటి పనులకు వినియోగించే విధానం
  • వ్యవసాయ సాగుదలకు, వ్యవసాయ క్షేత్రానికి(లేదా) దానిని ఆనుకుని ఉండే ప్రాంతానికి వాన నీటిని అందించే విధానం .

వాన నీటిని సంగ్రహించే విధానంలో ఆరు ప్రాథమిక అంశాలున్నాయి
పట్టడం : డాబా పై నుంచి పడే నీటిని సేకరించడం
సరఫరా : నాళాలు ( లేదా) గొట్టాల ద్వారా , డాబా (లేదా) పట్టుకునే ప్రాంతం నుంచి నిల్వచేయడం.
డాబా /పై కప్పును శుభ్రం చేయడం : జలధార వెల్లువతో నీటిని మళ్ళించే విధానం ద్వారా వడపోతచేస్తూ మలిన పదార్ధాలను తొలగించడం.
నిల్వకొరకుః డాబా పై రక్షిత నీటిని నిల్వచేయడానికి నిర్మాణాలను / పెద్ద తొట్టెలను నిర్మించడం. అంటే-కీటకాలు చేరకుండా.
శుద్ది పరచడం : సేకరించిన వాన నీటిని వడపోతతో, ఓజోను, అతినీలలోహిత కాంతితో శుద్ధిచేసి తాగడానికి అనువుగా చేయడం .
పంపిణిః వాన నీటిని పంపిణీ చేయడానికి చిన్న యంత్రం , పీడనంతో పని చేసే తొట్టెలు తోడ్పడతాయి.

గ్రామీణ ప్రాంతాలలో వాన నీటి సంగ్రహణ :

  • గ్రామాలలో కొద్ది స్ధలాల్లో సామూహిక బావులను నిర్మించడం. చేతి సాయంతో పనిచేసే గొట్టపు బావిని ఈ సామూహిక బావికి పది, ఇరవై అడుగుల దూరంలో నిర్మించడం. గొట్టపు బావి, సామూహిక బావి ఉన్న ప్రాంతమంతటా పరిశుభ్రంగా ఉంచడం. ఉతకడం (మానవ సంబంధిత పనులు, పశువులను కడగడం, మోటారు సైకిళ్ళు కడగడం) విసర్జితపనులు చేయకుండా ఉండేటట్లు అవగాహన కల్పించడం .
  • గ్రామాలలో ప్రస్తుతమున్న నీటి తొట్టెలలో గల పూడిక తీసి ప్రతీ మూడు సంవత్సరాల కొకసారి శుభ్రం చేయడం. వానలు రానప్పుడు నీటిని వినియోగించుకోవడానికి చిన్న నదులు, కాలువలు ఉన్నట్లయితే వాటిలో చేరే వాననీటి ప్రవాహానికి అడ్దుకట్టగా ఆనకట్ట(చెక్డామ్)లను నిర్మించడం.
  • పై కప్పు నీటిని సంగ్రిహంచడం.

గ్రామీణ పాఠశాలల్లో డాబా/పై కప్పు నుండి నీటి సంగ్రహణ
భారత దేశంలోని ఎడారి ప్రాంతాలలో వందలాది సంవత్సరాలకు పూర్వం నుండే అతితక్కువ ఖర్చుతో సామాన్య నిపుణతతోనే వాన నీటిని సంగ్రహించే విధానముండేది. 320 మంది ప్రజలకొరకు పదిహేను రాష్ట్రాలలోని మారుమూల గ్రామీణ పాఠశాలల్లో మంచి నీటిని రెండు దశాబ్దాలకు పైగా బేర్ ఫుట్ కళాశాల అందిస్తోంది. పాఠశాలల పై కప్పుల నుంచి సేకరించిన వాననీటిని భూగర్భంలో నిర్మించిన తొట్టెలలో నిల్వ చేస్తున్నారు. మారుమూల గ్రామాలలో మంచి నీరు సమీపంలో లేకపోవడమనేదే ప్రధానసమస్య. వాన నీdటిని సంగ్రహించే నిర్మాణాల వల్ల రెండు ప్రయోజనాలు ఏర్పడతాయి.

  • ముఖ్యంగా వేసవికాలంలో (4-5 నెలలు) తాగడానికి అనువైన నీరు ఉంటుంది.
  • సంవత్సరం పొడుగునా నీరు లభించడం వల్ల పారిశుద్ధ్యం మెరుగవుతుంది . ఉదా.-తక్కువ నీటి ఖర్చు అయ్యే మరుగుదొడ్లకు మరుగుదొడ్లను వినియోగించడం.

పాఠశాలకై వాన నీటి సంగ్రహణ పథకం

పాఠశాలలోవాననీటి సంగ్రహణ తొట్టె

వాన నీటి సంగ్రహ ణానికి నిర్మాణం
వాననీ టి సంగ్రహణ విధాన నిర్మాణాన్ని నిర్మించడానికి ముందుగా గ్రామంలోని పాఠశాలల్లో నీటి కొరత ఎంతవరకు ఉన్నదో, ప్రస్తుతమున్న నీటి వనరుల గురించి, పైకప్పు ప్రదేశం గురించి మరియు గ్రామంలోని మట్టి రకాలను తెలుసుకోవలసిన అవసరముంది.

వాననీటినిల్వ కొరకు భూగర్భంలో పెద్ద తొట్టెలను ఎందుకు నిర్మించాలి?
  • మళ్ళీ వర్షఋతువు వరకు వాననీరు పరిశుభ్రంగా ఉండడానికి సున్నం (లేదా) స్థానిక పదార్థాలతో భూగర్భంలో పెద్దతొట్టెలను నిర్మించాలి.
  • చలికాలంలో వేడినీరు, ఎండాకాలంలో చల్లని నీరు అందించే ప్రకృతి సిద్ధ మైన నిల్వసాధనం.
  • భూమిపై గల తొట్టెల నిర్వహణ వలెగాక, భూగర్భంలోగల పెద్ద తొట్టెలకు నిర్వహణ అవసరం లేకుండా ఎక్కువకాలం పనికొస్తాయి .

పెద్దతొట్టె ఉండే చోటు

  • విద్యార్థులకు మంచినీరు అందుబాటులో ఉండేటట్లు పాఠశాల ప్రధాన భవనానికి దగ్గరలో తొట్టె ఉండాలి.
  • తొట్టె నుండి భవనానికి వుధ్య దూరం ప్రదేశాన్నిబట్టి ఆధారపడి ఉం టుందిః భూమి లోపలి ఉపరితలం గట్టిగా ఉండి రాతిపొరలతో ఏర్పడిన ప్రదేశం అయితే 3 నుండి 5 అడుగులు, మెత్తని ప్రదేశం అయితే 10 అడుగుల దూరం వరకుఉండాలి.
  • నీటికి ఆటంకం లేకుండా కనీసపు పొడవు గల గొట్టాలను వినియోగించాలి పైకప్పు నుంచి తొట్టె వరకు ఎక్కువవ్యాసం (కనీసం 4 అంగుళాలు) గల గొట్టాలతోకలపాలి.
  • భూగర్భంలోని పై పొర గట్టిగా ఉన్నట్లయితే బాగా లోతుగా గుంతను తవ్వే ప్రయత్నం చేయకూడదు. 2/3 వ వంతు భూమి లోపల మరియు 1/3 వ వంతు కన్నా ఎక్కువ భూమి పైన తొట్టె నిర్మాణం ఉండాలి .

నిర్మాణానికి కావలసిన సామగ్రి

  • స్థానిక కట్టడాల సామగ్రి ( ఇటుకలు , రాళ్ళు )
  • సున్నం / సిమెంటు
  • నీటిని చొరనీయని పొడి (జిప్సమ్)
  • ముతక ఇసుక
  • ప్రాంతమాధారంగా (ఫెర్రో సిమెంటు/ఇసుకరాయి పలకులు) పై కప్పుకి వినియోగించే సామగ్రి

తొట్టె ఆకారం

నేల రకాన్ని బట్టి తొట్టె ఆకారం ఉంటుంది. సామాన్యంగా సంప్రదాయ పద్ధతిలో దీర్ఘ చతురస్రంగా, స్థూపాకారంగా ఉన్నాయి. దీర్ఘ చతురస్రాకారపు తొట్టె, గట్టి రాతి ప్రాంతానికి బాగుంటుంది. సరళమైన సాంకేతికత. గుంతను తవ్వి స్థానికంగా లభించే రాళ్ళతో పై భాగాన్ని మూసివేయాలి. తొట్టెపై భాగముపై చలి కాలంలో తరగతులను నిర్వహించడం లేదా పాఠశాల వేదికగా ఉపయోగించుకోవచ్చు.
ఎడారి ప్రాంతానికి ప్రత్యేకంగా స్థూపాకారం గల తొట్టె సరిపోతుంది. థార్ ఎడారిలోని గ్రామ ప్రజలకున్న పరిజ్ఞానం వల్ల ఖర్చులేని సాంకేతిక విధానంతో నీటి తొట్టె నిర్మాణాలు ఏర్పడ్డాయి. ఇది నమ్మశక్యంగాని నిజం. స్థానిక గ్రామంలోని మేస్త్రీలు, శిల్పులు కలసి స్థూపాకార పు తొట్టెలను 100మీటర్ల లోతుగల బావులను స్థానికంగా లభించే సామగ్రితో నిర్మించారు. ప్రజలకుపయోగపడే నిర్మాణాలను కట్టించే శిక్షితులైన రూపకర్తల (సివిల్ ఇంజనీర్ల)కు స్థూపాకారపు తొట్టెల నిర్మాణం సవాలుగా ఉంది

మల్టీ మీడియా వనరులు

వాన నీటి పై చిన్న చిత్రాల

వాన నీటి సంగ్రహణ పై చిన్న సినిమాలు మరియు వీడియోలు

వాన నీటి సంగ్రహణ - ఒక సామాజిక స్ఫూర్తి

వాన నీటి సంగ్రహణ పై వీడియోలు (వాన నీటి సంఘం)

ప్రపంచ నీటి దినోత్సవం -2010

నిర్దిష్ట అంశం (థీం): ఆరోగ్యవంతమైన ప్రపంచంకోసం పరిశుభ్రమైన నీరు

ప్రపంచ నీటి దినోత్సవాన్ని అంతర్జాతీయంగా పాటించాలన్న ఆలోచన, "పర్యావరణం, ప్రగతి అనే అంశంపై 1992లో రియో డి జెనేరోలో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి మహాసభ'' (యు ఎన్ సి ఇ డి) లో రూపుదిద్దుకున్నది. ఇందులో భాగంగా, 2010 సంవత్సరాన్ని "ఆరోగ్యవంతమైన ప్రపంచంకోసం, పరిశుభ్రమైన నీరు" అనే, నిర్దిష్ట భావనతో పాటించడం జరుగుతుంది.

మనం నివసించే భూగోళంలో 70 శాతానికిపైగా నీరే. అయితే, ఇందులో శుభ్రమైన నీరు చాలా స్వల్ప భాగం మాత్రమే. మొత్తం భూగోళంలోని నీటిలో దాదాపు 2.7 శాతం మాత్రమే శుభ్రమైన నీరు కాగా, ఇందులోనూ 75.2% ధృవప్రాంతాలలో మంచురూపంలో ఘనీభవించి వుంటే, మరో 22.6% నీరు భూగర్భంలో వుంది. మిగతా నీరు సరస్సులు, నదులు, వాతావరణం, గాలిలోని తేమ, భూమిలోని చెమ్మ, చెట్టు చేమలలో వుంటుంది. ఇంతేకాదు, సరస్సులు, నదులు, భూగర్భ జలాలలో కూడా మానవ వినియోగానికి, ఇతర అవసరాలకు చక్కగా ఉపయోగపడగలిగిన నీరు, చాలా కొద్ది పరిమాణం మాత్రమే.

ప్రపంచం మొత్తంలో లభ్యమయ్యే, పరిశుభ్రమైన నీటిలో, 1% కంటెకూడా తక్కువ పరిమాణంలో, (లేదా, భూమిపై లభించే మొత్తంనీటిలో దాదాపు 0.007% మాత్రమే) నీరు మానవ వినియోగానికి నేరుగా ఉపయోగపడుతుంది. ప్రతిరోజూ, మనకు కనీసం 30-50 లీటర్ల పరిశుభ్రమైన, సురక్షితమైన నీరు అవసరం. కాని, ఇప్పటికీ, 88.4 కోట్ల మంది (884 మిలియన్ల మంది) ప్రజలకు సురక్షితమైన నీరు అందుబాటులో లేదు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ప్రతిఏటా, 1,500 ఘన కిలోమీటర్ల పరిమాణంలో, వ్యర్ధమైన నీరు వస్తుంటుంది. వ్యర్ధ పదార్ధాలను, వ్యర్ధమైన నీటిని పునర్వినియోగ ప్రక్రియ ద్వారా, ఇంధనోత్పత్తికి, వ్యవసాయ అవసరాలకు వినియోగించవచ్చు. కాని, సాధారణంగా, అలా జరగడం లేదు. అభివృద్ధిచెందుతున్న దేశాలలో, తగిన నిబంధనలు, వనరులు లేనికారణంగా, 80 శాతం వ్యర్ధాలను పునర్వినియోగ ప్రక్రియకు మళ్ళించకుండానే పారవేస్తున్నారు. పెరుగుతున్న జనాభా, పారిశ్రామిక ప్రగతికూడా, కొత్తరకాల కాలుష్యానికి మూలమవుతున్నాయి. ఇదే దామాషాలో, పరిశుభ్రమైన నీటి అవసరం పెరుగుతున్నది. ఈ కారణంగా, ఇటు వర్తమానంలోను, అటు భవిష్యత్తులోను మానవ ఆరోగ్యానికి, పర్యావరణ స్వచ్ఛతకు ముప్పు పొంచివుండగా; తాగడానికి ఉపయోగపడే పరిశుభ్రమైన నీటికి, వ్యవసాయ అవసరాలకు కావలసిన నీటికి తీవ్రమైన కొరత ఏర్పడుతున్నది. అయినప్పటికి, నీటి కాలుష్యం ‘అత్యవసరంగా దృష్టిసారించవలసిన అంశం’ అనే ప్రస్తావన, అరుదుగా కాని రావడంలేదు.

ఆధారము: worldwaterday2010

పరిష్కారాలపై నీటివినియోగదారుల పరస్పర సూచనలు

పరిష్కారాలపై నీటివినియోగదారుల పరస్పర సూచనలు - సంక్షిప్త సమాధానాలు

ప్రశ్న: కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని గ్రామీణ పాఠశాలల భవనాలపైన నీటిసేకరణకు అనువైన ప్రక్రియ

ప్రశ్న: కొండప్రాంతాలలో వాన నీటి సేకరణ నిర్మాణాలను ప్రోత్సహించడం ఎలా ? ఉదాహరణలు, సూచనలు

మాన్యువల్స్

  • భూమిలో నీరు నిల్వచేసేందుకు వాననీటి సంరక్షణా పద్ధతులు

అరుదైన మంచినీరు

  • భూమి మీద మొత్తం నీటిలో 3% మాత్రమే మంచి నీరు. మిగతా నీరంతా మహా సముద్రాలలోని ఉప్పు నీరు.
  • 800 మీటర్ల లోతు వరకు భూమి లోపల మంచి నీరు 11% వరకు లభ్యమగును, వాడకానికి రాబట్టు కొనవచ్చును.
  • ప్రకృతిలో దొరికే అతి మూల్యమైన, అతి తక్కువ పరిమాణంలో దొరికే ఈ ప్రకృతి వనరు తెలివి తక్కువ తనంతో రాబట్టుకోవటం మరియు స్వలాభార్జన వలన, దాని నాణ్యత మరియు పరిమాణము రెండింటి లోను వేగంగా క్షీణత మరియు గుణము చెడుట వంటి లక్షణములు సంభవించినవి.
భూమిలో నీటి సంరక్షణ మార్గములు మరియు మెళుకువలు

పట్టణ ప్రదేశాలు

పల్లె ప్రదేశాలు

ఇంటి పై కప్పు మీద వాన నీటిని వీటి ద్వారా సంగ్రహించవచ్చు

  • రిఛార్జి గొయ్యి
  • రిఛార్జి కందకము
  • గొట్టపుబావి
  • రిఛార్జి బావి

వాన నీటిని వీటిద్వారా సంగ్రహించవచ్చు

  • గల్లీ ప్లగ్
  • కంటూర్ బండ్
  • గ్యాబియన్ స్ట్రక్చర్
  • పెర్కొలేషన్ ట్యాంక్
  • చెక్ డామ్/ సిమ్మెంట్ ప్లగ్ / కాల్వ గట్టు
  • రిఛార్జి షాప్ట్
  • డగ్ వెల్ రిఛార్జి
  • భూమి నీటి ఆనకట్టలు/ఉప-ఉపరితల కట్ట
పల్లెప్రాంతాలలో భూమి నీటి సంరక్షణా పద్ధతులు

పల్లెప్రాంతాలలో వాటర్ షెడ్ ఒక విభాగంగా పరిగణించి వాననీటి సంరక్షణ చేయబడును. ఉపరితల విస్తరీ కరణ పద్దతులు సహజమే ఎందుకంటే ఇటువంటి విధానములకు ఎక్కువ స్థలము దొరుకుతుంది మరియు రిఛార్జి చేయవలసిన నీటిమొత్తం కూడా ఎక్కువే. ఈ క్రింది ఇచ్చిన పద్దతుల సహాయంతో నీరు నదులలోకి, పల్లాలలోకి మరియు కాల్వలలోకి వెళ్ళి వృధాకాకుండా అవలంబించవచ్చు.

గల్లీ ప్లగ్
  • గల్లీ ప్లగ్ లు స్థానిక రాళ్ళు, బంకమట్టి మరియు చిన్న కాలువలకు అడ్డంగా ఉండే ముళ్ళ పొదలతో మరియు వానాకాలంలో మురుగు కాల్వల నుండి చిన్న పాయలతో పాటు కొండ వారుగా పారే కాల్వలలో నిర్మిస్తారు.
  • గల్లీ ప్లగ్ లు మట్టిని మరియు తేమని సంరక్షించుటలో సహాయపడును.
  • కట్టల వెనకాల సరిపడేంత నీరు నిలువ ఉంచుటకు వీలుకల్పించడానికి, సమీపంలో ఏదైన గట్టు తెగినప్పుడు గల్లీ ప్లగ్ ల కొరకు స్థలం చూసి ఎంచుకొనవచ్చును.
కందకం (కంటూర్ బండ్)
  • వాటర్ షెడ్ లో ఎక్కువకాలం మట్టి తేమను కాపాడుటకు ఈ కట్ట (బండ్)లు చాలా మంచి పద్ధతులు.
  • తక్కువ వర్షపాతం ఉన్న ప్రాంతాలలో ఈ కట్టలు బాగా అనుకూలంగా ఉంటాయి. వాలు భూమి మీద సమాన ఎత్తులో ఉన్న ఆకృతి అనుసరించి కట్టలను కట్టి వర్షాకాలపు నీటిని నిలువ చేయవచ్చు.
  • కట్టల మధ్య సరైన ఖాళీ ఉంచటం వలన పారేనీటి వేగాన్ని నియంత్రించి నీటిని సంరక్షణ చేయవచ్చు.
  • రెండు కట్టల మధ్య ఖాళీ, మట్టి యొక్క వాలు, ప్రాంతం, మరియు నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని బట్టి ఉంటుంది. మట్టి సామర్థ్యం ఎంత తక్కువఉంటే, కట్టల మధ్య ఖాళీ అంత తక్కువఉండాలి.
  • ఎగుడూ దిగుడూ లేని సుమారుగా ఉన్న వాలు గల భూములకు, ఈ కట్టలు అనుగుణంగా ఉంటాయి.
గ్యాబియోన్ ఆకృతి (వల లేదా జాలీ లో గుళ్ళరాళ్లను వేసి కట్ట గా వేయడం)
  • నీటిని సంరంక్షించడానికి వాటి మీదుగా కట్టే చిన్న ఆనకట్టలవంటివి.
  • కాలువ మీదుగా స్టీల్ వైర్ల జాలీలో అక్కడ దొరికే గుండ్రాయిలను అంటే గులక రాళ్ళను పెట్టి కట్టని నిర్మిస్తారు మరియు ఏటి ఒడ్డుకు కడతారు.
  • ఇటువంటి ఆకృతుల ఎత్తు సుమారు 0.5 మీటర్లు మరియు సాధారణంగా 10 మీటర్లు కన్నా తక్కువ వెడల్పు ఉన్న కాలువలలో వాడతారు.
  • అధికనీరు ఈ నిర్మాణం మీదుగా పారి, కొంతనీటిని నిల్వ ఉంచడం ద్వారా నీరు భూమిలోకి ఇంకుతుంది. బండరాళ్ళ ఖాళీలలో కొంత కాలానికి కాలువ నీరు యొక్క ఒండ్రుమట్టి అడుగున చేరుతుంది. మొక్కలు పెరిగిన తరువాత, కట్ట ఇంకా గట్టిగా అయ్యి, వానల తర్వాత కొంత కాలం సమయం వరకు ఉపరితల నీరు పోకుండా దోహదపడి భూమిలో నీటి శాతాన్ని పెంచుతుంది.
పెర్కొలేషన్ ట్యాంకు (పెద్ద చెరువులు )
  • పెర్కొలేషన్ ట్యాంకు, ఉపరితల నీటిని లోపలకి పోనిచ్చి భూమిలో నీటిని నిల్వ చేయడానికి, కృత్రిమంగా చేసిన ఉపరితల నీటి చెరువు.
  • ఎక్కువ పగ్గుళ్ళు మరియు అరిగిపోయిన రాళ్ళ మీద పారే రెండు నుండి మూడవ క్రమమైన కాలువల మీద పెర్కొలేషన్ ట్యాంకుని కట్టవలెను. దీనికి ఏరు క్రిందికి నిరంతరంగా ప్రక్క ఏరులు ఉంటాయి
  • వృద్ధిచెందిన భూమి నీటి నుండి లభ్ది పొందడానికి, సంరక్షణ చేయబడ్డ ప్రాంతానికి సరిపడినన్ని నూతులు మరియు సాగుచేసే భూమి ఉండాలి.
  • చెరువు కట్ట సామర్ధ్యం మీద పెర్కొలేషన్ ట్యాంక్ యొక్క పరిమాణం నిర్ణయింపబడు తుంది. సామాన్యంగా పెర్కొలేషన్ ట్యాంకులు 0.1 నుండి 0.5 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల (యమ్ సి యమ్) నీటిని నిల్వచేసే సామర్ధ్యం కలవిగా రూపొందించాలి. సాధారణంగా 3 మరియు 4.5 మీటర్ల మధ్య నీటిని నిల్వచేసే సామర్థ్యం అందించేట్టుగా చెరువు రూపొందించబడాలి.
  • పెర్కొలేషన్ ట్యాంకులు సామాన్యంగా ప్రవాహ మార్గం కోసం ఇటుకతో పాటు కట్టిన మట్టి ఆనకట్టలు. భూమిలో నీటి నిలవను సంరక్షణ చేయుటకు మరియు కట్ట యొక్క ఆనకట్ట నుండి నీరు పారేలా వీలు కల్గించడం పెర్కొలేషన్ ట్యాంకు యొక్క ఉద్దేశ్యం. 4.5 మీటర్ల ఎత్తున్న ఆనకట్టలకు, కాలువలకు గండ్లు అవసరం లేదు మరియు ఆనకట్ట కు మరియు భూమికి మధ్య కీయింగ్, బెన్చింగ్ సరిపోతుంది.
చెక్ డామ్ లు / సిమెంట్ ప్లగ్ లు/ కాల్వ గట్టులు
  • మామూలు వాలు ఉన్న చిన్న కాలువలపై చెక్ డామ్ లు కడతారు. తక్కువ కాల వ్యవధిలో నిల్వ చేసిన నీటిని భూమిలోకి ఇంకేటట్టు వీలు కల్పించడానికి ఆనకట్ట ప్రకృతి సహజంగా ఉండేదానిని ఎంచుకోవాలి.
  • ఈ కట్టడములలో నిల్వ ఉంచిన నీరు ఎక్కువగా సెలయేటి ప్రవాహమునకు వాడతారు. ఎత్తు సాధారణం గా 2 మీటర్ల కన్నా తక్కువే ఉంటుంది. మిగిలిన నీటిని గోడమీదుగా ప్రవహింపజేస్తారు. ఎక్కువ నీటి ఉధృతి వల్ల అరిగిపోకుండా ప్రవాహం క్రింది భాగమున వాటికి నీటి దిండ్లు ఏర్పాటు చేస్తారు.
  • ప్రవాహంలో నీటి ఉధృతికి కళ్ళెము వేయుటకు ప్రాంతీయ అవసరార్ధము అటువంటి కొన్ని చెక్ డాములు వరుసగా నిర్మించవచ్చును.
  • చిన్న నీటి ప్రవాహాలకు అడ్డుకట్ట వేయుటకు మట్టితో నింపిన సిమ్మెంట్ సంచులను గోడగా పేర్చి ఉప యోగిస్తారు. అక్కడక్కడ లోతు తక్కువ ఉన్న కందకాలను, కాల్వకు అడ్డంగా త్రవ్వి దానికి రెండు ప్రక్కల యాస్ బెస్టాస్ రేకులను అమరుస్తారు. రేకుల మధ్య రెండు వరుసలలోని ప్రదేశమును కాల్వ కు అడ్డంగా తిరిగి మట్టితో నింపుతారు. ఆ విధముగా తక్కువ ఖరీదులో చెక్ డామ్ నిర్మించబడును. ఈ రేకుల నిర్మాణము దెబ్బతినకుండా నిశ్చలముగా ఉండుటకు ప్రవాహంపై భాగమున మట్టితో నింపిన సిమ్మెంట్ సంచులను వాలుగా పేరుస్తారు.
రిఛార్జి షాఫ్ట్ ( పొరలలో నీటిని పంపించ డం)
  • తక్కువగా చొరబడనిచ్చే పొరలతో ఉన్న, పరిమితి లేని జలమయ శిలాస్తరాల్ని రిఛార్జి చేయడానికి ఇది మిక్కిలి ఉపయోగకరమైన మరియు పొదుపైన విధానం.
  • పొరలు కూలిపోకుండా ఉండే లక్షణాన్ని కలిగి ఉంటే, రిఛార్జి షాఫ్ట్ ని కూలీల చేత త్రవ్వించవచ్చును. ఆ షాఫ్ట్ యొక్క వ్యాసం సాధారణంగా 2 మీటర్లకు మించి ఉండవలెను.
  • షాఫ్ట్, నీటిని ఎక్కువ చొరబడనిచ్చే పొరలలో, పైన ఉన్న చొరబడనీయని పొరల క్రింది భాగమున అంతమవ్వవలెను. అది నీటి బల్లను తాకనవసరం లేదు.
  • లైనింగ్ లేని షాఫ్ట్ ని ముందుగా బండ రాళ్ళతోను ఆ తరువాత గులక రాళ్శతోను, మోటైన ఇసుకతోను నింపవలెను.
  • లైన్ చేసిన షాఫ్ట్ అయితే, రొఛార్జి చేయనలసిన నీటిని ఒక కండక్టర్ పైప్ ద్వారా ఫిల్టర్ ప్యాక్ వరకు అందజేయాలి.
  • తక్కువ లోతులో ఉన్న మట్టి పొరలు నిండియుండి జలమయ శిలాస్తనాలు చేరడానికి నీటిని వడ కట్టుటకు సహకరించని పల్లెటూరు చెరువులకు, ఈ రిఛార్జి నిర్మాణములు చాలా ఉపయోగం.
  • వానకాలంలో పల్లెటూళ్ళలోని చెరువులు నీటితో పూర్తిగా నిండి ఉంటాయి కాని, దాని సమీపంలో నున్న త్రవ్విన బావులు మరియు గొట్టపు బావులలో నీరు ఎండిపోవుటవలన వీటిలోని నీరు బురద మట్టి అడ్డుపడుట వలన క్రిందికి వెళ్ళదు. గ్రామములలోని చెరువులలో ఉన్న నీరు ఉప యోగించుటకు వీలుగాక ఆవిరైపోతాయి.
  • చెరువులలో రిఛార్జి షాఫ్ట్ లు నిర్మించుట ద్వారా, ఎక్కువై పోయిన నీటిని భూమిలో ఉన్న నీటికి పంపవచ్చును. నీటి అందుబాటును బట్టి ఈ రిఛార్జి షాఫ్ట్ లను 0.5 నుండి 3 మీటర్ల వ్యాసం వరకు 10 నుండి 15 మీటర్ల లోతు వరకు నిర్మిస్తారు. షాఫ్ట్ పై భాగము ట్యాంకు బెడ్ లెవెల్ కన్నా పైన ఉండునట్లు ఉంచాలి. ముఖ్యముగా పూర్తి సప్లై లెవెల్కి సగం ఉండునట్లు ఉంచాలి. వీటిని రాళ్ళతో, గులకరాళ్ళతో, మోటైన ఇసుకతో నింపాలి.
  • ఈ నిర్మాణం పటిష్టముగా ఉండుటకు పైభాగంలో ఉన్న ఒకటి/రెండు మీటర్ల లోతు ఇటుక సిమ్మెంటుతో కట్టించెదరు.
  • ఈ విధానం ద్వారా సప్లై లెవల్ కు 50% దాటి ఆ ఊరి చెరువులో చేరిన నీటిని భూమి నీటిని భూమిలోకి ఇంకేటట్టు చేయవచ్చును. ఆ విధంగా రీచార్జి (భూమిలోకి నీరును ఇంకేటట్టు చేయడం) చేసిన పిమ్మట గృహావసరములకు ఉపయోగించ డానికి సరిపడు నీరు ఆ చెరువులో మిగిలిఉంటుంది.
త్రవ్విన నూతులలో నీటిని నిల్వ చేయడం ద్వారా భూగర్భ జలాల స్థాయి ని పెంచడం
  • ప్రస్తుతం ఉన్న/వదలివేయబడిన నూతులను తగిన విధముగా శుభ్రపరచి క్రింద బురదను తీసివేసి తరువాత వాటిని రిఛార్జి పనికివచ్చే నిర్మాణంగా వాడవచ్చు.
  • రిఛార్జి నీటిని బురదను తీసివేసే చాంబర్ నుండి ఒక పైపు ద్వారా నూతి ఆడుగు భాగమునకు గాని లేదా నీటి మట్టం క్రిందికి గాని పంపుదురు. దీని వలన జలమయ శిలాస్తరాల అడుగు భాగము అరిగి పోకుండా గాలి బుడగలు రాకుండా జరుగును.
  • రిఛార్జి నీరు మురికిలేనిదై ఉండవలెను. ఆ మురికి పదార్థాలను తొలగించుటకు ఆ నీటి ప్రవాహాలను మురికి నిర్మూలించు చాంబర్ ద్వారా గాని/ఫిల్టర్ చాంబర్ ద్వారా గాని పోనివ్వవలెను.
  • బ్యాక్టీరియా వల్ల నీరు చెడిపోకుండా ఉండుటకు అప్పుడప్పుడు క్లోరినేషన్ చేయవలెను.
భూమి నీటి ఆనకట్టలు/ ఉప - ఉపరితల క్రిందగోడలు ద్వారా భూగర్భ జలాల స్థాయి ని పెంచడం
  • ఉప-ఉపరితలం గోడ/భూమి క్రింద ఆనకట్ట అనగా ఉపరితలం క్రింద నీటి ప్రవాహమును తగ్గించడానికి మరియు ఎగువ ప్రవాహములో నీటిని నిల్వ చేసే అడ్డుకట్ట. ఆ విధంగా చేయుటవల్ల భూమి నీటి ఆనకట్టలో ఎగువ ప్రవాహమునకు నీటి స్థాయి పెరిగి ఎండిపోయిన జలమయ శిలాస్తనాలను తడుపు తుంది.
  • బయటకు దారి సన్నగా ఉండే మరియు విశాలమైన లోయతో తక్కువ లోతుగల నీరు క్రిందికి ఇంకి పోనివ్వని పొరఉండే స్థలము ఉపరితలం కింద గోడ నిర్మాణమునకు ప్రతిపాదించాలి.
  • సరియైన స్థలము ఎన్నిక జరిగిన తరువాత , ప్రవాహమునకు అడ్డముగా నీటి క్రింద భాగం వరకు 1-2 మీటర్ల వెడల్పుగల కందకాన్ని తవ్వవలెను. గోతిని, మట్టి లేదా ఇటుక/ కాంక్రిట్ తోగాని భూమి ఉపరితలానికి ½ మీటర్ల క్రిందుగా నింపవచ్చు.
  • అభేద్యముగా నీరు నిల్వ ఉండునట్లు చూచుటకు, 3000 పి యస్ ఐ టేరింగ్ స్ట్రెన్త్ గల పి వి సి షీట్ల ను 400 నుండి 600 గేజ్ లేదా 200 గేజ్ గల తక్కువ సాంద్రత పోలిథిన్ ఫిల్మ్ తో గాని కొట్టిన గోడను కప్పి ఉంచుటకు వాడవచ్చును.
  • జలమయ శిలాస్తనాలలో నీరు నిలవచేసి ఉంచుట వలన, భూభాగం మునిగిపోకుండా తప్పించ వచ్చును మరియు ఆనకట్ట కట్టాక కూడ రిజర్వాయిర్ పై భాగమున ఉన్నభూమిని ఉపయోగించుకొన వచ్చును. రిజర్వాయిర్ లో నీరు ఆవిరైపోవడం గాని, అడుగుభాగమున ఒండ్రు మట్టి పేరుకుపోవడం గాని కాదు. ఆనకట్ట కూలిపోవుట వంటి ఘోర ప్రమాదం కూడా దీనివల్ల తప్పించవచ్చును.
పట్టణ ప్రాంతాలలో భూగర్భ జలాల స్థాయి ని పెంచడం

పట్టణ ప్రాంతాలలో, భవనములపై నుంచి, చదునుచేయబడ్డ మరియు చేయబడని ప్రాంతములలోను కురిసిన వర్షపు నీరు వృధా అవుతుంది. ఈ నీటిని అవసరము వచ్చినపుడు లాభదాయకంగా వాడుకొనుటకు జల మయ శిలాస్తనాలలో మళ్ళించవచ్చును. వర్షపునీటిని నిలువచేయు పద్ధతిలో, నీటిని సేకరించుటకు మరియు రిఛార్జి సిస్టమ్ కి ఎక్కువ స్థలం ఆక్రమించకుండా నిర్మించాలి. పట్టణ ప్రాంతములలో, భవనములపై నుండి పడు వర్షపునీటిని నిలువచేసి ఉపయోగించుకనే కొన్ని పద్ధతులు ఈ క్రింద వివరించ బడినవి.

గొయ్యి ద్వారా భూగర్భ జలాల స్థాయిని పెంచడం
  • నీటిని చొరబడనిచ్చే బండరాళ్ళు భూమి మీద లేక తక్కువ లోతులో కనిపించే ఒండ్రుమట్టి గల ప్రాంతములలో, రిఛార్జి గోతుల ద్వారా వర్షపునీటిని నిల్వ చేసి ఉపయోగింపవచ్చును.
  • ఈ విధానం, 100 చదరపు మీటర్ల వైశాల్యం గల పై కప్పు ఉన్న భవనాలకు అనువుగా ఉంటుంది. తక్కువ లోతులో ఉన్న జలమయ శిలాస్తనాలని రిఛార్జి చేయుటకు ఇవి నిర్మించబడతాయి.
  • రిఛార్జి గుంటలు ఎలాంటి ఆకారంలోగాని, పరిమాణంలో గాని ఉండవచ్చు. అవి సాధారణంగా 1 నుండి 2 మీటర్ల వెడల్పు మరియు 2 నుండి 3 మీటర్ల లోతులో నిర్మింపడును. ఈ గుంటలు, (5-20 సెంటి మీటర్లు) బండరాళ్ళు, కంకర ( 5 – 10 మిల్లీ మీటర్లు) మరియు మోటైన ఇసుక (15 – 2 మిల్లీ మీటర్లు) లతో వరుసగా నింపబడును. ప్రవహించే నీటితోపాటు వచ్చే ఒండ్రు మట్టి మోటైన ఇసుక పొరమీద పేరుకుపోయి సులభంగా తీయడానికి అట్టడుగున బండరాళ్ళు వాటి పైన కంకర, వాటిపై మోటైన ఇసుకని అమర్చవలెను. చిన్న పైకప్పు గల వైశాల్యంలో, ఇటుక ముక్కలతో/గులక రాళ్ళతో గొయ్యిని నింపవచ్చును.
  • రిఛార్జి గుంటపైన ఆకులు గాని ఇతర గట్టి చెత్తగాని పడకుండా గుంటపైన ఒక మెష్ ను ఏర్పాటు చేయ వలెను. చిన్న అణువులు కందకంలోనికి ప్రవహించకుండా నేల మీద, ఒండ్రుమట్టిని తీసే/సేకరించే ఛాంబర్ని కూడా ఏర్పాటు చేయాలి.
  • రిచార్జ్ రేటు అలాగనే ఉండడానికి ఇసుక పై పొరని కొంతకాలమునకొకసారి శుభ్రం చేయాలి.
  • మొదటి వానని ప్రవేశ పెట్టకుండా ఉండడానికి సేకరించే ఛాంబర్ ముందు వేరే ఏర్పాటుని ఉంచాలి.
కందకము ద్వారా భూగర్భ జలాల స్థాయి ని పెంచడం
  • తక్కువ లోతులలో ఉండే చొరబడనిచ్చే పొరలలో మరియు 200-300 చదరపు మీటర్లు పైకప్పు వైశాల్యం ఉన్న బిల్డింగులు రిఛార్జ్ కందకాలకి అనువుగా ఉంటాయి.
  • రిచార్జ్ చేయడానికి దొరికే నీటిని బట్టి, 0.5 నుండి 1 మీటరు వెడల్పు, 1 నుండి 1.5 మీటరు లోతు మరియు 10 నుండి 20 మీటర్లు పొడువుగల కందకాన్ని చేయవచ్చు.
  • వీటిని పెద్ద రాళ్ళు ( 5-20 సెంటీ మీటర్లు), కంకర ( 5-10 మిల్లీ మీటర్లు) మరియు మోటైన ఇసుకతో ఒక వరుసలో తిరిగినింపాలి. ప్రవాహంతో పాటు వచ్చే ఒండ్రుమట్టి ఇసుక పొరపై మోటైన ఇసుకగా పేరుకుని, సులువుగా తీసివేయడానికి, పెద్దరాళ్ళని క్రింద, కంకరని మధ్యలో మరియు మోటైన ఇసుకని పైన వేయాలి.
  • ఆకులు లేదా ఏదైన ఇతర గట్టి చెత్త, కందకంలోనికి రాకుండా చేయడానికి పైకప్పు పై వలని ఏర్పాటు చేయాలి. చిన్న అణువులు కందకంలోనికి ప్రవహించకుండా నేల మీద, ఒండ్రుమట్టిని తీసే/సేకరించే ఛాంబర్ని కూడా ఏర్పాటు చేయాలి.
  • మొదటి వానని ప్రవేశ పెట్టకుండా ఉండడానికి సేకరించే ఛాంబర్ ముందు వేరే ఏర్పాటుని ఉంచాలి. రిచార్జ్ రేటు ఉండడానికి ఇసుక పై పొరని కొంతకాలమునకొకసారి శుభ్రం చేయాలి.
గొట్టపు బావులు ద్వారా భూగర్భ జలాల స్థాయి ని పెంచడం
  • తక్కువ లోతులో ఉన్న జలమయ శిలాస్తరాలు ఎండిపోయిన ప్రదేశాలలో మరియు లోతుఉన్న జలమయ శిలాస్తరాల నుంచి ప్రస్తుతంఉన్న గొట్టపుబావులు నీరుతీసే ప్రదేశాలలో, లోతైన జతైన జలమయ శిలాస్తరాలని రిఛార్జ్ చేయడానికి వర్షపు నీటిని సేకరించడం ప్రస్తుతం ఉన్న గొట్టపు బావుల ద్వారా అవలంబించవచ్చు.
  • వర్షపు నీటిని సేకరించడానికి, పైకప్పు మోరీలను 10 సెంటిమీటర్ల వ్యాసము గల పివిసి పైపులతో కలపాలి. మొదటిసారి పైకప్పు నుండి వచ్చే ప్రవాహాన్ని మోరీ పైపు క్రిందనుండి వదలి వేయాలి. పైపు అడుగు భాగాన్ని మూసిన తరువాత, ‘టి’ నుండి ఆన్ లైన్ పి వి సి ఫిల్టర్ ద్వారా తరువాత వచ్చే వర్షపు నీటిని సేకరిస్తారు. నీరు, గొట్టపు బావులను ప్రవేశించే ముందు వడపోతని పెట్టవచ్చు. వడపోత 1-1.2 మీటర్ల పొడవు ఉండి పి వి సి పైపుతో తయారు చేస్తారు. దీని వ్యాసము పైకప్పు వైశాల్యాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది, పైకప్పు వైశాల్యం 150 చదరపు మీటర్ల కన్నా తక్కువ ఉంటే 15 సెంటిమీటర్లు మరియు పైకప్పు వైశాల్యం అంత కన్నా ఎక్కువ ఉంటే 20 సెంటిమీటర్లు ఉండాలి. వడపోతకి ఇరువైపు లా 6.25 సెంటిమీటర్ల రెడ్యూసర్ని పెట్టాలి. వడపోత మెటీరియల్ కలసిపోకుండా ఉండడానికి, పి వి సి స్కీన్లతో వడపోత మూడు ఛాంబర్లు గా విభజించబడి ఉంటుంది. మొదటి ఛాంబర్ కంకర( 6-10 మిల్లీ మీటర్లు)తో, మధ్య ఛాంబర్ గులక రాళ్ళ (20-40 మిల్లీ మీటర్లు)తో మరియు చివరి ఛాంబర్ పెద్ద గులక రాళ్ళ (12-20 మిల్లీ మీటర్లు) తో నిండి ఉంటుంది.
  • పైకప్పు వైశాల్యం ఎక్కువ ఉంటే, వడపోత గొయ్యిని ఏర్పాటు చేయాలి. నేల మీద ఉన్న ఒండ్రు మట్టిని తీసే/సేకరించే ఛాంబర్ లోనికి పైకప్పు నుండి వర్షపు నీరు తీసుకోబడుతుంది. 1:15 వాటంతో ఈ సేకరించే ఛాంబర్లు పైపుల ద్వారా ఈ ఛాంబర్లు ఒకదానికొకటి మరియు వడపోత గొయ్యికి కలపబడతాయి. లభ్య మయ్యే ప్రవాహాన్ని బట్టి వడపోత గొయ్యి ఆకారము, పరిమాణము మారుతూ ఉంటుంది మరియు మారుతున్న మందముతో (0.30-0.50 మీటర్లు) అట్టడుగున బండరాళ్ళు, మధ్యన కంకర, వాటిపై ఇసుక వంటి గ్రేడెడ్ మెటీరియల్తో తిరిగి నింపుతారు మరియు స్క్రీన్ తో విభజించవచ్చు. గొయ్యిని రెండు ఛాంబర్లుగా విభజించి, ఒక ఛాంబర్లో వడపోత మెటీరియల్తోను మరియు అధికమైన వడపోతసిన నీటిని ఇముడ్చుకోడానికి మరియు వడపోసిన నీటి నాణ్యతని చూడడానికి వేరొక ఛాంబర్ని ఖాళీగా ఉంచు తారు. వడపోసిన నీటిని బావుల ద్వారా రిఛార్జ్ చేయడానికి, గొయ్యి అడుగున రిఛార్జ్ బావిని కలిపే పైపుని అమరుస్తారు.
బావి , కందకము ద్వారా భూగర్భ జలాల స్థాయి ని పెంచడం
  • చొరబడనీయని ఉపరితల మట్టిలో మరియు పెద్దవర్షము వచ్చిన అతి తక్కువ వ్యవధిలో పెద్దమొత్తం లో పైకప్పు నీరు లేదా ఉపరితల ప్రవాహం లభ్యమయ్యే ప్రదేశాలలో, వడపోత మాధ్యము ద్వారా నిల్వచేయడానికి, కందకము/గొయ్యిల ను ఉపయోగించేలా చేయాలి. ఆ తరువాత ప్రత్యేకంగా నిర్మించి న రిఛార్జ్ బావుల ద్వారా భూనీటికి రిఛార్జ్ చేయాలి.
  • నేల నుండి క్రింద మూడు మీటర్ల క్రింద నున్న చొరబడనిచ్చే దిగ్మండలం ఉన్న ప్రాంతాలలో ఈ పద్దతి అనుకూలంగా ఉంటుంది.
  • వాటి స్థాయి నుండి కనీసం 3 నుండి 5 మీటర్ల లోతులలో 100-300 వ్యాసము గల రిఛార్జ్ బావి నిర్మించబడింది. ఆ ప్రాంతపు రాతి వివరములను బట్టి, తక్కువ మరియు లోతు ఎక్కువ ఉన్న జలమయ శిలాస్తులను పైన గాడి పెట్టిన పైపుతో బావి ఎస్సెంబ్లీని డిజైన్ చేస్తారు.
  • లభ్యమయ్యే నీటిని, మరియు స్థానిక విలువైన చొరబడనిచ్చే రాళ్ళని బట్టి కందకంలో ఎన్ని రిఛార్జ్ బావులు ఉండాలన్నిది నిర్ణయించబడుతుంది.
  • రిఛార్జ్ బావులకి వడపోత మాధ్యముగా పని చేయడానికి పెద్దరాళ్ళ, కంకర మరియు మోటైన ఇసుకలని కందకంలో తిరిగి నింపుతారు.
  • 20 మీటర్ల కన్నా లోతులో జలమయ శిలాస్తరాలు ఉంటే 2 నుండి 5 మీటర్ల వ్యాసము మరియు 3-5 మీటర్ల లోతుగల చిన్న షాఫ్ట్ ని లభ్యమయ్యే ప్రవాహాల్ని నిర్మించవచ్చు. లోతైన జలమయ శిలాస్తరాలని, లభ్యమయ్యే నీటితో రిఛార్జ్ చేయడానికి షాఫ్ట్ లోపల 100-300 మిల్లీమీటర్ల రిఛార్జ్ బావి నిర్మింపబడుతుంది. రిఛార్జ్ బావికి అడ్డు పడకుండా ఉండడానికి వడపోత మాధ్యమాన్ని షాఫ్ట్ క్రింద భాగంలో ఏర్పాటు చేయబడుతుంది.

ఆధారము: జల వనరులు మంత్రిత్వ శాఖ, కేంద్ర భూగర్భజలాల బోర్డు, ఫరిధాభాద్

వాననీటి సంరక్షణ మరియు భూగర్భజలాల రీఛార్జిద్వారా తాగునీటి భద్రత:

మధ్యప్రదేశ్ లోని దాతియా జిల్లాలోని దాతియా పంచాయతీ సమితిలోని హమీర్ పూర్ అనే గ్రామంలో జనాభా సంఖ్య 641. వీరిలో ఎక్కువమంది షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు చెందినవారు. బుందేల్ ఖండ్ ప్రాంతంలో ఉండే ఈ గ్రామం అస్తవ్యస్త వర్షపాతం కారణంగా తీవ్ర నీటి ఎద్దడిని, కరవు పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటోంది. రెండు దశాబ్దాల క్రితం వరకు ఏడాదికి 100రోజులు(సగటున 740 మి.మి.) కనీసం వర్షాలు పడుతుండగా, ఇప్పుడు సంవత్సరానికి కేవలం 40రోజులు(340మి.మి.) మాత్రమే వర్షాలు పడుతున్నాయి.

స్థానికుల ప్రయత్నాలు:

స్వజలధార కార్యక్రమం కింద గ్రామంలో తాగునీటి సరఫరా పథకం చేపట్టడానికి గ్రామము నీరు మరియు పారిశుధ్యసంఘాన్ని ఏర్పాటుచేసుకున్నారు. దీనినే పేజల్ సమితి అనికూడా పిలుచుకుంటారు. ఈ పథకానికి గ్రామస్తులు తమ వంతుగా రు.40,000 సేకరించారు. అయితే పథకానికి అవసరమైన అనుమతులు సాధించలేకపోయారు. రోజులో ఎక్కువకాలం దూరప్రాంతాలనుంచి తాగునీటిని తెచ్చుకోవడానికే సరిపోతుండటంతో...ఒక వ్యవస్థీకృత తాగునీటి సరఫరా పథకం లేకుండా గ్రామంలో ఆర్ధికాభివృద్ధి వీలుకాదని గ్రామస్తులకు అర్ధమయింది.

కొత్త ఆలోచన:

కొన్ని అంతర్గత సమావేశాల తర్వాత గ్రామస్తులు...ఇక తామే పూనుకుని ఏదో ఒకటి చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. గ్రామంలో భూగర్భజలాల స్థాయిని మెరుగుపరచడానికి, సమీప భవిష్యత్తులో నీటి సరఫరా పథకాన్ని విజయవంతంగా అమలుచేయడానికి ‘సమగ్ర నీటివనరుల నిర్వహణ’ను చేపట్టారు. వాననీటి సంరక్షణకు, రీఛార్జికి అన్ని ఇళ్ళలో వాననీటిసంరక్షణ గుంటలు నిర్మించడానికి ప్రణాళిక రూపొందించారు. పాడుబడిన ఊరబావుల్లో పూడికతీయడం, రీఛార్జిచేయడం, చెక్ డ్యాములు నిర్మించడం మొదలైనవి ఆ ప్రణాళికలో భాగం.

పాడుబడిన చేతిపంపు మరియు ఊరబావులను రీఛార్జి చేయుట

ఇళ్ళ నిర్మాణానికి, రోడ్ల నిర్మాణానికి కావలసిన మట్టికోసం గ్రామం బయట గొయ్యి తవ్వడానికి ఒక స్థలాన్ని గుర్తించారు. చేతిపంపులు, భూగర్భజలాల రీఛార్జికోసం ఆ గొయ్యిని వాడాలని నిర్ణయించారు. ప్రజారోగ్య ఇంజనీరింగ్ శాఖవారు గ్రామంలో ఒక చిన్న కందకంలాంటి ఆనకట్టను, ఇతర గ్రామాలలోని కాలువలపైన చెక్ డ్యాములను నిర్మించారు. దీనితో చెక్ డ్యాముకు పైనున్న చేతిపంపులన్నీ రీఛార్జి అయినాయి. వాననీటి సంరక్షణకోసం ఊరిలోని ఇళ్ళకప్పులమీద కొన్ని ఏర్పాట్లు చేశారు. మొత్తం 75 ఇళ్ళలోనూ, పాఠశాలలోనూ, అంగన్ వాడీలోనూ ఇంటి కప్పులమీద పడే వాననీరు, కింద ఇసుక, కంకరరాళ్ళతో కూడిన గుంటల్లో పడేటట్లుగా పైపులు అమర్చారు. పర్హిత్ అనే ఒక స్వచ్చంద సేవాసంస్థ ఇంటికి రు.500చొప్పున ఇచ్చింది...మిగిలిన మొత్తం...రు.1000నుంచి రు.1200 లను లబ్దిదారులు సమకూర్చారు.

పీహెచ్ఈడీ నిర్మించిన చెక్ డ్యామ్ మరియు ఇంటి పైకప్పుమీద వాననీటి సంరక్షణ ఏర్పాటు

పీహెచ్ఈడీ నిర్మించిన చెక్ డ్యామ్ మరియు ఇంటి పైకప్పుమీద వాననీటి సంరక్షణ ఏర్పాటు

ఇళ్ళన్నిటికీ కనీస సురక్షిత తాగునీరు అందాలన్న హమీర్ పూర్ గ్రామస్తుల ప్రయత్నంతో...సమృద్ధిగా తాగునీరు అందుబాటులోకి వచ్చింది. సమగ్ర నీటి వనరుల నిర్వహణ పథకాన్ని చేపట్టడం, వాననీటి సంరక్షణకోసం పెద్ద ఎత్తున ఏర్పాట్లు చేసుకోవడం వలన ఇది సాధ్యమయింది. ఈ వినూత్న ప్రయోగం అద్భుతమైన ఫలితాలనిచ్చింది

ఉపయుక్త వనరులు

  1. http://www.indiawaterportal.org
  2. http://akash-ganga-rwh.com/RWH/WaterHarvesting.html
  3. http://www.rainwaterclub.org/
  4. http://www.rainwaterharvesting.org/
  5. http://www.solutionexchange-un.net.in
3.02884615385
మీ సూచనను పోస్ట్ చేయండి

(ఈ పేజీ లో ఉన్న కంటెంట్ పై ఏమైన వ్యాఖ్యలు / సలహాలు ఉంటే, ఇక్కడ పోస్ట్ చేయండి)

Enter the word
పైకి వెళ్ళుటకు