పంచుకోండి
వ్యూస్
  • స్థితి: సవరణ కు సిద్ధం

జీఎస్టీ పోర్టల్లో ప్రాథమిక వ్యాపార ప్రక్రియ

జీఎస్టీ పోర్టల్లో ప్రాథమిక వ్యాపార ప్రక్రియ

జీఎస్టీఎస్ (GSTN) అంటే ఏమిటి?

వస్తుసేవల పన్ను చట్రం (GSTN) లాభాపేక్ష లేని ఓ ప్రభుత్వ సంస్థ. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, పన్ను చెల్లింపుదారులుసహా ఇతర భాగస్వాములకు,భాగస్వామ్య సమాచార సాంకేతిక పరిజ్ఞాన (IT) మౌలిక సదుపాయాలు, సేవలు అందిస్తుంది . పన్ను చెల్లింపుదారులందరికీ ప్రాథమిక (Frontend)మైన రిజిస్టేషన్, రిటర్నులు, చెల్లింపులు తదితర సేవలందిస్తుంది. ప్రభుత్వం-పన్నుచెల్లింపుదారులకు  సమన్వయ  కర్తగా వ్యవహరిస్తుంది.

జీఎస్టీఎస్ ఆవిర్భావ క్రమం (Genesis)ఏమిటి?

జీఎస్టీ వ్యవస్థ పథకం ఒక విశిష్ట, సంక్లిష్ట సమాచార సాంకేతిక కార్యారంభం. దేశంలో తొలిసారిగా పన్ను చెల్లింపుదారుకోసం ఏకరూప సమన్వయ యంత్రాంగం ఏర్పాటుకు ప్రయత్నిస్తుంది కాబట్టే ఇది విశిష్టమైనది. అంతేకాదు... కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర భాగస్వామ్య, ఉమ్మడి ఐటీ మౌలిక సదుపాయాలను కల్పిస్తుంది. ప్రస్తుతం కేంద్ర, రాష్ట్రాల పన్ను పాలన భిన్న చట్టాలు, నియంత్రణలు, ప్రక్రియలు, స్వరూపాల సమాహారంగా ఉండటంవల్ల వాటి ఐటీ వ్యవస్థలు స్వతంత్ర సంస్థల్లా పనిచేస్తున్నాయి. వస్తుసేవల పన్ను అమలు కోసం వీటన్నిటినీ ఏకం చేయడం సంక్లిష్ట కార్యమే. పన్ను పాలన యంత్రాంగాలను (కేంద్ర, రాష్ట్ర, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల) ఒకేస్థాయి ఐటీ పరిజ్ఞాన స్థాయికి చేరుస్తూ మొత్తం పరోక్ష పన్నుల పర్యావరణ వ్యవస్థను ఏకీకృతం చేయాల్సి రావడమే ఇందుకు కారణం. ఇందులో భాగంగా పన్ను చెల్లింపుదారులు, ఇతర బాహ్య భాగస్వాముల కోసం స్వరూప, సమన్వయాలను ఏకరీతికి తేవాల్సి ఉంది. దీంతోపాటు జీఎస్టీ అన్నది 'గమ్యం' ప్రాతిపదికగా విధించే పన్ను కాబట్టి, అంతరాష్ట్ర వస్తుసేవల వాణిజ్యానికి వీలుగా కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య వేగవంతమైన పరిష్కార యంత్రాంగం అవసరం. బలమైన ఐటీ మౌలిక సదుపాయాల వ్యవస్థతోపాటు భాగస్వాముల (పన్ను చెల్లింపుదారులు, రాష్ట్రాలు, కేంద్ర ప్రభుత్వం, బ్యాంకులు, రిజర్వు బ్యాంకుసహా) మధ్య సమాచారాన్ని సేకరించి, పరిష్కరించి, ఆదానప్రదానానికి సిద్ధంచేయగల వెన్నెముక వంటి సేవా వ్యవస్థ కూడా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఇది సాధ్యం. అంశంపై 21/7/2010నాటి రాష్ట్ర ఆర్థిక మంత్రుల సాధికార సంఘం (EC) తన 4వ సమావేశంలో చర్చించింది. ఈ సందర్భంగా "జీఎస్టీ కోసం ఐటీ మౌలిక సదుపాయాలపై సాధికార బృందం" (EG) ఏర్పాటుకు ఆమోదం తెలిపింది. దీనికి అధ్యక్షుడు డాక్టర్ నందన్ నీలేకని కాగా- కేంద్ర రెవెన్యూ శాఖ అదనపు కార్యదర్శి, సీబీఈసీ సభ్యుడు (B&C), డైరెక్టర్ జనరల్ (సిస్టమ్స్సీబీఈసీ), ఆర్థిక వ్యవహారాల సలహాదారు (కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ), ఈసీ సభ్య కార్యదర్ళి ఐదు రాష్ట్రాల (మహారాష్ట్ర, అస్సాం, కర్ణాటక, పశ్చిమబెంగాల్, గుజరాత్) వాణిజ్య పన్నుల కమిషనర్లు ఇందులో సభ్యులుగా నియమితులయ్యారు. జీఎస్టీఎన్ పేరిట ఉమ్మడి పోర్టల్ అమలుకోసం జాతీయ సమాచార వ్యవస్థ/ప్రత్యేక ప్రయోజన సంస్థ (NIUSPV) ఏర్పాటుకు విధివిధానాలు రూపొందించే బాధ్యతను ఈజీకి అప్పగించింది. అలాగే NIUSPV నిర్మాణ స్వరూపం, పరిశీలనా అంశాల (terms of reference)ను సిఫారసు చేయాలని కోరింది. దీని సృష్టి, సమగ్ర అమలుకు వ్యూహం, మార్గ ప్రణాళిక (road map) తదితరాల రూపకల్పనతోపాటు శిక్షణ, విస్తరణ వంటివాటిపైనా దృష్టి సారించాలని సూచించింది.  ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు చేసిన "విశిష్ట పథకాల సాంకేతిక సలహా బృందం (TAGUP) 2010 మార్చి నెలలో ప్రజా ప్రయోజనం దృష్టితో NIUను ప్రైవేటు కంపెనీగా ఏర్పాటు చేయాలని సిఫారసు చేసింది. జీఎస్టీసహా భారీ, సంక్లిష్ట ప్రభుత్వ ఐటీ పధకాల అమలుకు ఇది అవసరమని పేర్కొంది. జీఎస్టీ, టిన్, ఎన్పీఎస్ వంటి వివిధ ఐటీ పధకాలకు సంబంధించి సాంకేతిక, వ్యవస్థాపరమైన సమస్యల పరిశీలన బాధ్యతలతో TAGUP ఏర్పాటైంది. సాధికార బృందం (EG) 2010 ఆగస్టు 2వ తేదీ నుంచి 2O11 ఆగస్టు 8వ తేదీ మధ్య విధివిధానాలపై చర్చించడానికి ఏడుసార్లు సమావేశమైంది. అన్ని అంశాలపైనా తగువిధంగా చర్చలు సాగిన తర్వాత జీఎస్టీ వ్యవస్థ పధకం అమలుకోసం SPV సృష్టికి సిఫారసు చేసింది. అవసరాలు పెరుగుతున్న వాతావరణంలో సమర్ధ విశ్వసనీయ సేవలందించే దిశగా GSTN SPVని ప్రభుత్వేతర సంస్థగా ఏర్పాటు చేయాలని EG సిఫారసు చేసింది. నిర్వహణ స్వేచ్చ, ప్రభుత్వ వ్యూహాత్మక నియంత్రణ, వ్యవస్థాగత నిర్మాణంలో సరళత, నిర్ణయ వేగం, సమర్థ మానవ వనరుల నియామకం-నిలబెట్టుకునే సమర్థత వంటి కీలక పరామితులను పరిశీలించాక ఇందులో 49 శాతం ప్రభుత్వ వాటా (కేంద్రం24.5%, రాష్ట్రాలు- 24.5%) ఉండాలని సూచించింది. జీఎస్టీఎన్ సున్నిత పాత్ర, అందులో లభ్యమయ్యే సమాచారం దృష్టా దానిపై ప్రభుత్వ వ్యూహాత్మక నియంత్రణ అంశాన్ని EG పరిగణనలోకి తీసుకుంది. ఆ మేరకు ఎస్పీవీపై ప్రభుత్వ వ్యూహాత్మక నియంత్రణకు సిఫారసు చేసింది. ఈ దిశగా బోర్డు కూర్పు, ప్రత్యేక పరిష్కార యంత్రాంగాలు, భాగస్వాముల ఒప్పందం, డిప్యుటేషన్ మీద ప్రభుత్వాధికారుల నియామకంతోపాటు జీఎస్టీఎన్ ఎస్పీవీతో ప్రభుత్వాల ఒప్పందాలు వంటి చర్యలు తీసుకోవాలని నొక్కిచెప్పింది. అదే సమయంలో వ్యష్టిగా కేంద్రం (24.5%), సమష్టిగా రాష్ట్రాలు (24.5%) ఏ ఇతర ప్రైవేటు సంస్థకన్నా అధికంగా 49 శాతం వాటాతో అతిపెద్ద భాగస్వాములుగా ఉండేలా భాగస్వామ్య నిర్మాణ క్రమాన్ని కూడా సూచించింది.  వందశాతం ఫలితాలు రాబట్టే విధంగా కంపెనీని నడిపేందుకు తగిన సాంకేతికత ప్రమాణాల అవసరాన్ని కూడా స్పష్టం చేస్తూ, దీని వ్యాపార పరిజ్ఞానం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాధికారుల చేతిలో ఉండాలని పేర్కొంది. అయితే, వృత్తి నైపుణ్యంలో తీసిపోని పద్ధతులతో ఈ కంపెనీని NSDL తరహాలో స్వతంత్రంగా నడిపేందుకు తగిన అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కలిగిన వృత్తి నిపుణులు అవసరం ఎంతయినా ఉంది. మరోవైపు నిర్వహణ స్వేచ్చ సౌలభ్యం దృష్ట్యా ప్రభుత్వేతర కంపెనీ ఏర్పాటుకూ EG సిఫారసు చేసింది. ఈ సిఫారసులను 2011 ఆగస్టు 19నాటి మంత్రుల సాధికార సంఘం (EC) మూడో సమావేశం ముందుంచారు. ఆ తర్వాత 2O11 అక్టోబరు 14నాటి నాలుగో సమావేశంలోనూ సమర్పించారు. జీఎస్టీఎన్కు సంబంధించి జీఎస్టీ కోసం ఐటీ మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రభుత్వ నియంత్రణలో లాభాపేక్ష లేని సెక్షన్ 25 కంపెనీ స్థాపనకు EG చేసిన సిఫారసులను నాలుగో సమావేశంలో EC ఆమోదించింది. అనంతరం ఎస్పీవీ ఏర్పాటుపై రెవెన్యూశాఖ పంపిన పత్రంలో దాన్ని పైన వివరించిన తరహాలో వస్తుసేవల పన్ను నెట్ వర్క్ (GSTN)గా పిలవాలని పేర్కొంది. అనంతరం 2012 ఏప్రిల్ 12నాటి కేంద్ర మంత్రిమండలి సమావేశం ఈ ప్రతిపాదనను పరిశీలించి ఆమోదం తెలిపింది. దీంతోపాటు మంత్రివర్గం ఆమోదించిన మరికొన్నిఅంశాలు కిందివిధంగా ఉన్నాయి:-

  1. జీఎస్టీఎన్-ఎస్పీవీ ఏర్పాటుకు ముందుగా అందులో పెట్టుబడి పెట్టేందుకు సమ్మతించే తగిన ప్రభుత్వేతర సంస్థలను ఆర్థిక మంత్రిత్వశాఖ గుర్తించి సమీకరించాలి.
  2. ఎస్పీవీపై ప్రభుత్వ వ్యూహాత్మక నియంత్రణకు బోర్డు కూర్పు, ప్రత్యేక పరిష్కార యంత్రాంగాలు, భాగస్వాముల ఒప్పందం, డిప్యుటేషన్ మీద ప్రభుత్వాధికారుల నియామకంతోపాటు జీఎస్టీఎన్ ఎస్పీవీతో ప్రభుత్వాల ఒప్పందాలు వంటి చర్యలు తీసుకోవాలి.
  3. జీఎస్టీఎన్-ఎస్పీవీ డైరెక్టర్ల బోర్డులో 14 మంది డైరెక్టర్లు ఉండాలి. వీరిలో కేంద్రం నుంచి ముగ్గురు, రాష్ట్రాల నుంచి ముగ్గురు వంతున ఉండాలి. చైర్మన్ను కేంద్ర, రాష్ట్రాల సంయుక్త ఆమోద యంత్రాంగం ద్వారా నియమించాలి. మరో ముగ్గురు డైరెక్టర్లను ప్రైవేటు భాగస్వాముల నుంచి, లబ్ద ప్రతిష్టుల నుంచి ముగ్గురు స్వతంత్ర డైరెక్టర్లను నియమించాలి. జీఎస్టీఎన్-ఎస్పీవీ సీఈవోను బహిరంగ ఎంపిక ప్రక్రియద్వారా ఎంపిక చేయాలి.
  4. వ్యూహాత్మక నియంత్రణ, అవసరమైన నైపుణ్యాన్ని పెంపొందించడానికి వీలుగా జీఎస్టీఎన్ ఎస్పీవీలో ప్రభుత్వాధికారులను డిప్యుటేషన్ మీద నియమించడానికి సంబంధిత నిబంధనలను సడలించాలి.
  5. జీఎస్టీఎన్ ఎస్పీవీకి స్వీయాధార రాబడి నమూనా దిశగా తన సేవలను వినియోగించుకునే పన్ను అధికార సంస్థలు, పన్ను చెల్లింపుదారులపై వినియోగ రుసుము విధించే వెసులుబాటు ఉండాలి.
  6. అనేక పన్నుల సంస్థలతో ముడిపడిన సమగ్ర పరోక పన్ను సేవలు అందించే బాధ్యతాయుత విశేష జాతీయ సంస్థగా జీఎస్టీఎన్ ఎస్పీవీ రూపొందాలి. తదనుగుణంగా ఇతర సేవాప్రదాత సంస్థలు ఇదే రకమైన సమగ్ర సేవలందించే యోచన చేసేట్లయితే జీఎస్టీఎన్ ఎస్పీవీ సేవల కోసం అధికారిక ఒప్పందం చేసుకునేలా ఉండాలి.
  7. జీఎస్టీఎన్ ఎస్పీవీ ఏర్పాటు ప్రారంభం, ఆ తర్వాత మూడేళ్లపాటు విధుల నిర్వహణ ఖర్చుల నిమిత్తం పునరావృతం కాని, సహాయనిధి కింద ఒక్కసారి రూ.315 కోట్లను కేంద్ర ప్రభుత్వం మంజూరు చేస్తుంది. మంత్రిమండలి నిర్ణయాలకు అనుగుణంగా దిగువ పేర్కొన్న వాటాల క్రమంతో కంపెనీల చట్టం-1956 సెక్షన్ 25కింద లాభాపేక్ష లేని  ప్రైవేటు లిమిటెడ్ కంపెనీగా జీఎస్టీ నెట్ వర్క్ నమోదైంది:-

కేంద్ర ప్రభుత్వం

24.5%

రాష్ట ప్రభుత్వాలు

24.5%

హెచ్ డి ఎఫ్ సి

1O.O%

హెచ్ డి ఎఫ్ సి బ్యాంకు

1O.O%

ఐసీఐసీఐ బ్యాంకు

1O.O%

ఎన్ఎస్ఈ స్టేటజిక్ ఇన్వెస్ట్ మెంట్ కంపెనీ

10.0%

ఎల్ఐసీ హౌజింగ్ ఫైనాన్స్ లిమిటెడ్

11.0%

సుదీర్ఘకాలం పాటు తగువిధంగా చర్చలు సాగిన అనంతరం రాష్ట్రాల ఆర్థిక మంత్రుల సాధికార సంఘం (EC), కేంద్ర ప్రభుత్వాల ఆమోదంతో GSTN ప్రస్తుత రూపం సంతరించుకుంది.

జీఎస్టీఎస్ అందించే సేవలేమిటి?

ఉమ్మడి జీఎస్టీ పోర్టల్ ద్వారా జీఎస్టీఎన్ కింది సేవలు అందిస్తుంది:-

  1. రిజిస్ట్రేషన్ (ప్రస్తుత పన్ను చెల్లింపుదారు ప్రవేశంసహా పాన్  ఆధారిత రిజిస్ట్రేషన్ నంబరు జారీ);
  2. చెల్లింపు ప్రవేశమార్గాలు, బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలతో వాటి అనుసంధానంసహా చెల్లింపుల నిర్వహణ;
  3. రిటర్నుల దాఖలు, పరిశీలన:
  4. ఖాతాలు, నోటిఫికేషన్లు, సమాచారం, వ్యవహారాల ప్రగతి అనుసరణ (status tracking)సహా  పన్ను చెల్లింపుదారుల నిర్వహణ;
  5. పన్ను పాలన సంస్థ ఖాతా, ఆవర్జా(ledger) నిర్వహణ;
  6. కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య, ఐజీఎస్టీ పరిష్కార కార్యాలయం  (Clearing house) సంబంధిత పరిష్కార గణన  (ఐజీఎస్టీ పరిష్కారంసహా);
  7. దిగుమతులపై జీఎస్టీ విశ్లేషణ, సమన్వయం, కస్టమ్స్ విభాగ EDI వ్యవస్థలతో అనుసంధానం;
  8. MISసహా అవసరం ప్రాతిపదికన సమాచారం, వ్యాపార నైపుణ్యం;
  9. ఉమ్మడి జీఎస్టీ పోర్టల్, పన్ను పాలన వ్యవస్థల మధ్యసమన్వయ  నిర్వహణ;
  10. భాగస్వాములకు శిక్షణ అందించడం;
  11. పన్ను అధికార సంస్థలకు విశ్లేషణలు, వ్యాపార నైపుణ్యం అందించడం;
  12. పరిశోధన, ఉత్తమ కార్యాచరణలపై అధ్యయనం,  భాగస్వాములకు శిక్షణనందించడం.

జీఎస్టీఎస్, రాష్ట్రాలు/సీబీఈసీల మధ్య సమన్వయ వ్యవస్థ ఏది?

వస్తుసేవల పన్ను పాలనలో పన్ను చెల్లింపుదారు ప్రాముఖ్యంగల రిజిస్టేషన్, బిల్లుల అప్లోడింగ్, రిటర్నులు నింపడం, పన్ను చెల్లింపులు తదితరాలను జీఎస్టీ వ్యవస్థ నిర్వహిస్తుంది. తదనుగుణంగా కేంద్ర, రాష్ట్రాల పరిధిలోని పన్ను పాలన సంస్థలు తమ చట్టబద్ద విధులన్నిటినీ (రిజిస్టేషన్లకు ఆమోదం, రిటర్నుల పరిశీలన, పరిశోధన-తనిఖీ నిర్వహణ వగైరా) నిర్వర్తించాల్సి ఉంటుంది. అంటే, ప్రాధమిక (frontend) సేవలను జీఎస్టీఎన్ అందిస్తే తదుపరి విభాగాల (backend)ను కేంద్ర, రాష్ట ప్రభుత్వాలు తమంతట తామే అభివృద్ధి చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అయితే, (2వ నమూనాగా పిలవబడుతున్న) 24 రాష్ట్రాలు తమ విభాగాలను కూడా అభివృద్ధి చేసి ఇవ్వాలని జీఎస్టీఎన్ను కోరాయి. సీబీఈసీతోపాటు మిగిలిన (1వ నమూనా) రాష్ట్రాలు తదుపరి విభాగాలను అభివృద్ధి చేయడంతోపాటు తామే నిర్వహించాలని నిర్ణయించుకున్నాయి.

రిజిస్టేషన్లో జీఎస్టీఎస్ పాత్ర ఏమిటి?

రిజిస్టేషన్ కోసం దరఖాస్తును జీఎస్టీ పోర్టల్ ద్వారా ఆన్ లైన్ లో సమర్పించాలి. పాన్,వ్యాపార నియమావళి(Business Constitution), ఆధార్, CIN/DIN వగైరా (వర్తించేవిధంగా)లను CBDT, UD, MCA తదితర సంస్థల నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఆన్లైన్లో నిర్ధారిస్తారు. తద్వారా కనీస పత్ర సమర్పణతో ఆ వ్యవహారాలు పూర్తవుతాయి. దరఖాస్తుల సమాచారం, స్కానింగ్ చేసిన వాటి మద్దతు పత్రాలను జీఎస్టీఎన్ కేంద్ర/రాష్ట్రాలకు పంపుతుంది. అటుపైన ఏవైనా సందేహాలు, ఆమోదం/తిరస్కృతుల సమాచారంతోపాటు పన్ను చెల్లింపుదారుల డౌన్లోడ్ కు వీలుగా డిజిటల్ సంతకాలతో కూడిన రిజిస్టేషన్ పత్రాలను అవి తిరిగి జీఎస్టీఎన్కు పంపుతాయి.

జీఎస్టీఎస్ లో ఇన్ఫోసిస్ (Infosys) సంస్థ పాత్ర ఏమిటి?

జీఎస్టీ వ్యవస్థ రూపకల్పన, అభివృద్ధి, విస్తరణల కోసం ఐటీ సాంకేతిక సంస్థ ఇన్ఫోసిస్ ను ఏకైక నిర్వహణ సేవాప్రదాత (Managed Service Provider-MSP)గా జీఎస్టీఎన్ నియమించింది. అనువర్తన సాఫ్ట్ వేర్, ఉపకరణాలు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనసహా వ్యవస్థ ప్రారంభం నుంచి ఐదేళ్లపాటు కార్యకలాపాలు, నిర్వహణ బాధ్యతను కూడా అప్పగించింది.

జీఎస్టీఎస్ ఉమ్మడి పోర్టల్ ప్రాథమిక లక్షణాలేమిటి?

జీఎస్టీ పోర్టల్ ఇంటర్నెట్ ద్వారా (పన్ను చెల్లింపుదారులు, వారి ఖాతాలు నిర్వహించే నిపుణులు/పన్ను వ్యవహారాల న్యాయవాదులకు), పన్ను పాలనాధికారులకు అంతర్గత నెట్ సదుపాయంద్వారా అందుబాటులో ఉంటుంది. జీఎస్టీ సంబంధిత సేవలన్నిటికీ ఇది ఒకేఒక ఉమ్మడి పోర్టల్. ఉదాహరణకు:-

  1. పన్ను చెల్లింపుదారు రిజిస్టేషన్ (కొత్త, స్వాధీనం, రద్దు వగైరాలకోసం);
  2. బిల్లుల అప్లోడ్, కొనుగోలుదారు కొనుగోళ్ల పుస్తకం యాంత్రిక నమోదు, నియమిత కాలిక జీఎస్టీ రిటర్నుల దాఖలు:
  3. పన్ను చెల్లింపుసహా ప్రాతినిధ్య బ్యాంకులతో అనుసంధానం;
  4. ఐటీసీ, నగదు ఆవర్జా, రుణబాధ్యత పుస్తకం;
  5. పన్ను చెల్లింపుదారులు, పన్ను అధికారులు, ఇతర భాగస్వాముల కోసం MIS నివేదన:
  6. పన్ను అధికారుల కోసం వ్యాపార నైపుణ్యం(BI)/విశ్లేషణ.

జీఎస్టీ పర్యావరణ వ్యవస్థ ఉద్దేశం ఏమిటి?

అన్ని రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వాణిజ్య పన్నుల శాఖలు, కేంద్ర పన్ను పాలన సంస్థలు, పన్ను చెల్లింపుదారులు, బ్యాంకులు, ఇతర భాగస్వాములకు ఉమ్మడి వస్తుసేవల పన్ను వ్యవస్థ అనుసంధానత కల్పిస్తుంది. పన్ను చెల్లింపుదారు నుంచి పన్నుల వృత్తి నిపుణులు, పన్ను అధికారులు, జీఎస్పీ పోర్టల్, బ్యాంకులు, ఖాతాల నిర్వహణ సంస్థలు వంటి భాగస్వాములంతా ఈ పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఇమిడి ఉంటారు. దిగువ ఇచ్చిన రేఖాచిత్ర పటం జీఎస్టీ పర్యావరణ వ్యవస్థ మొత్తాన్నీ సూచిస్తుంది.

జీఎస్టీ సువిధ ప్రొవైడర్ (GSP) అంటే ఏమిటి?

వస్తుసేవల పన్ను వ్యవస్థను MSPగా నియమించిన ఇన్ఫోసిస్ సంస్థ అభివృద్ధి చేస్తోంది. కీలక జీఎస్టీ వ్యవస్థ అభివృద్ది, అవసరమైన ఐటీ మౌలిక సదుపాయాల కల్పన, ఐదేళ్లపాటు వ్యవస్థకు ఆతిధ్యంతోపాటు కార్యకలాపాలు నడపడం, నిర్వహణ తదితరాలన్నీ ఇందులో భాగంగా ఉంటాయి. పన్ను చెల్లింపుదారులు అన్ని పత్రాలనూ ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలోనే సమర్పించేలా చూడాలన్నది ప్రతిపాదిత జీఎస్టీ వ్యవస్థ ఉద్దేశం. ఈ లక్ష్యాన్నిసాధించాలంటే బిల్లుల సమాచారం అప్లోడ్, ఐటీసీ క్లెయిములు సరిచూసుకోవడం, ఖాతాదారులవారీ ఆవర్జాల సృష్టి, రిటర్నుల అప్లోడ్, పన్నుల చెల్లింపు, సదరు పత్రాలపై డిజిటల్ సంతకం వగైరాల కోసం పన్ను చెల్లింపుదారుకు ఉపకరణాలు అవసరం. జీఎస్టీ వ్యవస్థలలో పన్ను చెల్లింపుదారుల ప్రవేశానికి ‘ప్రభుత్వం నుంచి వ్యాపారం’ (G2B) పోర్టల్ అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇదొక్క మార్గమే కాకుండా తనకు అనువైన మూడో పక్షం అనువర్తన (third party application)లద్వారా కూడా పన్ను చెల్లింపుదారు జీఎస్టీ వ్యవస్థతో సంధానం కాగల అవకాశం ఉంది. డెస్క్ టాప్, మొబైల్, ఇతర సమన్వయ మార్గాల్లో అనుసంధానానికి కూడా జీఎస్టీ వ్యవస్థ వీలు కల్పిస్తుంది. సురక్షిత జీఎస్టీ APIలద్వారా జీఎస్టీ వ్యవస్థ మూడోపక్షం అనువర్తనాలతో సంధానమవుతుంది. అటువంటి అనువర్తనాలన్నింటినీ మూడో పక్షం సేవాప్రదాతలే అభివృద్ధి చేసుకోవాలి. ఇటువంటి సేవాప్రదాతలకు ఇచ్చిన సామూహిక నామమే "జీఎస్టీ సువిధ ప్రొవైడర్ (GSP). జీఎస్టీ కీలక వ్యవస్థతో రిజిస్టేషన్, పన్ను చెల్లింపులు, రిటర్నుల సమర్పణతో వ్యవహారాలతోపాటు ఇతర సమాచార ఆదానప్రదానం కోసం పన్ను చెల్లింపుదారులు జీఎస్టీ వ్యవస్థలోని పోర్టల్ ద్వారా లేదా జీఎస్పీ పర్యావరణ వ్యవస్థ అందించే అనువర్తనాల ద్వారా సంధానం కావచ్చు. ఇక్కడ జీఎస్పీలు జీఎస్టీ వ్యవస్థ APIల వాడకందారు ప్రతినిధి సంస్థలుగా మూరి పన్ను చెల్లింపుదారులకు ప్రత్యామ్నాయ సంధాన కల్పన దిశగా అనువర్తనాలు, వెబ్ పోర్టళ్లను రూపొందిస్తాయి.

జీఎస్టీ సువిధ ప్రొవైడర్ల పాత్ర ఎలా ఉంటుంది?

జీఎస్పీలు అభివృద్ధి చేసే అనువర్తనాలు జీఎస్టీ వ్యవస్థాగత APIలద్వారా జీఎస్టీ వ్యవస్థకు సంధానమవుతాయి. జీఎస్పీల విధులలో కొన్ని ఇలా ఉంటాయి:-

  • పన్ను చెల్లింపుదారులు, జీఎస్టీ వ్యవస్థలోని పన్ను రిటర్నుల తయారీదారుల (TRP) కోసం వివిధ అనువర్తనాలు/సమన్వయ
  • పరిజ్ఞానాలను అభివృద్ధి చేస్తాయి.
  • పన్ను చెల్లింపుదారులకు ఇతర విలువ జోడింపు సేవలు అందిస్తాయి.

జీఎస్టీ వ్యవస్థతో సంస్థల రిజిస్టేషన్ నుంచి బిల్లుల సమాచారం అప్ లోడ్, రిటర్నుల సమర్పణదాకా కార్యకలాపాలు నడిపే పన్ను చెల్లింపుదారులు, ఇతర భాగస్వాముల కోసం వినూత్న, సౌలభ్య పద్దతులను జీఎస్పీలు రూపొందించాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల రెండు సమన్వయ మార్గాలుండాలి. వీటిలో ఒకటి అనువర్తన వాడకందారు-జీఎస్పీ మధ్య, మరొకటి జీఎస్పీ-జీఎస్టీ వ్యవస్థ మధ్య సమన్వయం చేస్తాయి.

జీఎస్పీల వినియోగంతో పన్నుచెల్లింపుదారులకు ప్రయోజనమేమిటి?

జీఎస్పీ అందజేసే పన్ను ఖాతాల తయారీ సాఫ్ట్ వేర్ ఇప్పటికే సాగుతున్న విస్తృత పన్ను సంబంధ కార్యాచరణకు మరింత దోహదకారి అవుతుంది. రెండు పాయల ప్రక్రియ(delta process)తో ముడిపడిన బిల్లులు/రిటర్నుల అప్లోడ్, వాటిని సమన్వయం చేసుకునే సేవను కూడా జీఎస్పీలు అందిస్తే పన్ను చెల్లింపుదారులకు మరింత సహాయకారి అవుతుంది. జీఎస్టీ పోర్టల్ విషయంలో బిల్లుల సమాచారం లేదా రిటర్న్ అప్లోడ్ చేసే మరో కసరత్తును స్వయంగా చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. జీఎస్టీ పోర్టల్లో సమన్వయం, లక్షణాలు పన్ను చెల్లింపుదారులందరికీ ఒకేవిధంగా అందుతాయి గనుక అవి ప్రాథమిక స్వరూపం, లక్షణాలతో ఉంటాయి. మరోవైపు నిర్దిష్ట పన్ను చెల్లింపు బృందాల (భారీ పన్నులు చెల్లించే సంస్థలకు పూర్తి ఆటోమేటెడ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఎస్ఎంఈలకు అర్ధ యాంత్రిక వ్యవస్థ, చిన్న సంస్థలకు ఏ వ్యవస్థ లేకుండా) అవసరాలకు తగినట్లు మరిన్ని సమన్వయ మార్గాలు, విస్తృత లక్షణాలతో జీఎస్పీలు సేవలందించాల్సి ఉంటుంది. అంతేగాక జీఎస్పీలతో పోలిస్తే భారీ పరిమాణంగల జీఎస్టీ పోర్టల్ వాటిలాగా అంత చురుగ్గా ఉండదు. జీఎస్టీ ఫైలింగ్ సదుపాయం కోసం ప్రస్తుత సాఫ్ట్ వేర్ లోనే అనువర్తనాన్ని జీఎస్పీలు రూపొందించవచ్చు. లేదా ఎస్ఎంఈలు, చిన్న పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ అమ్మకాలు/కొనుగోళ్లను, జీఎస్టీ ఫైలింగ్ను ఆఫ్ లైన్లో స్ప్రెడ్  షీట్ వంటిదాని ద్వారా నింపి జీఎస్టీ పోర్టల్లో పరిశీలన కోసం అప్లోడ్ చేసే సదుపాయం కల్పించవచ్చు. అదేవిధంగా పన్ను సంప్రదింపుదారుల (TC) కోసం వారి కక్షిదారుల జాబితాను చూపే డ్యాష్ బోర్డు సౌకర్యాన్ని జీఎస్పీలు అందించవచ్చు. దీనివల్ల నిర్దిష్ట కక్షిదారు పేరుమీద క్లిక్ చేయడం ద్వారా వారికి సంబంధించిన కార్యాచరణ, పెండింగ్ పనులన్నీ తక్షణం ప్రత్యకమవుతాయి. అలాగే వినూత్న/విలువ జోడింపు సదుపాయాలను కూడా అందించడం ద్వారా ఇతర జీఎస్పీలతో మార్కెట్ పోటీలో ముందుండవచ్చు. (మూలం: http://www.gstn.org/ecosystem/fad question.php).

జీఎస్టీఎస్ రూపొందించి నిర్వహించే ఉమ్మడి జీఎస్టీ పోర్టల్లో పన్ను చెల్లింపుదారుల పాత్ర ఏమిటి?

జీఎస్టీఎన్ ద్వారా పన్ను చెల్లింపుదారులు నిర్వహించే విధులేమిటంటే:-

  • పన్ను చెల్లింపుదారుగా నమోదుకు దరఖాస్తు, స్వీయ వివరాల నిర్వహణ;
  • జరిమానాలు, వడ్డీలుసహా పన్నుల చెల్లింపు;
  • బిల్లుల సమాచారం అప్లోడ్, రిటర్నులు/వార్షిక నివేదికల సమర్పణ;
  • రిటర్న్/పన్ను లెడ్డర్/నగదు లేడ్జర్ ల ప్రగతిపై సమీక్ష.

జీఎస్టీఎస్ అభివృద్ధి చేసే జీఎస్టీ వ్యవస్థలో కేంద్ర, రాష్ట్రాల పన్ను అధికారుల పాత్ర ఎలా ఉంటుంది?

జీఎస్టీఎన్ సమాచారాన్ని కింది విధుల కోసం పన్ను అధికారులు తదుపరి వ్యవహారాల్లో వినియోగించాల్సి ఉంటుంది:-

  • పన్ను చెల్లింపుదారుల నమోదు/ రిజిస్టేషన్ దరఖూస్తుల ఆమోదం/ తిరస్కృతి;
  • రాష్ట్ర పన్నులపై పన్ను పరిపాలన (పరిశీలన/తనిఖీ/వాపసు/పునర్విచారణ అభ్యర్థన/పరిశోధన);
  • MIS ఇతర విదులు.

ప్రతి బిల్లు వరుసకూ జీఎస్టీఎస్ విశిష్ట గుర్తింపును సృష్టిస్తుందా?

లేదు. జీఎస్టీఎన్ ఎలాంటి కొత్త గుర్తింపును సృష్టించదు. సరఫరాదారు GSTIN, బిల్లు నంబరు, HSN/SAC Codeతో కూడిన ఆర్థిక సంవత్సరం తదితరాల సమ్మేళనమే ప్రతి వరుసనూ విశిష్టం చేస్తుంది.

బిల్లుల సమాచారాన్ని రోజువారీగా అప్లోడ్ చేయవచ్చా?

చేయవచ్చు. బిల్లుల సమాచారాన్ని ఏ సమయం ప్రాతిపదికగానైనా స్వీకరించగల వెసులుబాటు జీఎస్టీ పోర్టల్లో ఉంది. ముందుగా లావాదేవీ చేసినవారు ఎంత త్వరగా అప్లోడ్ చేస్తే అంత మంచిది, ఎందుకంటే గ్రహీత తన కొనుగోలు పుస్తకంలో దాన్ని చూసుకోవడానికి వీలుగా అది ప్రతిబింబిస్తుంది.

జీఎస్టీ పోర్టల్లో బిల్లుల సమాచారం అప్లోడ్కు జీఎస్టీఎస్ ఉపకరణాలు అందిస్తుందా?

అవును. స్ప్రెడ్ షీట్ (MicroSoft ExCel)వంటి ఉపకరణాలను జీఎస్టీఎన్ ఉచితంగా అందిస్తుంది. వీటి సాయంతో పన్ను చెల్లింపుదారులు బిల్లుల సమాచారాన్ని అందులో నింపి ఒకేసారి అప్లోడ్ చేయవచ్చు. ఇది ఆఫ్ లైన్ ఉపకరణం కాబట్టి బిల్లుల ముందస్తు సమాచారం పొందుపరచుకోవచ్చు. ఇలా కొన్ని వందల బిల్లులను కూడా ఆ తర్వాత అప్లోడ్ చేయవచ్చు.

లెడ్డర్లు, ఇతర ఖాతాలు చేసుకునే మొబైల్ ఆధారిత యాప్లను కూడా జీఎస్టీఎస్ అందిస్తుందా?

అవును. ఏ స్మార్ట్ ఫోన్లోనైనా సంబంధిత సమాచారాన్ని చూసుకోగల విధంగా జీఎస్టీ పోర్టల్ రూపొందించబడుతోంది. కాబట్టి నగదు, రుణబాధ్యత, ఐటీసీ వగైరా లెడ్డర్లను మొబైల్ ఫోన్లోనూ చూసుకోవచ్చు.

పన్ను చెల్లింపుదారుల పక్షాన వారి వినియోగ గుర్తింపు (userID), పాస్ వర్డ్ తో నిమిత్తం లేకుండా పన్ను వ్యవహారాల నిపుణులకు ప్రత్యేక వినియోగ గుర్తింపు (userID), పాస్వర్డ్ లను జీఎస్టీఎస్ ఇస్తుందా?

ఇస్తుంది. పన్ను చెల్లింపుదారులను వారి వినియోగ గుర్తింపు (user ID), పాస్వర్డ్ కోరే అవసరం లేకుండా పన్ను వ్యవహారాల నిపుణులకు ప్రత్యేక వినియోగ గుర్తింపు (user ID), పాస్వర్డ్లను జీఎస్టీఎన్ అందజేస్తుంది. తద్వారా వారు తమ కక్షిదారుల తరపున వారికి సంబంధించిన పని చేయవచ్చు. ఆ మేరకు జీఎస్టీ చట్టం అనుమతిస్తున్న విధంగా తుది సమర్పణ మినహా పన్ను చెల్లింపుదారుల పనిని నిపుణులు పూర్తిచేయవచ్చు. తుది సమర్పణను మాత్రం పన్ను చెల్లింపుదారులు ఒక్కసారి ఇచ్చే పాస్వర్డ్ (OTP)ను లేదా డిజిటల్ సంతకపు సర్టిఫికెట్ను ఉపయోగించి పూర్తిచేస్తారు.

పైన పేర్కొన్న సదుపాయం కింద పన్ను చెల్లింపుదారు తన వ్యవహారాలు చూసే పన్ను నిపుణులను మార్చుకోగలరా?

మార్చుకోగలరు. జీఎస్టీఎన్ పోర్టల్లో పన్ను నిపుణుల పేరు ముందుగల ఎంపికను తొలగించి, కొత్త నిపుణుల పేరును సూచిస్తే సరిపోతుంది.

సెంట్రల్ ఎక్సైజ్, సేవాపన్ను లేదా రాష్ట్ర వ్యాట్ కిందగల ప్రస్తుత పన్ను చెల్లింపుదారులు జీఎస్టీ కింద తాజా నమోదు కోసందరఖాస్తు చేయాలా?

లేదు. సీబీడీటీ సమాచార మూలం నుంచి పాన్ నిర్ధారణ పూర్తయితే అలాంటి పన్ను చెల్లింపుదారులు తాజా దరఖాస్తు చేయనక్కర లేదు. జీఎస్టీ పోర్టల్ వారికి తాత్కాలిక GSTIN ఇస్తుంది. జీఎస్టీ నమోదు ఫారం ప్రకారం సంబంధిత సమాచారం ఇచ్చేందుకు వీలుగా ఇది ఆరు నెలలపాటు చెల్లుబాటులో ఉంటుంది. ఆ ప్రక్రియను పూర్తిచేయగానే తాత్కాలిక నమోదు శాశ్వత నమోదుగా మారుతుంది. తదుపరి గడువును నిర్దేశిస్తూ సంబంధిత పన్ను అధికార సంస్థలు నోటిఫికేషన్ జారీచేస్తాయి.

పన్ను చెల్లింపుదారులకు శిక్షణ కోసం జీఎస్టీ పోర్టల్ పనితీరుకు సంబంధించిన వివిధ అంశాలపై వీడియోలను జీఎస్టీఎస్ అందుబాటులో ఉంచుతుందా?

అవును. జీఎస్టీ పోర్టల్లో ప్రతి ప్రక్రియకు సంబంధించి వీడియోలతో కూడిన కంప్యూటర్ ఆధారిత శిక్షణాంశాలను జీఎస్టీఎన్ రూపొందిస్తోంది. వీటిని జీఎస్టీ పోర్టల్ సహా పన్ను పాలన సంస్థల వెబ్ సైట్ లలో ఉంచుతుంది.

పన్ను చెల్లింపుదారులు జీఎస్టీ ఉమ్మడి పోర్టల్లో సమర్పించే రిటర్నులు, రిజిస్టేషన్ల సమాచారానికి గోప్యత ఉంటుందా?

అవును. పన్ను చెల్లింపుదారులు జీఎస్టీ ఉమ్మడి పోర్టల్లో సమర్పించే వ్యక్తిగత, వ్యాపార సంబంధిత సమాచారం పూర్తి రహస్యంగా ఉండేవిధంగా జీఎస్టీఎన్ అన్ని చర్యలూ తీసుకుంటోంది. "పాత్ర ఆధారిత ప్రవేశ నియంత్రణ” (Role Based Access Control-RBAC) పద్ధతిలో ఈ చర్యలు తీసుకుంటుంది. అలాగే పన్ను చెల్లింపుదారుల కీలక సమాచారం బట్వాడా, నిల్వ సందర్భంగా దాన్ని సురక్షితం చేస్తుంది. అధీకృత పన్ను పాలనాధికారులకు మాత్రమే ఆ సమాచారాన్ని చూడటం, చదవడం సాధ్యం.

జీఎస్టీ వ్యవస్థ భద్రత కోసం జీఎస్టీఎస్ ఎటువంటి చర్యలు తీసుకుంటుంది?

సమాచార, సేవా భద్రత కోసం జీఎస్టీ వ్యవస్థ పధకం అత్యాధునిక భద్రత చట్రాన్ని వినియోగిస్తుంది. అధునాతన నిరోధకాలు (firewall), చొరబాటు పట్టివేత (intrusion detection), అన్ని సందర్భాల్లోనూ సమాచార రహస్య (data encryption),అనుపాలను సంపూర్ణ తనిఖీ (complete audit trail), నూతన పరివర్తక ప్రక్రియద్వారా నిరంతర మార్పులతో తారుమారు నిరోధం (tamper proofing), నిర్వహణ సాఫ్ట్ వేర్-ఆతిధ్య (OS and host hardening) తదితర రూపాల్లో జీఎస్టిఎన్ అత్యంత పటిష్ట జాగ్రత్తలు తీసుకుంటుంది. దీంతోపాటు ప్రాథమిక, మాధ్యమిక కార్యకలాపాల ఆదేశకనియంత్రణ కేంద్రాలను కూడా ఏర్పాటు చేస్తోంది. ఇవి నిరంతర పర్యవేక్షణద్వారా హానికరమైన దాడులను ఎప్పటికప్పుడు ముందస్తుగానే అడ్డుకుంటాయి. సాధారణ, అసాధారణ ముప్పుల నుంచి రక్షణ కోసం మూల సంకేతాన్ని (Source Code) నిరంతరం స్కాన్ చేయడంద్వారా సురక్షిత సంకేతీకరణ పద్ధతులను కూడా జీఎస్టీఎన్ ప్రవేశపెట్టనుంది.

ఆధారం : సెంట్రల్ బోర్డ్ అఫ్ ఎక్సైజ్ మరియు కస్టమ్స్

2.98601398601
మీ సూచనను పోస్ట్ చేయండి

(ఈ పేజీ లో ఉన్న కంటెంట్ పై ఏమైన వ్యాఖ్యలు / సలహాలు ఉంటే, ఇక్కడ పోస్ట్ చేయండి)

Enter the word
నావిగేషన్
పైకి వెళ్ళుటకు