অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

కీటక నివారణ

కీటక నివారణ (Pest Control) అనేది చీడగా నిర్వచించబడిన జీవజాతుల క్రమబద్దీకరణ లేదా నిర్వహణను ప్రస్తావిస్తుంది, సర్వసాధారణంగా ఇది వ్యక్తి ఆరోగ్యం,పర్యావరణం లేదా ఆర్థికవ్యవస్థకు వినాశకరమైనట్టిదిగా గుర్తించబడింది.

కీటక నివారణ సుమారు వ్యవసాయం అంత పురాతనమైంది, ఎందుకంటే వ్యవసాయంలో చీడపురుగుల నుంచి పంటలను కాపాడవలసిన అవసరం ఉంటూ వచ్చింది.

ఆహార ఉత్పత్తిని గరిష్టం చేయడానికి, మొక్కలలో ఉండే జీవజాతుల నుండి పంటలను రక్షించడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. అలాగే మానవులతో పోటీ పడే శాకాహారుల నుండి వ్యక్తులను రక్షించడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.

సాంప్రదాయిక వైఖరిని బహుశా మొట్టమొదటిసారిగా అమలులో పెట్టవలసింది, ఎందుకంటే తగులబెట్టడం ద్వారా లేదా దున్నివేయడం ద్వారా కలుపు మొక్కలను ధ్వంసం చేయడం తులనాత్మకంగా సులువైన పనిగా ఉండేది. పెద్ద సంఖ్యలో ఘర్షిస్తున్న శాకాహారి కీటకాలను చంపడానికి ఇదే సులువైంది. ఇది కోళ్లు మరియు ఇతర పక్షులు గింజలను తినివేయడం లాంటిది. పంటలు మార్చడం, మంచి మొక్కల నాటు (దీన్ని అంతర పంటలు లేదా మిశ్రమ పంటలు అని కూడా పిలుస్తారు) వంటి టెక్నిక్కులు, మరియు కీటక నిరోధక సహజ జీవజాతి మొక్క యొక్క పరిమిత పెంపకానికి సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది.

మానవుల ప్రత్యక్ష చర్యల కారణంగా అనేక కీటకాలు సమస్యాత్మకంగా మారాయి. ఈ చర్యలను మెరుగుపర్చడం వల్ల కీటక సమస్యలను తరచుగా చెప్పుకోదగినంత స్థాయిలో తగ్గిస్తుంది. USAలో, రకూన్‌లు అనబడే ఫర్‌లు కాగితపు సంచీలను చింపివేయడం ద్వారా పెద్ద చిక్కుముడికి దారితీశాయి. అనేకమంది గృహస్థులు మూతపడిన రెప్పలతో కూడిన కంటైనర్‌లను ప్రవేశపెశారు, ఇవి రకూన్‌లు సందర్శించకుండా అడ్డుకున్నాయి. మానవ కార్యకలాపం ఉన్న ప్రతిచోటా ఇంటి ఈగలు పెరుగుతూ వచ్చాయి, ప్రత్యేకించి ఆహారం లేదా ఆహార వ్యర్థం బయటపడిన చోట, ఇది వాస్తవంగానే ఒక ప్రపంచవ్యాప్త దృగంశంగా ఉంది. అదేవిధంగా, సముద్రపు కొంగలు అనేక సముద్రప్రాంత రిసార్ట్‌ల వద్ద కీటకాలుగా మారాయి. పర్యాటకులు తరచుగా పక్షులకు చేప మరియు చిప్స్ ముక్కలను అందించేవారు, చాలాకాలంపాటు ఈ రకమైన ఆహారంపైనే ఆధారపడుతూ వచ్చిన పక్షులు మానవుల పట్ల దూకుడుగా వ్యహరించేవి.

UKలో, జంతు సంక్షేమం పట్ల ఆందోళనల నేపథ్యంలో, మానవులు చేపట్టిన కీటక నిరోధకం మరియు నివారణ ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. అయితే వీటి విధ్వంసం కంటే జంతు మనస్తత్వం ఉపయోగించడమే దీనిలో కీలకమైనది.

ఉదాహరణకు, పట్టణ రెడ్ ఫాక్స్ తీసుకోండి, దీని ప్రాదేశిక ప్రవర్తన జంతువుకు వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించబడింది, సాధారణంగా ఇది హానిరహిత రసాయన వికర్షకాలతో కలిపి ఉపయోగించబడింది.  బ్రిటన్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, కీటక నివారణ కోసం మందుగుండును వాడటం సాధారణమైంది. ఎలుకలు, చిట్టెలుకలు, బూడిదరంగు స్క్విరల్స్ వంటి చిన్న కీటకాల నివారణకు ప్రత్యేకించి ఎయిర్‌గన్లు ప్రజాదరణ పొందాయి. వీటి తక్కువ శక్తి కారణంగా, మందుగుండును వాడటం అరక్షితంగా ఉండే తోటలు వంటి మరింత ఆంక్షలు ఉన్న చోట్ల వీటిని వాడవచ్చు.

రసాయనిక కీటక నివారణిలు 4,500 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగి ఉన్నాయి, సుమేరియన్లు ఆనాడే గంధకపు విడిభాగాలను క్రిమినాశకాలుగా ఉపయోగించారు. 4,000 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన రుగ్వేదం కూడా కీటక నివారణకు విషపు మొక్కలను వాడటాన్ని ప్రస్తావించింది. 18, 19 శతాబ్దాలలో వ్యవసాయంలో పారిశ్రామికీకరణ మరియు యాంత్రికీకరణ మరియు పైరెత్రుమ్ మరియు డెర్రిస్ క్రిమినాశనిల ప్రవేశంతో రసాయనిక కీటక నివారణ బాగా వ్యాపించింది. 20వ శతాబ్దంలో, DDT, మరియు గుల్మనాశిని‌లు వంటి సింథటిక్ క్రిమినాశనిల ఆవిష్కరణతో ఈ అభివృద్ధి మరింత ముందుకు పోయింది. రసాయనిక కీటక నివారణి నేటి క్రిమి నివారణలో ఈనాటికీ ముఖ్యమైన రకంగా ఉంటోంది. అయితే దీని దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు 20వ శతాబ్ది చివరినాటికి సాంప్రదాయిక జీవ క్రిమినివారిణి వైవుగా ఆసక్తిని తిరిగి పెంచింది.

సజీవ ఆర్గానిజంలు జీవపరమైన, రసాయనికపరమైన, భౌతికశాస్త్రపరమైన లేదా మరే ఇతర నివారిణి రూపాల పట్ల నిరోధక శక్తిని పెంచుకున్నాయి లక్ష్య జనాభా పూర్తిగా తొలగించబడనంతవరకు, లేదా పునరుత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని తగ్గించనంతవరకు ఉనికిలో ఉన్న జనాభా అనివార్యంగా భరించదగిన ఒత్తిడికి గురైనప్పుడు సహనభావాన్ని పొందగలిగింది - ఇది పరిణామాత్మక ఆయుధ పరుగుపందెం‌లో ప్రతిఫలించింది

సైన్ ఇన్ ఇప్రాకోంబె, సీగల్ ఉనికిని నియంత్రించడానికి ఇంగ్లండ్ రూపొందించినది

కీటక నివారిణి రకాలు

బయోలాజికల్ పెస్ట్ కంట్రోల్

ప్రధాన వ్యాసం: Biological pest control
జీవపరమైన కీటక నివారిణి అనేది ప్రకృతి సహజ భక్షకిలు మరియు పరాన్నభక్కుల నివారణ మరియు నిర్వహణ ద్వారా జరిపే నియంత్రణ. ఉదాహరణకు, దోమలు తరచుగా Bt బసిల్లస్ థురింజినెసిస్ ssp. ఇజ్రాలెన్సిస్‌లను ఉంచడం ద్వారా నివారించబడతాయి, ఇది ఒక బాక్టీరియం. స్థానిక నీటి వనరులలో ఇది ఉండి ఇన్ఫెక్ట్ అయి మస్కిటో లార్వాలను చంపుతుంది. ఈ పద్ధతి మిగిలి ఉన్న పర్యావరణంపై ఎలాంటి వ్యతిరేక ఫలితాలను కలిగి లేదు, ఇది మనుషులు తాగడానికి సురక్షితమైంది. జీవపరమైన కీటక నివారణ బిందువు లేదా ఏదైనా సహజ క్రిమి నివారణి అనేది ప్రస్తుత రూపంలోని పర్యావరణ సమతుల్యతకు కనీస హానితో కీటకాన్ని నిర్మూలిస్తుంది.

ప్రజనన ఆధారాలను నిర్మూలించడం

సముచిత వ్యర్థ నిర్వహణ మరియు స్టిల్ వాటర్ డ్రయినేజ్ అనేవి అనేక కీటకాల ప్రజనన ఆధారాన్ని నిర్మూలిస్తుంది.
చెత్త అనేక అవాంఛిత ఆర్గానిజంలకు ఆహారం మరియు గూడును అందిస్తుంది, అలాగే స్టిల్ వాటర్ సేకరించబడినట్లుగా దోమలచేత ప్రజనన పునాదిగా ఉపయోగించబడుతుంది. తగిన రీతిలో చెత్తను సేకరించి దాన్ని తొలగించగలిగిన కమ్యూనిటీలు ఎలుకలు, బొద్దింకలు, దోమలు, ఈగలు ఇతర కీటకాలతో తక్కువ సమస్యలను కలిగి ఉన్నాయి.
బహిరంగంగా ఉన్న మురికినీళ్ల గొట్టాలు అనేక కీటకాలకు మంచి ప్రజనన స్థలంగా ఉంటుంది. సముచిత మురికినీటి వ్యవస్థను నిర్మించి, నిర్వహించడం ద్వారా ఈ సమస్య నిర్మూలించబడుతుంది.
విషపూరిత ఎర

ఎలుకల జనాభాను నియంత్రించాలంటే సాధారణ పద్దతి విషపూరితమైన ఎరను వాడటం. అయితే చెత్తవంటి ఇతర ఆహార వనరులు ఉన్నప్పుడు ఈ పద్ధతి అంత ప్రభావవంతంగా ఉండదు. తోడేళ్లను చంపడానికి, పంటలకు, ఇతర ప్రాణులకు నష్టం కలిగించే పక్షులను చంపడానికి, శతాబ్దాలుగా విషపూరిత మాంసం ముక్కలు ఉపయోగించేవారు.
వ్యవసాయక్షేత్రాన్ని తగులబెట్టడం

సాంప్రదాయికంగా, చెరకు పంట పండిన తర్వాత, బీడు భూములను మొత్తంగా తగులబెట్టేవారు, భూముల్లో ఇంకా మిగిలిపోయిన పురుగులు, వాటి గుడ్లు వంటివాటిని చంపడానికి ఇలా చేసేవారు.

వేటాడటం

చారిత్రకంగా, కొన్ని యూరోపియన్ దేశాలలో, వీధికుక్కలు మరియు పిల్లుల సంఖ్య బాగా పెరిగిపోయినప్పుడు స్థానిక జనాభా అన్ని జంతువులను ఒక చోట చేర్చి, వాటికి యజమానులు లేరని స్పష్టమైన తర్వాత చంపేసేవారు. కొన్ని దేశాలలో, ఎలుకలు పట్టేవారి టీమ్‌లు పంటపొలాల్లో ఎలుకలను వెంటాడి వాటిని కుక్కలతో, చేతి ఆయుధాలతో చంపించేవారు.

కొన్ని కమ్యూనిటీలు గతంలో బౌంటీ వ్యవస్థను నియమించేవి, దీంట్లో భాగంగా పట్టణ క్లర్క్ ఎలుకను చంపినదానికి నిదర్శనంగా తీసుకువచ్చిన ప్రతి ఎలుక తలకు కొంత రుసుమును చెల్లించేవాడు.

ఎరలు

ఇళ్లలో కనుగొన్న చిట్టెలుకలను చంపడానికి, తోడేళ్లను చంపడానికి, రకూన్లను, వీధి పిల్లలను, పట్టణ అధికారుల ద్వారా వదిలివేయబడిన కుక్కలను చంపడానికి ఉచ్చులను ఉపయోగించేవారు.
విషపూరితమైన స్ప్రే

విమానాల ద్వారా, చేతిలో పట్టుకునే యూనిట్లద్వారా, స్ప్రేయింగ్ సామగ్రిని తీసుకుపోతున్న ట్రక్కుల ద్వారా విషరసాయనాలను చల్లడం కీటకనివారణలో సాధారణ పద్ధతి. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల వ్యాప్తంగా, పట్టణాలు దోమలపై స్ప్రే చేయడానికి తరచుగా పట్టణ యాజమాన్యంలోని ట్రక్కును వారానికి ఒకటి లేదా రెండుసార్లు ప్రతి వీధిలోనూ తిప్పుతారు. క్రాప్ డస్టర్లు వ్యవసాయ భూములపై సాధారణంగా ఎగురుతుంటాయి. పంటలకు ప్రమాద కారకంగా మారిన క్రిములను చంపడానికి విషం చల్లుతుంటాయి. అనేకమంది తమ యార్డులలో, గృహాలలో లేదా వ్యాపారసంస్థలలో విషాన్ని చల్లుతుండటం చాలామంది చూశారు, తమ ప్రాంతాలలో కీటకాలు తిష్టవేయకుండా చేయడానికి వీరు ఈ చర్యలకు పాల్పడుతుంటారు.

స్థల ధూపనం

ఒక చట్రంతో ముడిపడిన ప్రాజెక్టు గాలిచొరబడని కవర్ లేదా సీల్‌తో చుట్టబడి ఉంటుంది, దీంతోపాటు చొచ్చుకుపోయే భీకర గ్యాస్, చంపే సాంద్రతతో సుదీర్ఘ కాలక్రమాన్ని కలిగి ఉంటుంది (24-72 గంటలు.). ఖర్చు కాస్త ఎక్కువే అయినప్పటికీ, స్థల ధూపనం కీటకాల జీవితంలోని అన్ని దశలపై గురిపెడతాయి.

స్థలంతో వ్యవహరించడం

ఫ్లాగింగ్ లేదా మిస్టింగ్ రకం అప్లికేషన్లతో ముడిపడిన దీర్ఘకాలిక ప్రాజెక్టు.

ద్రవ క్రిమిసంహారిణి వాతావరణంలో తక్కువ సమయంలోనే కలిసిపోతుంది. ఒక భవంతి తొలగింపు లేదా ఎయిర్ టైట్ సీలింగుల అవసరం ట్రీట్‌మెంట్లకు ఉండదు, భవంతిలోపలే చాలావరకు పనిని అనుమతిస్తుంది కాని చొచ్చుకుపోయే ప్రభావాలను ఫణంగా పెట్టడం జరుగుతుంది. సంపర్కం చేందే క్రిమి సంహారిణులు సాధారణంగా ఉపయోగించబడుతుంటాయి దీర్ఘకాలం కొనసాగే అవశేష ప్రభావాలను కనిష్టం చేస్తాయి. 1973 ఆగస్ట్ 10న ఫెడరల్ రిజిస్టర్ స్థల ట్రీట్‌మెంట్ నిర్వచనాన్ని ముద్రించింది, ఇది U.S. పర్యావరణ రక్షణ ఏజెన్సీ‎ (EPA)చే ఇది నిర్వచించబడింది:

వంధ్యీకరణం

లేబరేటరీ అధ్యయనాలు U-5897 (3-క్లోరో-1,2-ప్రాపనేడియోల్) ను నిర్వహించేవి ఇవి విజయవంతం కాకపోయినప్పటికీ 1970 ప్రారంభంలో వీటిని కూడా ప్రయత్నించారు. వంధ్యీకరణ ఎరలో పరిశోధన నడుస్తోంది.
నేల వంధ్యీకరణ యొక్క మరొక ప్రభావవంత పద్ధతి నేలను ఆవిరిపట్టడం. క్రిమి నేలలోకి పంపించబడిన వేడి ఆవిరి ద్వారా చనిపోతుంది.

చీడ పట్టిన మొక్కలను నిర్మూలించడం

అటవీ అధికారులు ఒక ఏరియాలోని కొన్ని చెట్లుకు క్రిములు ఇన్పెక్ట్ అయినప్పుడు కొన్నిసార్లు మొత్తం ప్రాంతంలోని చెట్లను కొట్టివేస్తుంటారు, కీటక జాతి ప్రాణులు వ్యాప్తి చెందకుండా అవసరమైతే నిరోధిస్తాయి. భూములు కొన్ని రకాల క్రిముల బారినపడుతుంటాయి, ఇవి పూర్తిగా కాల్చివేయబడతాయి, క్రిమిని ఎల్లెడలా వ్యాప్తి చెందడాన్ని ఇవి నిరోధిస్తాయి.

ఎలుక సహజ నియంత్రణ

పలు అటవీ జంతు పునరావాస సంస్థలు వదిలిపెట్టడం మరియు ప్రిడేటర్ మద్దతు ద్వారా మరియు ద్వితీయ పాయిజనింగ్‌ని నిరోధించడం ద్వారా, సహజ రూపంలోని చిట్టెలుకను నియంత్రిస్తాయి.

యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరీన్‌మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ సంస్థలు ఒక విషయంలో అంగీకరిస్తున్నాయి. తొమ్మిది ఎలుకల సంహారిణుల కోసం దాని ప్రతిపాదిత రిస్క్ ఉపశమన నిర్ణయం చెబుతున్నది ఏమిటంటే, చిట్టెలుకలను అదుపులో ఉంచడానికి వాటి ప్రాబల్య ప్రాంతాల్లో నివాసప్రాంత సవరణ లేకుండానే ఏరియాలను తక్కువ ఆకర్షణీయంగా ఉంచుతాయి, నివాసాన్ని తిరిగి వలసలుగా మార్చుకోవడం నుంచి తొలగింపు కొత్త జనాభాను నిరోధించలేదు.

ఆధారము: వికిపీడియా



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate