অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

కంది

కంది తెలంగాణ రాష్ట్రంలో సుమారు 3 లక్షల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో సాగు చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా మహబూబ్ నగర్, ఆదిలాబాద్, రంగారెడ్డి, మెదక్, నల్గొండ, వరంగల్ మరియు ఖమ్మంజిల్లాల్లో ఎక్కువ సాగు చేస్తున్నారు.

కందిలో అధిక దిగుబడులు సాధించడంలో అడ్డంకులు

  1. కంది పంట చివర దశలో బెట్టకు గురికావడం.
  2. తెగుళ్ళు(ఎండు,వెర్రి తెగుళ్ళు) పురుగులు (కాయ తొలుచు పురుగు, శనగపచ్చ పురుగు) చీడ పీడల వలన పంటకు నష్టం కలుగుతుంది.
  3. కంది పైరును సహ పంటగాను, మిశ్రమ పంటగాను పండించినప్పుడు అంతర పంటను కోసిన తరువాత కందిని అశ్రద్ద చేయడం.
  4. మొక్కల సాంద్రత తక్కువగా ఉండటం, వరుసల మధ్య దూరం సిఫారును చేసిన దానికన్నాఎక్కువ దూరంలో వేయడం, పైరుకు సరిపడిన ఎరువులు వేయక పోవడం.
  5. అధిక వర్షాలు బెట్టను తట్టుకునే రకాలను ఎంచుకోక పోవడం.

రబీ కందికి గల అవకాశములు

  1. కారణాంతరాల వలన తొలకరిలో ఏ పైరు వేసుకునే నేందుకు అవకాశం లేని ప్రాంతాలు.
  2. అధిక వర్షాలకు, బెట్టకు మొదటి పంట పూర్తిగాదెబ్బ తిన్నప్పుడు.
  3. తొలకరిలో స్వల్పకాలిక పంటలు (పెసర, మినుము) వేసుకొని రెండవ పంటగా కంది వేసుకోవచ్చు.
  4. రబీ కంది తక్కువ ఎత్తులో ఉండడం వలన కాయ తొలుచు పురుగు, శనగ పచ్చ పురుగు మరియు మచ్చల పురుగు  నివారణ తేలికవుతుంది.
  5. రబీ కంది జనవరిలో పూతకు వస్తుంది. ఈ సమయంలో  శనగ పురుగు ఉధృతి తక్కువగా ఉంటుంది.
  6. ఖరీఫ్ లో స్వల్పకాలిక రకాలను పండించిన తర్వాత లేదా ఎడగారు వరి తర్వాత కూడా కందిని అక్టోబర్ చివరి వరకు వేసు కునే అవకాశముంది.

కంది రకాలు-లక్షణాలు

డబ్ల్యు.ఆర్.జి-65(రుద్రేశ్వర): మొక్కలు, ఎత్తుగా గుబురుగా పెరుగుతాయి. ఖరీఫ్ లో 170-180రోజులు రబీలో 120-130 రోజులు పంట కాలం కలిగి ఉంటుంది.ఎండు తెగులును కొంత వరకు తట్టుకుంటుంది. ఎకరానికి 8-10 క్వింటాళ్ళ దిగుబడినిస్తుంది
డ్బ్ల్యు.ఆర్ .జి-(వరంగల్ కంది): 160 రోజుల పంట కాలం కలిగి ఖరీఫ్ లో సాగుచేయుటకు అనువైన రకం. ఎకరానికి 6-8 క్వింటాళ్ళ వరకు దిగుబడి నిస్తుంది.
ఎల్.ఆర్.జి-41: శనగపచ్చ పురుగుని తట్టుకొని అధిక దిగుబడిఇచ్చే రకం, నల్లరేగడిభూములకు అనుకూలం. ఖరీఫ్ లో 180రోజులు, రబీలో 120 నుండి 130 రోజుల పంటకాలం కలిగి ఎకరానికి 8-10 క్వింటాళ్ళ దిగుబడి ఇస్తుంది ఐ.సి.పి.ఎల్ – 8863(మారుతి): ఎండు,వెర్రి తెగుళ్ళను తట్టుకుంటుంది. 155-160 రోజుల పంటకాలం కలిగి ఖరీఫ్ లోసాగు చేయు ఎకరానికి 7-8 క్వంటాళ్ళ వరకు దిగుబడి ఇస్తుంది మొక్కలు నిటారుగా పెరగదం వలన వరి మాగాణి గట్ల మీద పెంచడానికి అనువైంది కూలం
ఐ.సి.పి.ఎల్ – 85063(లక్ష్మి): 160-170 రోజుల పంటకాలం కలిగి ఎండు తెగులును కొంతవరకు తట్టుకుంటుంది ఎం.ఆర్.జి.1004 (సూర్య) : ఖరీఫ్ లో 165-180 రోజులు పంటకాలం కలిగి మాక్రోఫొమినాఎండుతెగులును కొంత వరకు తట్టుకుంటుంది. ఎకరానికి  8-9 క్వింటాళ్ళ దిగుబడినిస్తుంది.
ఐ.సి.పి.ఎల్ – 87119(ఆశ): ఎండు,వెర్రి తెగుళ్ళను తట్టుఅను  కుంటుంది.  గింజలు ముదురు గోధుమ వర్ణంలో లావుగాఉంటాయి.170-180రోజులపంటకాలం కలిగి ఖరీఫ్ లోసాగు చేయుటకు అనుకూలంగా ఉంటుంది.ఎకరానికి 7-8 క్వంటాళ్ళ దిగుబడునిస్తుంది డ్బ్ల్యు.ఆర్.జి.27: మొక్కలు ఎత్తుగా పెరిగి, ఎరుపు రంగుపువ్వులను కలిగి ఉంటాయి.ఖరీఫ్ (180రోజులు), రబీ (120-130రోజులు) సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటుంది .
పి.ఆర్.జి.100: ఎండు తెగులుని తట్టుకొని తేలికపాటిఎర్రనేలల్లో వర్షధార సాగుకు అనుకూలమైనది. ఖరీఫ్  145-150 రోజుల పంట  కాలం కలిగి ఎకరానికి 6-7   క్వింటాళ్ళ దిగుబడి ఇస్తుంది.
పి.ఆర్.జి.158(పాలెం కంది): దక్షిణ తెలంగాణకు అనువైనది. ఎండు తెగులును తట్టుకుంటుంది  150 నుండి155 రోజుల పంటకాలం కలిగి ఎకరానికి   6-7 క్వింటాళ్ళ దిగుబడి ఇస్తుంది. ఐ.సి.పి.ఎల్ – 84031 (దుర్గ): అధిక దిగుబడినిచ్చేస్వల్పకాలిక రకం (125రోజులు) ఎకరానికి 4-5 క్వంటాళ్ళ  దిగుబడి ఇస్తుంది.

నేలలు: నీతు త్వరగా ఇంకిపోయే గరప నేలలు ఎర్రరేగడి నేలలు, చల్కానేలలు మరియు మురుగు నీరుపోయే వసతి గల నల్లరేగడి నేలలు సాగుకు అనుకూలం.నీటి ముంపునకు గురయ్యే నేలలు పనికిరావు.చౌడు నేలలు పనికిరావు.

నేల తయారీ: భూమిని ఒకసారి నాగలితో దున్ని తర్వాత గొర్రుతో రెండుసార్లు చదును చేసుకోవాలి.

విత్తనమోతాదు: ఖరీఫ్ 2-3కిలోలు/ఎకరానికి, 6-8కిలోలు/ఎకరానికి.

విత్తే దూరం: ఖరీఫ్ : నల్లరేగడి నేలలు: 150x20 cm- 180x20 cm,ఎర్రనేలలు: 90 - 120x20 cm,రబీ: వర్షాధారంగా: 45-60x10 cm నీటి పారుదల 70 - 90x10 cm

విత్తన శుద్ధి మొదటగా విత్తనాలను థైరామ్ లేదా:కాప్టాన్ ఒక కిలో విత్తనానికి 3 గ్రా. చొప్పున పట్టించాలి.ఆ తరువాత విత్తుకొనే ముందు రైజోబియంను 200గ్రా ఎకరా విత్తనానికి కలిపి విత్తుకోవాలి.

విత్తే పద్ధతి: నాగలి వెంబడి గాని, చాళ్ళలో గొర్రుతో గాని విత్తుకోవాలి.

ఎరువులు: చివరి దుక్కిలో ఎకరాకు 2 టన్నుల పశువుల ఎరువు వేసుకోవాలి. ఖరీఫ్ లో నత్రజని 8కిలోలు, భాస్వరం 20కిలోలు, రబీలో నత్రజని 16కిలోలువేసుకోవాలి. మొక్కకు తొలి రోజులలో ఎక్కువ పోషకాల ఆవశ్య్కత ఉంటుంది.

కావున పూర్తి నత్రజని మరియు భాస్వరం తప్పనిసరిగా ఆఖరి దుక్కిలో వేసుకోవాలి.

నీటి యాజమాన్యం

  • ఖరీఫ్ లో వర్షాధారంగా పండిస్తారు. అవకాశమున్నచో పూత కాత తయారయ్యేదశలో ఒకటి లేదా రెండు తడులు ఇస్తే దిగుబడులు పెరుగుతాయి.
  • రబీలో 2 లేదా 3 తడులు ఇవ్వాలి.  ఈ తడులు మొగ్గ రాబోయె ముందు ఒకసారి, కాయలు రాక ఉంటాయి.పిల్ల, మరోసారి ఇవ్వాలి.
  • నీరు ఎక్కువైనా లేదా బెట్టకు గురైనా పూత, కాత రాలిపోతుంది.

కలుపు నివారణ

  • విత్తే ముందు ప్లూక్లోరాలిన్ 45% ఎకరాకు లీటరు చొప్పున 200 లీటర్ల నీటిలో కలిపి పిచికారి చేయాలి. డైమి లేదా పెండామిథాలిన్ 30% ఎకరాకు 1.3నుండి 1.6 పిచికారి చేయాలి. 200 లీటర్ల నీటిలో కలిపిన మిశ్రమాన్ని విత్తిన వెంటనే గాని మరుసటి రోజుగాని నేలలో తేమ ఉండి పిచికారి చేయాలి.
  • విత్తిన 30 మరియు 60 రోజులకు గుంటకతో గాని, గొర్రుతో గాని, దంతితో గాని లేదా బాగా ఎడంగా విత్తిన పైర్లలో ట్రాక్టరుతో అంతరకృషి చేయాలి. తద్వారా కలుపును మరియు నేలలో తేమను కూడా సంరక్షించవచ్చు

అంతర పంటలు

  1. తక్కువ కాల పరిమితి గల మినుము,పెసర తృణ ధాన్యాలు, వేరుశనగపంటలను అంతర పంటగా వేసుకోవాలి.
  2. కంది+జొన్న/మొక్కజొన్న/సజ్జ-1:2/1:4 కంది+పెసర/మినుము/సోయచిక్కుడు/వేరుశనగ1:7 (ఒక వరుస కంది+7వరుసల అంతర పంటలు

కందిలో పురుగులు – సమగ్ర సస్యరక్షణ

పచ్చ దోమ:ఇవి ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండి, త్రికోణంగా ఉంటాయి.పిల్ల, ,తల్లి పురుగులు ఆకుల అడుగు భాగాన చేరి రసాన్నిపీలుస్తాయి. ఇవి ఆశించిన ఆకుల చివర్లు పసుపు పచ్చ గా మారి ఆకులు ముడుచుకొని దోనెల లాగ కనిపిస్తాయి.ఉధృతి ఎక్కువైతే ఆకులు ఎర్రబడి రాలిపోతాయి.దీని వల్లమొక్క్ల ఎదుగుదల తగ్గి దిగుబడి తగ్గుతుంది. వీటి నివా రణకు గాను మోనోక్రోటోఫాస్ 1.6మి.లీ లేదా థోమేట్ 2.0మి.లీ ఒక లీటరు నీటిలో కలిపి పిచికారి చేయాలి. ఆకు గూడు పురుగు:ఈ పురుగు పైరు ఎదుగుదల దశలో ఎక్కువగా ఒక్కోసారి పూత ధశలో కూడా ఆశిస్తుంది.  లార్వాలు   సిల్కు దారంతో చిగురాకులను, ఆకులను గూడుగా చేసి లోపల ఉండి ఆకులను తింటాయి. వీటి నివారణకు గాను మోనోక్రోటోఫాస్ 1.6 మి,లీ లేదా క్వినాల్ ఫాస్ 2.0మి.లీ ఒక లీటరు నీటిలో కలిపి పిచికారి చేయాలి.
పూత పెంకు పురుగులు:ఎర్రటి లేదా నారింజ మచ్చలు, నల్లటి గీతలున్న పూత పెంకు పురుగులు కందిని పూత దశలో ఆశించి, మొగ్గలను తినడం వలన కాత శాతం తగ్గిపోతుంది. వీటి నివారణకు ఎసిఫేట్ 1 గ్రా. లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారి చేయాలి.
మారుకా మచ్చల పురుగు: తల్లి రెక్కల పురుగు కోడి గుడ్డు ఆకారం గల పసుపుపచ్చని గుడ్లని పూ మొగ్గల పై లేత ఆకులపై పిందెలపై పెడుతుంది. గుడ్ల నుండి వెలువడిన లార్వాలు  ఆకులను, పువ్వులను, కాయలను కలిపి గూళ్ళగా చేసి మొగ్గలని తిని, పిందెలను, కాయలని తొలచి తింటాయి. తొలచిన కాయ రంధ్రము దగ్గర లార్వా విసర్జితములు కనిపిస్తాయి.  వీటి నివారణకు గాను క్లోరో ఫైరిఫాస్ 2మి.లీ.+డైక్లోరోఫాస్ 1.మి,లీ ఒక లీటరు నీటిలో కలిపి పిచికారి చేయాలి. ఉధృతి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడుస్పైనోశాడ్ 0.3 మి.లీ లేదా ఎమామెక్టిన్ బెంజోయేట్ 0.4గ్రాలేదా క్లోరాన్ ట్రాన్ల్ ప్రోల్ 0.3మి.లీ ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారి చేయాలి.
శనగ పచ్చ పురుగు: తల్లి పురుగు లేత చిగుళ్ళపై, పూ మొగ్గలపై పిందెలపై విడివిడిగా లేత పసుపు రంగు గుడ్లనిపెడుతుంది. గుడ్లనుండి వెలువడిన పురుగులు మొగ్గల్ని గోకి  తింటూ తరువాత దశలో  మొగ్గల్ని తొలచి కాయలోకి తలను చొప్పించి మిగిలిన శరీరాన్ని బయటుంచి లోపల్ గింజలను తిని డొల్ల చేస్తాయి. పురుగు తిన్న కాయకి గుండ్రటి రంధ్రములు కనిపిస్తాయి.  ఈ పురుగు నివారణకు  కనిపిస్తాయి. ఈ పురుగు నివారణకు సమగ్ర సస్య రక్షణ పద్ధతులను పాటించాలి. ఉధృతి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇండాక్సాకార్బ్ 1 మి.లీ లేదా స్పైనోశాడ్   0.3 మి.లీ లేదా క్లోరాన్ ట్రానిల్ ప్రోల్ 0.3 మి.లీ.ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారి చేయాలి   .
నీలి సీతాకోక చిలుకలు:ఇవి సున్నితమైన నీలి రంగు రెక్కలు కలిగి, వెనుక రెక్కకు చిన్న తోకతో ఉంటాయి తోక దగ్గర నల్లని మచ్చ ఉంటుంది. ఇవి చిన్నగుడ్లను మొగ్గలపై పెడతాయి. వీటి నుండి వెలువడిన లార్వాలు ఆకుపచ్చని రంగులో, వెడల్పుగా, కొద్దిగా బల్లరుపుగా, గరుకుగా ఉంటాయి. లార్వాలు పూమొగ్గలను, పువ్వులను, కాయలను తొలచి తింటాయి. వీటి నివారణకు గాను ఎసిఫేట్ 1.5 గ్రా. లేదా మోనోక్రోటోఫాస్ 1.6 మి.లీ లేదా క్వినాల్ ఫాస్ 2 మిలీ ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారి చేయాలి.


© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate