অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

శనగ

మన రాష్ట్రంలో శనగ పంటను నల్లరేగడి భూముల్లో 1.12 లక్షల హెక్టార్లలో సాగు చేస్తున్నారు. నిజామాబాద్ ,మెదక్ , మహబూబ్ నగర్ మరియు అదిలాబాద్ జిల్లాలు ఎక్కువ అనుకూల మైనవి.

శనగ సాగుకు అనువైన రకాలు

నంద్యాల శనగ – 1 : 90- 100 రోజుల పంట కాలంకలిగి ఉంటుంది. వర్షాధారంగా ఎకరాకు 7-8 క్రింద నీటిపారుదల 10-12 క్వింటాళ్ళ వరకు దిగుబడినిస్తుంది.కొంతవరకు బెట్టను మరియు వేడిమిని తట్టుకొనును. జె.జి-130: 95నుండి100 రోజుల పంటకాలం కలిగిఉంటుంది. కొమ్మలు బాగా వేసి లేత ఆకుపచ్చ ఆకులతో ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది .గింజలు లేత గోధుమ ఉంటాయి. ఎండు తెగులును తట్టుకుంటుంది.వర్షాధారం క్రింద 7 నుండి 8 క్వి.నీటి పారుదల క్రింద 10-12క్వి. దిగుబడినిస్తుంది.
110 జె.జి – 11 : ఈ రకము 90-95 రోజుల పంట కాలం వరుకు ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులును మరియు వేరుకుళ్ళును కొంత వరకు తట్టుకుంటుంది. వర్షాధారంగా ఎకరాకు 7 నుండి 8క్వింటాళ్ళు, నీటి పారుదల క్రింద 10 నుండి 12 క్వింటాళ్ళ దిగుబడినిస్తుంది

కాబూలి రకాలు

శ్వేత (ఐసిసివి-2) : ఈ రకము 80-85 రోజుల పంటకాలం కలిగి ఉంటుంది.ఆలస్యంగా కూడా విత్తడానికి అనువైన రకం.ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులును తట్టుకోవడమే కాకుండా అధిక ఉష్ణోగ్రతను మరియు బెట్టను కూడా తట్టుకొంటుంది.వర్షాధారం క్రింద 8క్వి. దిగుబడినిస్తుంది

క్రాంతి (ICCV-37): ఈ రకం ఫ్యుజేరియం ఎండు  తెగులును తట్టుకుంటుంది. 95నుండి 105 రోజుల పంటకాలం కలిగి ఉంటుంది. వర్షాధారంగా ఎకరాకు 7 నుండి 8 క్వింటాళ్ళు, నీటి పారుదల క్రింద 10 నుండి 12 క్వింటాళ్ళ దిగుబడినిస్తుంది కెఎకె-2 : ఈ రకం 95-100 రోజుల పంతకాలం కలిగి ఉంటుంది, ఎండు తెగులును తట్టుకుంటుంది.వర్షాధారంగా 6-7 క్వి. నీటి వసతి క్రింద 10 క్వి దిగుబడినిస్తుంది.
జీకెఐ-9218 : జెజి-11ను పోలి ఉంటుంది. ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులును తట్టుకుంటుందివర్షాధారంగా 7 నుండి 8 క్వింటాళ్ళు, నీటి పారుదల క్రింద 10 నుండి 12 క్వి. దిగుబడినిస్తుంది. ఈ రకం 100రోజులకు కోతకు వస్తుంది. విహార్ : మొక్కలు ఏపుగా మరియు నిటారుగా పెరుగు తాయి. ఎండు తెగులును తట్టుకుంటుంది. 105 నుండి 110 రోజుల పంటకాలము వర్షాధారంగా 6-7 క్వి. నీటి వసతి క్రింద 10క్వి. దిగుబడినిస్తుంది.

యాజమాన్యం పద్ధతులు

విత్తే సమయం: అక్టోబర్ నుండి నవంబర్ మొదటి పక్షం వరకు విత్తుకోవచ్చు. ఆలస్యంగా విత్తినప్పుడు పంట చివరి దశలో బెట్టకు గురయై మరియు అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల గింజ సరిగ్గా గట్టిపడక దిగుబడి తగ్గవచ్చును.

విత్తన మోతాదు: శనగ రకాలలో విత్తన బరువును బట్టి ఎకరాకు వేసుకోవాల్సిన విత్తన మోతాదు మారుతుంది. దేశవాళి రకాలు:25 - 30కిలోలు / ఎకరానికి , కాబూలి రకాలు:45-60 కిలోలు / ఎకరానికి.

విత్తన శుద్ధి

విత్తనాన్ని విత్తుకునే ముందు ప్రతి కిలో విత్తనానికి 3 గ్రా. థైరామ్ లేదా కాప్టాన్ లేదా 2.5గ్రా కార్బండిజమ్ లేదా 1-1.5గ్రా. విటావక్స్ పవర్ తో విత్తనశుద్ధి చేయడం వలన విత్తనం ద్వారా మరియు నేల ద్వారా వ్యాపించే రోగాలను అరికట్టవచ్చును.

శనగను మొదట సారి పొలంలో సాగు చేసినప్పుడు రైజోబియం కల్చర్ ను విత్తనానికి పట్టించాలి. 200గ్రా.రైజోబియం మిశ్రమాన్ని 300మి.లీ నీటిలో 10% బెల్లం మిశ్రమం 8 కిలోల విత్తనాలకు సరిపోతుంది. బాగా కలిపి నీడలో ఆరబెట్టి విత్తుకోవాలి.మొదట శిలీంద్రనాశక మందుతో శుద్ధి చేసి ఆరబెట్టిన తర్వాత రైజోబియంను విత్తనాలకు పట్టించాలి.

ఎరువులు యాజమాన్యం

నేల స్వభావాన్ని బట్టి సల్ఫేట్ నేలలో లభించే పోషకాల మోతాదును బట్టిఎరువును వాడాలి.

ఎకరా శనగ సాగుకు 8 కిలోల నత్రజని 20 కిలోల భాస్వరం మరియు 8 కిలోల పొటాష్ నిచ్చే  ఎరువులను వేయాలి. నేలలో నిల్వలు సరుపడా ఉన్నప్పుడు భాస్వరం మరియు పొటాష్ ఎరువులు వేయనక్కర్లేదు.పైన సూచించిన అన్ని ఎరువులను ఆఖరిదుక్కిలో వేయాలి.

ఎకరాకు 18 కిలోల యూరియా మరియు 125కిలోల సింగిల్ సూపర్ ఫాస్ఫేట్ లేదా 50 కిలోలు డిఎపిని వేసినచో పంటకు కావాల్సిన నత్రజని, భాస్వరం ఎరువును గంధకము కూడా అందుతుంది.

గమనిక: భాస్వరం అధికంగా ఉన్న నేలలో భాస్వరం ఎరువు వేయకుండా కేవలం 18 కిలోల యూరియా మాత్రమే వేసినా కూడా దిగుబడి తగ్గదు.

శనగ సాగులో పైన సూచించిన పోషకాలే కాకుండా సూక్ష్మ పోషకాలైన గంధకము, జింక్ ఇనుము మరియు మాలిబ్డినం ముఖ్య పాత్రను పోషిస్తాయి. పొలంలో ఈ పోషకాలను లభ్యతను బట్టి వాడాలి.

గంధకం: నేలలో 8 పిపియం కంటే తక్కువ ఉన్నప్పుడు గంధకాన్ని అందించాలి.ఈ పోషకాన్ని సింగిల్సూపర్ పాస్ఫేట్ లేదా జిప్సం రూపంలో అందించవచ్చు లేదా ఎకరకు 8-12 కిలోల నీటిలో కరిగే గంధకాన్ని విత్తునప్పుడు వేసి కూడా పంటలకు కావాల్సిన గంధకాన్ని అందించవచ్చు. జింకు: సాధారణంగా జింకు ధాతువు లోపము ఉదజని సూచిక ఎక్కువ ఉన్న నేలల్లో మరియు వరి తక్కువ శనగను సాగు చేసే నేలల్లో కనిపిస్తుంది. దీని నివారణకుఎకరాకు 20లిలోల జింక్ సల్ఫేట్ ఆఖరి దుక్కిలోవేయాలిపైరుపై జింకు ధాతులోప లక్షణాలు కనబడినప్పుడు వెంటనే లీటరు నీటిని 2 గ్రా. జింకు సల్ఫేట్ పిచికారి చేస్తే మొక్కలు తొందరగా కోలుకుంటాయి
ఇనుము: సాధారణంగా సున్నపు నిల్వలు ఎక్కువ ఉండి ఉదజని సూచిక ఎక్కువ ఉన్న నేలల్లో ధాతువు లోపం కనిపిస్తుంది.ఇనుపధాతువు లోపం వలన లేత ఆకులు పసుపు రంగులోకి మారి ఎండి రాలిపోతాయి.నేలకు ఫెర్రస్ సల్ఫేట్  నేరుగా అందించడం అంత లాభదాయకం రాదు. కాబట్టి ప్రతి లీటరు నీటికి 5 గ్రా. పిచికారి చేసుకోవాలి.ఫెర్రస్ సల్ఫేట్ (అన్నభేది) ఒక గ్రాము నిమ్మ ఉప్పుతో కలిపి పైరుపై వారం రోజుల తేడాతో రెండుసార్లు పిచికారీ చేయాలి.

నీటి యాజమాన్యం

సాధారణంగా శనగను వర్షాధారంగా సాగు చేస్తారు. నీటి వసతి ఉన్నప్పుడు పూత దశకు ముందు (విత్తిన 30-35 రోజులకు) ఒకసారి మరియు గింజ కట్టే దశలో ఒకసారి (విత్తిన 55-65 రోజులకు) తడులిస్తే మంచి ఫలితం ఉంటుంది. ఈ తడులన్నీ నేలలోని తేమను బట్టి ఒక తడి లేద రెండు తడులు గాని ఇవ్వాలి. నీరు కట్టినప్పుడు పొలంలో నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూసుకోవాలి.

కలుపు యాజమాన్యం

విత్తిన 24 గంటలలోపు ప్లూక్లోరాలిన్ ఎకరాకు 1 లీటరు లేదా పెండిమిథాలిన్ 1-1.3 లీటరు చొప్పున పిచికారి చేస్తే కలుపును పంట తొలిదశలో సమర్థవంతంగా నివారించవచ్చు. పైన విత్తిన 30 రోజుల వరకు కలుపు లేకుండా చూసుకోవాలి.గొర్రుతో అంతరకృషి చేసి కూడా కలుపు నివారించుకోవచ్చు.

పంటల సరళి

మొక్కజొన్న –శనగ, పెసర/మినుము -శనగ, జొన్న- శనగ, సోయాచిక్కుడు- శనగ, నువ్వులు-శనగ, వరి (ఎడగారు- శనగ, శనగ+ధనియాలు(16:4))

శనగపచ్చ సస్యరక్షణ

పురుగులు

శనగ పురుగు: కందిలో సూచించిన సమగ్ర సస్యరక్షణ చర్యలు పాటించవలయును.

రబ్బరు పురుగు: మొగ్గ దగ్గర పత్రహరితాన్ని గీరి తిని నష్టము కలుగ జేస్తుంది. పైరు తొలి దశలో ఎక్కువగా ఆశించి నష్టపరుస్తుంది. దీని నివారణకు క్వినాల్ ఫాస్ (2మి.లీ/లీ) లేదా డైప్లూబెంజురాన్ (1మి.లీ/లీ) మందులను పురుగు ఉదృతిని బట్టి 2-3 సార్లు 4-5 రోజుల వ్యవధిలో పిచికారీ చేయాలి.

తెగుళ్ళు

ఈ పంటలో వేరుకుళ్ళు మరియు ఎండు తెగుళ్ళు ఎక్కువగా ఆశించి నస్టం కలుగజేస్తాయి. వేరు కుళ్ళు రాకుండా ఉండడానికి ఒక కిలో విత్తనంకు 3గ్రాముల థైరమ్ లేదా కాప్టాన్ మందును కలిపి విత్తుకోవాలి.

  • ఈ తెగులు సోకిన మొక్కల ఆకులు వడిలి పసుపు రంగులోకిమారిరాలిపోవును.
  • ఈ తెగులు వచ్చినది రైతులు గుర్తించాలంటే అక్కడ క్కడ మొక్కలు గుంపులు, గుంపులుగా   చనిపోవును.
  • ఈ తెగులు సోకిన మొక్కల మొదళ్ళు తడిచే  విధంగా 3గ్రాముల కాపర్ ఆక్సిక్లోరైడ్ మందును 1 లీటరు నీటికి కలిపి పోయవలెను.
  • ఈ తెగులును తట్టుకొనే రకాలను ICCV-2, ICCV10, J.G.11 మరియు ICCV-37 ఎన్నుకొని విత్తు కోవాలి.

కోత మరియు మార్పిడి

ఆకులు పచ్చబారడం, కాయలు పసుపుగా మారి మొక్కలు ఎండిపోయి, గింజ గట్టిగా మారినప్పుడు కోతకు సిద్దమవ్వాలి. పంట కోసిన తర్వాత గింజలు తగినంతగా ఎండు వరకు ఆరబెట్టాలి.నూర్పిడి యంత్రాలతో కాని, చేతితో గానినూర్చుకోవచ్చు.

చాల మంది రైతులు పంటకోసిన వెంటనే అమ్మి వేసి మరలా కొత్త విత్తనం కోసం ఇతర సంస్థల మీద ఆధార పడుతారు.శనగ స్వపరాగ సంపర్కంతో గింజ కడుతుంది. కాబట్టి రైతులు తమ పంట నుండి విత్తనాన్ని సేకరించి నిల్వ చేసుకోవాలి

నిల్వ ఉంచిన శనగలను ముఖ్యంగా పెంకుపురుగు ( బ్రూచిడ్స్ ) ఆశ్స్తుంది. ఇది తెల్లటి గుడ్లను గింజ లపై పెట్టగా వాటి నుంచి వచ్చిన లార్వాలు గింజల లోనికి చొచ్చుకెళ్ళి అక్కడే పెరిగి పెద్దవై రెక్కల పురుగు రూపంలో గుండ్రటి రంధ్రాలను చేసుకొని బయటకు వస్తాయి.ఇవి ఆశించిన గింజలు విత్తడానికి గాని మరియు తినడానికి పనికి రావు. వీటి నుంచి శనగలను రక్షించడానికి సరి యైన నివారణ చర్యలు చేపట్టాలి.

దుమ్ము,దూళి, తాలు గింజల విత్తనాలను తొలగించి నిల్వ చేయాలి. నిల్వ చేయడానికి ముందు విత్తనాలలో తేమ శాతం 9-10 శాతం మించకుండా చూడాలి.నిల్వ చేసే ముందు నిల్వ చేసే సాధనాలను (గోనె సంచులు) శుభ్రపర్చుకోవాలి. గోనె సంచులపై 10% వేప ద్రావణం పిచికారి చేసి వాడిలోవాలి. లేదా 5% వేప కషాయంలో ఆరబెట్టిన గోనె సంచులను వాడాలి. లేదా సంచు లపై మలాథియాన్ 10మి.లీ. లేదా డెల్టామిత్రిన్ 2మి.లీ లేదా డైక్లోర్వాస్ (0.05%) ఒక మి.లీ.లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారి చేసి తరువాత ఆరబెట్టి నిల్వ ఉంచుకోవాలి.

బస్తాలు నిల్వ చేసే గది గోడలపైన వరుసలలో 20మి.లీ మలాథియాన్ ద్రావణం లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారి చేయాలి. నింపిన బస్తాలను చెక్క బల్లలపై వరుసలలో పేర్చి తేమ తగలకుండా జాగ్రత్త వహించాలి. గోదాములలోకాని, మనుషుల సంచారానికి దూరంగా ఉన్న రూములలో నిలువ ఉంచినట్లయితే అల్యూమినియం పాస్పైడ్ (సెల్ఫాస్ ) టాబ్లెట్లను టన్ను విత్తనానికి 3 గ్రా(ఒక టాబ్లెట్ ) చొప్పున 5 రోజుల పాటు ఉదర బెట్టి తర్వాత గాలి తగల నివ్వాలి.

మరిన్ని వివరాల కొరకు సంప్రదించవలసిన చిరునామా: ప్రధాన శాస్త్రవేత్త మరియు అధిపతి, శనగ పరిశోధనా స్థానం, రాజేంద్రనగర్ , హైదరాబాద్ , ఫోన్ నెం. 040-24018447

 



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate