অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

సెమి కండక్టర్‌లు

సెమి కండక్టర్‌లు

సెమి కండక్టర్‌ల (అర్ధ వాహకాలు) విద్యుత్‌ ప్రసార శక్తిని విద్యుత్‌ క్షేత్రం సృష్టించడం ద్వారా లేదా కాంతి పడేట్లు చేసి లేక ఉష్ణోగ్రత, వత్తిడి మార్పు ద్వారా మార్చవచ్చు. అందువల్ల, ఇవి మంచి గ్రాహకాలుగా (సెన్సార్‌లుగా) ఉపయోగపడతాయి. ఇప్పుడు వాడే అన్ని ఆధునిక రాడార్లలో, ఇతర పరకరాల్లో అర్ధ వాహకాల్ని సెన్సర్‌లుగా వాడుతున్నారు. అన్ని రోబోట్స్‌ నిర్మాణంలో కూడా ఈ సెన్సర్‌లను వినియోగిస్తున్నారు.

అర్ధ వాహకాల్లో స్వేచ్ఛగా తిరగగల ఎలక్ట్రాన్లు (ఎన్‌ టైప్‌), వీటిని ఇముడ్చుకోగల రంధ్రాల (హౌల్స్‌) ద్వారా విద్యుత్‌ ప్రసారమవుతుంది. సమిష్టిగా వీటిని 'ఛార్జి మోసుకెళ్లే సమూహం (ఛార్జి క్యారియర్స్‌)' గా పిలుస్తారు. సిలికాలో భాస్వరం లేదా బోరాన్‌లను కలపడం ద్వారా ఈ పదార్థాల్లో ఉండే స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను పెంచవచ్చు. అర్ధ వాహకాల్లో రంధ్రాలు అధికంగా ఉన్నప్పుడు పి-టైప్‌ (పాజిటివ్‌), ఎలక్ట్రాన్లు అధికంగా ఉన్నప్పుడు ఎన్‌ టైప్‌ (నెగెటివ్‌ ఎలక్ట్రాన్‌లుగా) పనిచేస్తాయి. ఎన్‌, పి టైప్‌ అర్ధ వాహకాలు కలిసే భాగాన్ని ఎన్‌-పి జంక్షన్లుగా వ్యవహరిస్తారు. ఈ జంక్షన్ల ఆధారంగానే డయోడ్‌లు, ట్రాన్సిస్టర్‌లు, ఐసిలు రూపొందించబడుతున్నాయి. వీటి విభిన్న కలియికల ద్వారా వివిధ అవసరాలకు ఉపయోగపడే విధంగా ఐసిలను, పరికరాలను రూపొందిస్తున్నాం.

డయోడ్‌లు

దీనిలో ఒకే ఒక పి-ఎన్‌ జంక్షన్‌ ఉంటుంది. పి-ఎన్‌ కలిసే చోట డిప్లీషన్‌ జోన్‌ (లోటు జరిగే ప్రాంతం) ఏర్పడుతుంది. పి-ఎన్‌ జంక్షన్‌లో ఎన్‌ టైప్‌ ప్రాంతం నుండి పి టైప్‌ ప్రాంతానికి విద్యుత్‌ (ఎలక్ట్రాన్లు) వెళ్లడాన్ని నిరోధిస్తుంది. కానీ, పి నుండి ఎన్‌కు విద్యుత్‌ ప్రవాహాన్ని అనుమతిస్తుంది. దీనిని ఫార్వర్డ్‌ బయాస్‌ (ముందుకు పోవడం) డయోడ్‌ అంటారు. ఎన్‌-పి టైప్‌ జంక్షన్‌ను రివర్స్‌ బయాస్‌ (వెనక్కు రావడం) డయోడ్‌ అంటారు. వీటిని ఫొటో డయోడ్‌లని కూడా అంటారు. డయోడ్లు ఘన రూపంలో ఉంటూ విద్యుత్‌ ప్రవాహానికి దోహదపడతాయి. వీటిని వేర్వేరుగా కానీ, ఇంటిగ్రేటెడ్‌ సర్క్యూట్‌ (ఐసి) రూపంలోగాని తయారుచేస్తారు. ఒక ఐసిలో రెండు నుండి 10 లక్షల అర్ధ వాహక జంక్షన్లు ఉండవచ్చు.

ట్రాన్సిస్టర్‌

ట్రాన్సిస్టర్‌లను రెండు పి-ఎన్‌ జంక్షన్లతో రూపొందిస్తారు. ఎన్‌-పి-ఎన్‌ లేక పి-ఎన్‌-పి రూపంలో ఇవి ఉండవచ్చు. వీటిలో మధ్యభాగం చాలా సన్నగా ఉంటుంది. మిగతా రెండు భాగాలు మందంగా ఉంటూ ఎమిటర్‌, కలెక్టర్‌గా వ్యవహరిస్తాయి. కలెక్టర్‌, ఎమిటర్‌ భాగాల్లో పెద్ద మొత్తంలో విద్యుదుత్పత్తి అవుతుంది. వీటిలో విద్యుదుత్పత్తి బేస్‌ ఎమిటర్‌ విద్యుత్‌ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
వివిధ అవసరాలకు ఉపయోగపడే విధంగా అర్ధ వాహక పదార్థంలో (సిలికాన్‌ లేక జర్మేనియం లేక ఇతర పదార్థాలు) ఉత్ప్రేరకంగా ఇతర పదార్థాలను కలిపి వీటిని రూపొందిస్తున్నారు.

ఆధారము: ఇండియన్ సైన్స్ టీచర్.బ్లాగ్ స్పాట్.ఇన్



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate