పరిశ్రమ అవసరాల కోసం నైపుణ్యాభివృద్ధి భారత ప్రభుత్వ స్కిల్ ఇండియా మిషన్ (SIM) కింద, నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు వ్యవస్థాపకత మంత్రిత్వ శాఖ (MSDE) వివిధ పథకాల ద్వారా నైపుణ్యాలను పెంపొందించడం, తిరిగి నైపుణ్యం కల్పించడం మరియు నైపుణ్యాల ఉన్నతీకరణ శిక్షణను అందిస్తుంది. వీటిలో ప్రధానమంత్రి కౌశల్ వికాస్ యోజన (PMKVY), జన్ శిక్షణ్ సంస్థాన్ (JSS), నేషనల్ అప్రెంటిస్షిప్ ప్రమోషన్ స్కీమ్ (NAPS) మరియు ఇండస్ట్రియల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్ల (ITIs) ద్వారా క్రాఫ్ట్స్మ్యాన్ ట్రైనింగ్ స్కీమ్ (CTS) వంటివి దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని వర్గాల ప్రజలకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. స్కిల్ ఇండియా మిషన్ (SIM) యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం యువతకు భవిష్యత్తుకు అవసరమైన మరియు పరిశ్రమలకు ఉపయోగపడే నైపుణ్యాలను అందించడం ఈ స్కిల్ ఇండియా మిషన్ (SIM) యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.పరిశ్రమల అవసరాలు మరియు భవిష్యత్తు ఉద్యోగ డిమాండ్లకు అనుగుణంగా నైపుణ్య శిక్షణా కార్యక్రమాలను రూపొందించడానికి ప్రభుత్వం ఈ కార్యక్రమాలు చేపట్టింది. పరిశ్రమల ఆధారిత నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు PMKVY 4.0: ఇది డిమాండ్ ఆధారిత నైపుణ్యాలపై దృష్టి పెడుతుంది. ఇందులో కొత్తగా అభివృద్ధి చెందుతున్న రంగాలలో నైపుణ్యాల ఉన్నతీకరణ (upskilling) మరియు తిరిగి నైపుణ్యం కల్పించడం (reskilling) చేర్చబడ్డాయి. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), మెషిన్ లెర్నింగ్, రోబోటిక్స్, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ (IoT), మరియు గ్రీన్ టెక్నాలజీస్ వంటి భవిష్యత్తు నైపుణ్యాలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టడం జరిగింది. దీని ద్వారా సాంప్రదాయ రంగాలతో పాటు భవిష్యత్తుకు సిద్ధంగా ఉండే రంగాలలో కూడా ఉపాధి అవకాశాలను పెంచడానికి ప్రభుత్వం కృషి చేస్తోంది. ఆన్-ది-జాబ్ ట్రైనింగ్ (OJT): క్లాస్రూమ్ లెర్నింగ్ మరియు పని స్థలంలో అవసరాల మధ్య అనుసంధానాన్ని బలోపేతం చేయడానికి PMKVY దీనిని ప్రోత్సహిస్తుంది. పాఠ్యప్రణాళిక అభివృద్ధిలో పరిశ్రమ నిపుణులు చురుగ్గా పాల్గొంటున్నారు. పరిశ్రమలతో నైపుణ్యం కలిగిన అభ్యర్థులను నేరుగా అనుసంధానించడానికి రోజ్గార్ మేళాలు, కెరీర్ కౌన్సెలింగ్ సెషన్లు మొదలైనవి నిర్వహించబడుతున్నాయి. పరిశ్రమల భాగస్వామ్యం: నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలలో పరిశ్రమల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడానికి, మంత్రిత్వ శాఖ పరిశ్రమలకు అనుగుణంగా ఉండే శిక్షణ, అప్రెంటిస్షిప్ ఆధారిత నైపుణ్య కార్యక్రమాలు మరియు స్థానిక పరిశ్రమలతో భాగస్వామ్యాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. NCVET ఆమోదం: నేషనల్ కౌన్సిల్ ఫర్ వొకేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ ట్రైనింగ్ (NCVET) పరిశ్రమ అవసరాలకు అనుగుణంగా 10209 అర్హతలను (qualifications) ఆమోదించింది. ఇందులో 2975 చెల్లుబాటు అయ్యే మరియు క్రియాశీలక అర్హతలు ఉన్నాయి. సెక్టార్ స్కిల్ కౌన్సిల్స్ (SSCs): ఆయా రంగాలలోని పరిశ్రమల ప్రముఖుల నేతృత్వంలో 36 సెక్టార్ స్కిల్ కౌన్సిల్స్ (SSCs) ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఇవి ఆయా రంగాల నైపుణ్య అవసరాలను గుర్తించడం మరియు నైపుణ్య ప్రమాణాలను నిర్ణయించడం వంటి పనులను చేస్తాయి. మార్కెట్ ఆధారిత కార్యక్రమం కింద NSDC, పరిశ్రమల డిమాండ్కు అనుగుణంగా శిక్షణా సంస్థలకు మద్దతును అందిస్తుంది. అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు: ప్రపంచవ్యాప్త అవసరాలకు అనుగుణంగా నైపుణ్య ప్రయత్నాలను బలోపేతం చేయడానికి భారత ప్రభుత్వం పద్నాలుగు దేశాలతో నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు వృత్తి విద్యా రంగంలో అవగాహన ఒప్పందాలు (MoU/MoC) కుదుర్చుకుంది. కొత్త తరం కోర్సులు: MSDE పరిధిలోని డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ ట్రైనింగ్ (DGT), ఇండస్ట్రియల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్లు (ITIs) మరియు నేషనల్ స్కిల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్లలో (NSTIs) CTS కింద 32 కొత్త తరం భవిష్యత్తు కోర్సులను ప్రవేశపెట్టింది. ఇవి 5G నెట్వర్క్ టెక్నీషియన్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ప్రోగ్రామింగ్ అసిస్టెంట్, సైబర్ సెక్యూరిటీ అసిస్టెంట్, డ్రోన్ టెక్నీషియన్ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న రంగాలలో శిక్షణను అందిస్తాయి. DST మరియు Flexi MoU: ITI విద్యార్థులకు వారి అవసరాలకు అనుగుణంగా పారిశ్రామిక వాతావరణంలో శిక్షణ ఇవ్వడానికి DGT ఫ్లెక్సి MoU పథకం మరియు డ్యూయల్ సిస్టమ్ ఆఫ్ ట్రైనింగ్ (DST) ను అమలు చేస్తోంది. టెక్ కంపెనీలతో ఒప్పందాలు: రాష్ట్ర మరియు ప్రాంతీయ స్థాయిలలోని సంస్థలకు కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత (CSR) కార్యక్రమాల కింద పరిశ్రమల అనుసంధానాన్ని నిర్ధారించడానికి IBM, CISCO, ఫ్యూచర్ స్కిల్ రైట్స్ నెట్వర్క్, అమెజాన్ వెబ్ సర్వీసెస్ (AWS) మరియు మైక్రోసాఫ్ట్ వంటి IT టెక్ కంపెనీలతో DGT ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది. ఈ భాగస్వామ్యాలు ఆధునిక సాంకేతికతలలో సాంకేతిక మరియు వృత్తిపరమైన నైపుణ్యాల శిక్షణను సులభతరం చేస్తాయి. ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్కిల్స్ (IIS): అహ్మదాబాద్ మరియు ముంబైలలో పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్షిప్ (PPP) మోడ్లో స్థాపించబడిన ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్కిల్స్ (IIS), ఇండస్ట్రీ 4.0 కోసం అత్యాధునిక సాంకేతికత మరియు ప్రాక్టికల్ శిక్షణతో కూడిన పరిశ్రమకు సిద్ధంగా ఉన్న వర్క్ఫోర్స్ను తయారు చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. డిజిటల్ కోర్సులు: MSDE పరిధిలోని నేషనల్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్, డిజిటల్ కోర్సులను అందించడం కోసం AWS, మైక్రోసాఫ్ట్, ఇంటెల్, రెడ్హాట్, పియర్సన్ VUE, బోస్టన్ కన్సల్టింగ్ గ్రూప్ (BCG), సిస్కో నెట్వర్కింగ్ అకాడమీ వంటి అనేక అంతర్జాతీయ సంస్థలతో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది. NAPS ద్వారా స్టైపెండ్: నేషనల్ అప్రెంటిస్షిప్ ప్రమోషన్ స్కీమ్ (NAPS) విద్య నుండి పని వైపు సజావుగా మారడానికి మద్దతు ఇస్తుంది. దీని ద్వారా అప్రెంటిస్లు ప్రత్యక్ష పని అనుభవాన్ని పొందుతారు. NAPS కింద, డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్ (DBT) ద్వారా లబ్ధిదారులకు నెలకు రూ. 1500/- వరకు స్టైపెండ్ అందించబడుతుంది. PM-SETU పథకం: కేంద్ర ప్రభుత్వం PM-SETU (ప్రధాన మంత్రి స్కిల్లింగ్ అండ్ ఎంప్లాయబిలిటీ ట్రాన్స్ఫార్మేషన్ త్రూ అప్గ్రేడెడ్ ITIs) ని ప్రారంభించింది. ఇది రూ. 60,000 కోట్ల పెట్టుబడితో కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం. ఈ పథకం దేశవ్యాప్తంగా 1,000 ప్రభుత్వ ITIలను హబ్-అండ్-స్పోక్ మోడల్లో ఆధునీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, ఇందులో 200 హబ్ ITIలు మరియు 800 స్పోక్ ITIలు ఉంటాయి. PM-SETU పరిశ్రమ ఆధారిత పాలన ద్వారా ఉపాధి అవకాశాలను మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతుంది. ఇది అభ్యర్థులకు (ప్రారంభ దశలోని వ్యాపారాలు మరియు మొదటిసారి వ్యవస్థాపకులతో సహా) పరిశ్రమకు అవసరమైన నైపుణ్యాలను పొందడం, నిజమైన పని వాతావరణాన్ని అనుభవించడం, కెరీర్ మార్గదర్శకత్వం, ప్లేస్మెంట్ మద్దతు మరియు స్వయం ఉపాధికి సహాయం చేయడం ద్వారా స్వయం ఉపాధి మరియు వ్యవస్థాపకతను పరోక్షంగా ప్రోత్సహిస్తుంది. స్కిల్ ఇండియా డిజిటల్ హబ్ (SIDH): MSDE 'స్కిల్ ఇండియా డిజిటల్ హబ్ (SIDH)' ను ప్రారంభించింది. ఇది నైపుణ్యం, విద్య, ఉపాధి మరియు వ్యవస్థాపకత పర్యావరణ వ్యవస్థలను అనుసంధానించే ఒక ఏకీకృత వేదిక. శిక్షణ పొందిన అభ్యర్థుల వివరాలు సంభావ్య యజమానులతో కనెక్ట్ కావడానికి SIDH పోర్టల్లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. స్కిల్ ఇండియా డిజిటల్ హబ్ ద్వారా, అభ్యర్థులు ఉద్యోగాలు మరియు అప్రెంటిస్షిప్ అవకాశాలను పొందవచ్చు. ఆధారం: PIB