మొబైల్ సేవా ఇనిషియేటివ్ భారతీయుల మధ్య త్వరితగతిన ఖాళీని కల్పిస్తూ, భారతదేశంలో వివిధ ఇ-గవర్నెన్స్ సేవల డెలివరీ ఛానెల్గా మొబైల్ ఉద్భవించింది. దేశంలో ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో మొబైల్ ఫోన్ల విపరీతమైన వ్యాప్తిని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, పౌరులకు ప్రభుత్వ సేవలు వారి ఇంటి గుమ్మాలకు చేరేలా చూడడానికి మొబైల్ ఫోన్ల ద్వారా ప్రభుత్వ సేవలను అందించడం అత్యవసరం. ఈ దృక్కోణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, కమ్యూనికేషన్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ విభాగం (DeitY) తన అన్ని శాఖలు మరియు ఏజెన్సీలు మొబైల్ పరికరాల ద్వారా తమ అన్ని సేవలను అందించడానికి మొబైల్ అప్లికేషన్లను అభివృద్ధి చేయడానికి మరియు అమలు చేయడానికి ప్రణాళికలను ప్రకటించింది. DeitY ద్వారా నిర్దేశించబడిన ప్రధాన చర్యలు క్రిందివి: అన్ని ప్రభుత్వ శాఖలు మరియు ఏజెన్సీల వెబ్సైట్లు "వన్ వెబ్" విధానాన్ని ఉపయోగించి మొబైల్-కంప్లైంట్గా మార్చబడతాయి. ఇ-గవర్నెన్స్ కోసం ఓపెన్ స్టాండర్డ్స్పై ప్రభుత్వ విధానం ప్రకారం వివిధ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్లు మరియు పరికరాలలో అప్లికేషన్ల ఇంటర్-ఆపరేబిలిటీని నిర్ధారించడం కోసం మొబైల్ అప్లికేషన్ల కోసం ఓపెన్ స్టాండర్డ్లను పాటించాలి. సౌలభ్యాన్ని నిర్ధారించడానికి మొబైల్ ఆధారిత సేవల కోసం ఏకరీతి/ఒకే ముందుగా నియమించబడిన సంఖ్యలు (పొడవైన మరియు సంక్షిప్త కోడ్లు) ఉపయోగించబడతాయి. అన్ని ప్రభుత్వ శాఖలు మరియు ఏజెన్సీలు మొబైల్ ప్లాట్ఫారమ్లో సాధ్యమయ్యే మేరకు మొబైల్ పరికరాల ద్వారా తమ అన్ని పబ్లిక్ సేవలను అందించడానికి మొబైల్ అప్లికేషన్లను అభివృద్ధి చేసి, అమలు చేయాలి. వారు అటువంటి సేవల కోసం సేవా స్థాయిలను కూడా నిర్దేశిస్తారు. సమయానుకూలంగా ఫ్రేమ్వర్క్ యొక్క స్వీకరణ మరియు అమలును నిర్ధారించడానికి ప్రభుత్వం మొబైల్ సర్వీస్ డెలివరీ గేట్వే (MSDG)ని అభివృద్ధి చేసింది, ఇది మొబైల్ పరికరాల ద్వారా ప్రజా సేవల లభ్యతను ఎనేబుల్ చేయడానికి ప్రధాన అవస్థాపన. మొబైల్ సేవ మొబైల్ ఫోన్లలో ఇన్స్టాల్ చేయబడిన SMS, USSD, IVRS, CBS, LBS లేదా మొబైల్ అప్లికేషన్లను ఉపయోగించి మొబైల్ పరికరాల ద్వారా పౌరులకు ప్రభుత్వ సేవలను అందించడానికి మొబైల్ సేవ ఒక సమగ్ర వేదికను అందిస్తుంది. మొబైల్ సేవ–నేటి అవసరం పెరుగుతున్న మొబైల్ సబ్స్క్రైబర్ల సంఖ్య మరియు దాని పరిధిని పరిశీలిస్తే, ప్రతి పౌరుడికి వారి ఇంటి దగ్గరే ప్రభుత్వ సేవలను అందించాలనే NeGP యొక్క దృక్పథం నిజమయ్యేలా చూడడానికి మొబైల్-ఫోన్ల ద్వారా ప్రభుత్వ సేవలను అందించడం అత్యవసరంగా మారింది. NSDG (నేషనల్ ఇ-గవర్నెన్స్ సర్వీసెస్ డెలివరీ గేట్వే), SSDG (స్టేట్ ఇ-గవర్నెన్స్ సర్వీసెస్ డెలివరీ గేట్వే) మరియు డొమైన్ గేట్వేలు (ఉదా. పాస్పోర్ట్ గేట్వే,) ద్వారా ఏర్పడిన eGov ఎక్స్ఛేంజ్ ద్వారా అందించబడే ప్రభుత్వ సేవలకు మొబైల్స్ అతిపెద్ద సర్వీస్ యాక్సెస్ ప్రొవైడర్లో ఒకటిగా ఉంటుంది. MCA21 గేట్వే). NSDG/SSDG యొక్క ప్రస్తుత నిర్మాణం లేదా డొమైన్ గేట్వే మొబైల్ గవర్నెన్స్ కోసం ఫ్రేమ్వర్క్తో అనుబంధంగా ఉండాలి. ప్రత్యేక మౌలిక సదుపాయాలు అవసరం: ఇప్పటికే ఉన్న NSDG/SSDG eGov ఎక్స్ఛేంజ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ద్వారా బ్యాకెండ్ డిపార్ట్మెంట్తో అతుకులు లేని ఏకీకరణ. ఇది మొబైల్ ఆధారిత సేవలు (SMS (చిన్న సందేశం, సేవ), USSD (అన్స్ట్రక్చర్డ్ సప్లిమెంటరీ సర్వీస్ డేటా), IVRS (ఇంటరాక్టివ్ వాయిస్ రెస్పాన్స్ సిస్టమ్), CBS(సెల్ బ్రాడ్కాస్టింగ్ సర్వీస్), LBS(స్థాన ఆధారిత సేవలు), మొబైల్ ఇంటర్నెట్ కోసం సాధారణ ఇంటర్ఫేస్ను అందిస్తుంది. GPRS/3G మొదలైన వాటి ద్వారా). మొబైల్ పరికరాలు నిర్బంధ పర్యావరణం. మొబైల్లో సేవను అందించడానికి కంటెంట్లను రూపొందించడంతోపాటు రెండర్ చేయడం కూడా అవసరం. మొబైల్ ఇ-గవర్నెన్స్ సర్వీస్ డెలివరీ గేట్వే MSDG వినియోగదారు మొబైల్ హ్యాండ్సెట్లలో ఇన్స్టాల్ చేయబడిన మొబైల్ అప్లికేషన్లను ఉపయోగించి మొబైల్ పరికరాల ద్వారా ప్రభుత్వ సేవలను అందిస్తుంది. MSDG బ్యాకెండ్ డిపార్ట్మెంట్లు మరియు పౌరులకు వివిధ రకాల మొబైల్ ఆధారిత సేవలను అందిస్తుంది. MSDG భారత ప్రభుత్వ IIP/IIS (ఇంటర్ఆపరబిలిటీ ఇంటర్ఫేస్ ప్రోటోకాల్ / ఇంటర్ఆపరబిలిటీ ఇంటర్ఫేస్ స్పెసిఫికేషన్స్) ప్రమాణాల ఆధారంగా అభివృద్ధి చేయబడినందున, ఇది ఇప్పటికే ఉన్న NSDG / SSDG eGov ఎక్స్ఛేంజ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ద్వారా బ్యాకెండ్ డిపార్ట్మెంట్తో అతుకులు లేని ఏకీకరణను అందిస్తుంది. మొబైల్ ఆధారిత సేవల కోసం బ్యాకెండ్ విభాగాలు MSDGకి కనెక్ట్ చేయబడతాయి. M-Gov అప్లికేషన్ స్టోర్ మొబైల్ పరికరాల ద్వారా ప్రజా సేవలను అందించడానికి తగిన అప్లికేషన్ల అభివృద్ధి మరియు విస్తరణ ప్రక్రియను సులభతరం చేయడానికి మొబైల్ అప్లికేషన్ల (m-apps) స్టోర్ సృష్టించబడింది. m-apps స్టోర్ MSDGతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది మరియు అటువంటి అప్లికేషన్ల విస్తరణ కోసం MSDG మౌలిక సదుపాయాలను ఉపయోగిస్తుంది. స్టోర్ సర్వీస్ ఓరియెంటెడ్ ఆర్కిటెక్చర్ మరియు క్లౌడ్ ఆధారిత సాంకేతికతలపై ఆధారపడి ఉంటుందని ప్రతిపాదించబడింది. వినియోగదారులు ఉపయోగించే పరికరం లేదా నెట్వర్క్ ఆపరేటర్తో సంబంధం లేకుండా అదనపు విలువ జోడించిన సేవలను అందుబాటులో ఉంచడానికి MSDGతో కలిపి ఓపెన్ ప్లాట్ఫారమ్ అభివృద్ధి చేయబడుతుంది మరియు అమలు చేయబడుతుంది. మరింత సమాచారం కోసం, MSDPని సందర్శించండి . ఆధారం : మొబైల్ సేవ- భారత ప్రభుత్వం