భారత రత్న పిల్లలూ, మనం స్కూల్లో ఆటల్లోనో, చదువులోనో గెలిస్తే అవార్డులు వస్తాయి కదా? అలాగే మన దేశం కోసం చాలా గొప్ప పనులు చేసిన వారికి ఇచ్చే అత్యున్నతమైన అవార్డు పేరు 'భారత రత్న'. భారత రత్న అంటే ఏమిటి? 'భారత రత్న' అంటే 'భారతదేశపు ఆభరణం' (Jewel of India) అని అర్థం. ఒక వ్యక్తి మన దేశానికి గర్వకారణంగా నిలిస్తే, వారు మన దేశానికే ఒక మెరిసే రత్నం లాంటి వారని ఈ గౌరవం ఇస్తారు. ఈ అవార్డు ఎలా ఉంటుంది? ఈ అవార్డు చూడటానికి చాలా అందంగా ఉంటుంది. ఇది మనం చూసే రావి ఆకు (Peepal Leaf) ఆకారంలో ఉంటుంది. దీని మీద సూర్యుడు మెరుస్తున్నట్లు ఒక బొమ్మ ఉంటుంది. కింద హిందీలో 'భారత రత్న' అని రాసి ఉంటుంది. ఇది ఎవరికి ఇస్తారు? చాలా బాగా చదువుకుని శాస్త్ర, సాంకేతిక రంగంలో కొత్త విషయాలు కనిపెట్టిన వారికి (ఉదా: సి.వి.రామన్, డా. ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం, ఎం.ఎస్.స్వామినాథన్) కళాకారులు... బాగా పాటలు పాడే వారికి లేదా బొమ్మలు గీసే వారికి (ఉదా: లతా మంగేష్కర్, ఎం.ఎస్.సుబ్బులక్ష్మి). దేశ ప్రజలకు సేవ చేసే నాయకులకు. ఆటల్లో అద్భుతంగా రాణించే వారికి (ఉదాహరణకు: సచిన్ టెండూల్కర్). విద్యా సాహిత్య రంగాల్లో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచినవారికి, ఆర్థిక శాస్త్రం, పరిశ్రమలు. సినిమా, వైద్యరంగాల్లో.. ముఖ్యంగా చెప్పాలంటే, దేశం మెచ్చుకునే ఏ మంచి పని చేసినా ఈ అవార్డు రావచ్చు! భారతరత్న గెలుచుకున్న వారికి లభించే 'రాజ' మర్యాదలు! ఒక సంవత్సరంలో కేవలం ముగ్గురికి మాత్రమే ఈ అవార్డు ఇస్తారు. భారతరత్న అవార్డు పొందిన వారికి ప్రభుత్వం డబ్బులు ఇవ్వకపోయినా, వారు మన దేశానికి అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యక్తులు (VVIPs). అందుకే వారికి మన దేశం ఎన్నో అద్భుతమైన సౌకర్యాలను కల్పిస్తుంది. అవి ఏమిటో చూద్దామా? ఎక్కడికైనా ఉచితంగా ప్రయాణం! వీరు జీవితాంతం ఎయిర్ ఇండియా విమానాల్లో ఒక్క రూపాయి కూడా కట్టకుండా చాలా సౌకర్యవంతమైన సీట్లలో ప్రయాణించవచ్చు. మన దేశంలో ఎక్కడికి వెళ్లాలన్నా రైలులో ఫస్ట్ క్లాస్ ఏసీ టికెట్ వీరికి ఉచితంగా లభిస్తుంది. స్టేట్ గెస్ట్ (రాజ అతిథి) గౌరవం వీరు మన దేశంలోని ఏ రాష్ట్రానికి వెళ్లినా అక్కడి ప్రభుత్వం వారికి సొంత మనుషులలాగా దగ్గరుండి చూసుకుంటుంది.వారికి ఉండటానికి మంచి ఇల్లు (గెస్ట్ హౌస్), ప్రయాణానికి కారు, భద్రత కోసం సెక్యూరిటీని ఉచితంగా ఏర్పాటు చేస్తారు. విదేశాలకు వెళ్లేటప్పుడు స్పెషల్ పాస్పోర్ట్! వీరికి 'డిప్లొమాటిక్ పాస్పోర్ట్' అనే ఒక ప్రత్యేకమైన పాస్పోర్ట్ ఇస్తారు. ఇది చాలా తక్కువ మంది దగ్గర మాత్రమే ఉంటుంది. దీనివల్ల విమానాశ్రయాల్లో వీరు లైన్లలో నిలబడాల్సిన అవసరం ఉండదు. వారికి ప్రత్యేకమైన విఐపి రూమ్స్ ఉంటాయి. విదేశాల్లో ఉన్న భారత అధికారులు వీరికి అన్ని రకాల సహాయం చేస్తారు. పెద్ద పెద్ద వేడుకల్లో ముఖ్య అతిథులు! మన దేశంలో ప్రతి ఏటా జరిగే రిపబ్లిక్ డే (జనవరి 26), ఇండిపెండెన్స్ డే (ఆగస్టు 15) వేడుకలకు వీరిని గౌరవంగా ఆహ్వానిస్తారు. వీరికి ముఖ్యమంత్రులు, గవర్నర్ల లాంటి పెద్ద పెద్ద వారితో సమానమైన గౌరవం ఉంటుంది. భద్రత, ఇతర సౌకర్యాలు అవసరమైతే వీరి రక్షణ కోసం ప్రభుత్వం పోలీసులను పంపిస్తుంది. వీరు మరణించినప్పుడు. కూడా దేశం మొత్తం గౌరవంగా వీడ్కోలు పలుకుతుంది.మొదట ఎవరికి వచ్చింది?: మన మొదటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారికి, సైంటిస్ట్ సి.వి. రామన్ గారికి, రాజగోపాలాచారి గారికి 1954లో మొదటిసారి ఈ అవార్డు ఇచ్చారు. మనందరికీ గర్వకారణంగా, మన మాజీ ప్రధాని పి.వి. నరసింహారావు గారికి కూడా ఈ మధ్యే భారత రత్న ప్రకటించారు! చూశారా పిల్లలూ, ఒక్క రూపాయి ఇవ్వకపోయినా దేశం మొత్తం వారిని ఎంతలా గౌరవిస్తుందో! మనం కూడా గొప్ప పనులు చేసి దేశానికి పేరు తెస్తే, అపారమైన గౌరవం మన సొంతమవుతుంది. మీకు తెలుసా? మొదటి మరణానంతర గ్రహీత: లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి (1966). అతి చిన్న వయసులో: సచిన్ టెండూల్కర్ (40 ఏళ్ళు). అతి పెద్ద వయసులో: ధొండొ కేశవ్ కర్వే (100 ఏళ్ళు). అవార్డు గ్రహీతలు 2026 నాటికి, మొత్తం 53 మందికి ఈ అవార్డు ప్రకటించారు. ఇప్పటివరకు మొత్తం 18 మందికి మరణానంతరం ఈ పురస్కారాన్ని ప్రకటించారు. సంఖ్య సంవత్సరం గ్రహీత పేరు రంగం 1 1954 సి. రాజగోపాలాచారి ప్రజా వ్యవహారాలు 2 1954 సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ ప్రజా వ్యవహారాలు 3 1954 సి.వి. రామన్ శాస్త్ర సాంకేతికం 4 1955 భగవాన్ దాస్ సాహిత్యం, విద్య 5 1955 ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య సివిల్ ఇంజినీరింగ్ 6 1955 జవహర్లాల్ నెహ్రూ ప్రజా వ్యవహారాలు 7 1957 గోవింద్ వల్లభ్ పంత్ ప్రజా వ్యవహారాలు 8 1958 ధోండో కేశవ్ కర్వే సామాజిక సేవ 9 1961 విధాన్ చంద్ర రాయ్ వైద్య రంగం 10 1961 పురుషోత్తం దాస్ టాండన్ ప్రజా వ్యవహారాలు 11 1962 రాజేంద్ర ప్రసాద్ ప్రజా వ్యవహారాలు 12 1963 జాకీర్ హుస్సేన్ ప్రజా వ్యవహారాలు 13 1963 పాండురంగ్ వామన్ కాణే సాహిత్యం 14 1966 లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రజా వ్యవహారాలు 15 1971 ఇందిరా గాంధీ ప్రజా వ్యవహారాలు 16 1975 వి.వి. గిరి ప్రజా వ్యవహారాలు 17 1976 కె. కామరాజ్ ప్రజా వ్యవహారాలు 18 1980 మదర్ థెరిసా సామాజిక సేవ 19 1983 వినోబా భావే సామాజిక సేవ 20 1987 ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ ప్రజా వ్యవహారాలు 21 1988 ఎం.జి. రామచంద్రన్ ప్రజా వ్యవహారాలు 22 1990 బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ప్రజా వ్యవహారాలు 23 1990 నెల్సన్ మండేలా ప్రజా వ్యవహారాలు 24 1991 రాజీవ్ గాంధీ ప్రజా వ్యవహారాలు 25 1991 సర్దార్ వల్లభ్భాయ్ పటేల్ ప్రజా వ్యవహారాలు 26 1991 మొరార్జీ దేశాయ్ ప్రజా వ్యవహారాలు 27 1992 మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ ప్రజా వ్యవహారాలు 28 1992 జె.ఆర్.డి. టాటా పరిశ్రమలు 29 1992 సత్యజిత్ రే కళలు 30 1997 గుల్జారీలాల్ నందా ప్రజా వ్యవహారాలు 31 1997 అరుణా ఆసఫ్ అలీ ప్రజా వ్యవహారాలు 32 1997 ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం శాస్త్ర సాంకేతికం 33 1998 ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి కళలు (సంగీతం) 34 1998 చిదంబరం సుబ్రహ్మణ్యం ప్రజా వ్యవహారాలు 35 1999 జయప్రకాశ్ నారాయణ్ ప్రజా వ్యవహారాలు 36 1999 అమర్త్య సేన్ ఆర్థిక శాస్త్రం 37 1999 గోపీనాథ్ బోర్డోలోయి ప్రజా వ్యవహారాలు 38 1999 రవిశంకర్ కళలు (సంగీతం) 39 2001 లతా మంగేష్కర్ కళలు (సంగీతం) 40 2001 బిస్మిల్లా ఖాన్ కళలు (సంగీతం) 41 2009 భీమ్ సేన్ జోషి కళలు (సంగీతం) 42 2014 సి.ఎన్.ఆర్. రావు శాస్త్ర సాంకేతికం 43 2014 సచిన్ టెండూల్కర్ క్రీడలు 44 2015 మదన్ మోహన్ మాలవ్య విద్య, సాహిత్యం 45 2015 అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి ప్రజా వ్యవహారాలు 46 2019 ప్రణబ్ ముఖర్జీ ప్రజా వ్యవహారాలు 47 2019 భూపేన్ హజారికా కళలు 48 2019 నానాజీ దేశ్ముఖ్ సామాజిక సేవ 49 2024 కర్పూరి ఠాకూర్ ప్రజా వ్యవహారాలు 50 2024 ఎల్.కె. అద్వానీ ప్రజా వ్యవహారాలు 51 2024 చౌదరి చరణ్ సింగ్ ప్రజా వ్యవహారాలు 52 2024 పి.వి. నరసింహారావు ప్రజా వ్యవహారాలు 53 2024 ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ శాస్త్ర సాంకేతికం ఆధారం : మన బడి మాస పత్రిక హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ