గోబర్ధన్: వ్యర్థాలను భారతదేశ వృద్ధికి చోదక శక్తిగా మార్చడం భారతదేశం ప్రస్తుతం తన సహజ వాయువు అవసరాలలో దాదాపు 50 శాతాన్ని దిగుమతుల ద్వారా పొందుతోంది, ఇది ఇంధన భద్రతను వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతగా మారుస్తోంది. ఇటీవల జరిగిన భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాలు మరియు భారతదేశపు ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG) దిగుమతులలో దాదాపు 55 నుండి 60 శాతం రవాణా అయ్యే మార్గమైన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz)గుండా ఏర్పడిన అంతరాయాలు, దేశీయ ఇంధన ఉత్పత్తిని బలోపేతం చేయవలసిన ప్రాధాన్యతను నొక్కిచెప్పాయి. ఈ నేపథ్యంలో, కేంద్ర మంత్రివర్గం 06 ఆగస్టు 2026న రూ. 23,731 కోట్ల మొత్తం వ్యయంతో జాతీయ వృత్తాకార జీవ ఇంధన పథకం (National Circular Bioenergy Scheme) అయిన 'గోబర్ధన్' (GOBARdhan) ను ఆమోదించింది. గాల్వనైజింగ్ ఆర్గానిక్ బయో-ఆగ్రో రిసోర్సెస్ ధన్ (GOBARdhan) పథకాన్ని మొదటగా 2018 లో స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ) కింద ఘన మరియు ద్రవ వ్యర్థాల నిర్వహణ (SWM) లో అంతర్భాగంగా ప్రారంభించారు. జీవ వ్యర్థాలు - జంతువుల వ్యర్థాలు, వంటగది వ్యర్థాలు, పంట అవశేషాలు మరియు మార్కెట్ వ్యర్థాలను బయోగ్యాస్ మరియు బయో-స్లర్రీగా మార్చడం ద్వారా గ్రామాల్లో పరిశుభ్రతను నిర్ధారించడం మరియు గ్రామీణ జీవితాలను మెరుగుపరచడం దీని లక్ష్యం. అంతకుముందు, కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG) పర్యావరణ వ్యవస్థ నాలుగు వేర్వేరు మంత్రిత్వ శాఖలలో విస్తరించి ఉండేది. మెరుగైన సమన్వయాన్ని నిర్ధారించడానికి మరియు ఈ రంగం వృద్ధిని వేగవంతం చేయడానికి, ప్రభుత్వం మొత్తం పథకాన్ని పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోకి ఏకీకృతం చేసింది. ఈ సంస్కరణ విధానం, అమలు మరియు రంగాల అభివృద్ధికి ఏకీకృత విధానాన్ని అనుమతిస్తుంది. ఈ పథకం ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 నుండి ఆర్థిక సంవత్సరం 2035-36 వరకు అమలు చేయబడుతుంది మరియు భారతదేశ భవిష్యత్తు ఇంధన వనరులలో కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (సీబీజీ)ను ఒక ప్రధాన స్తంభంగా నిలబెడుతుంది. హామీ ఇవ్వబడిన డిమాండ్, లాభదాయకమైన మరియు స్థిరమైన ధరలు, మూలధన సహాయం, పైప్లైన్ మౌలిక సదుపాయాలు, క్రెడిట్ గ్యారెంటీ మరియు సాంకేతిక అభివృద్ధి ద్వారా, దేశవ్యాప్తంగా భారతదేశపు CBG రంగాన్ని విస్తరించడానికి గోబర్ధన్ బలమైన పటిష్టమైన చట్రాన్ని అందిస్తుంది. లక్ష్యం దేశీయ CBG ఉత్పత్తిని దాదాపు పది రెట్లు పెంచడం భారీ ఎత్తున ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను సమీకరించడం దేశవ్యాప్తంగా శక్తివంతమైన వృత్తాకార జీవ ఆర్థిక వ్యవస్థను (circular bioeconomy) సృష్టించడం. నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ (MoPNG) అమలు కాలం: ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 నుండి ఆర్థిక సంవత్సరం 2035-36 వరకు మొత్తం వ్యయం: రూ. 23,731 కోట్లు దార్శనికత (Vision): భారతదేశ వ్యర్థాలే భారతదేశ వృద్ధికి ఇంధనంగా మారుతాయి. భారతదేశ గ్రామాలు స్వచ్ఛ ఇంధన ఉత్పత్తి కేంద్రాలుగా మారుతాయి. భారతదేశ రైతులు దేశ ఇంధన భద్రతలో భాగస్వాములు అవుతారు. బలమైన పునాది నుండి జాతీయ స్థాయి వరకు గత కొన్నేళ్లుగా, భారత ప్రభుత్వం క్రింది కార్యక్రమాల ద్వారా CBG రంగ పునాదులను క్రమపద్ధతిలో నిర్మించింది. సస్టైనబుల్ ఆల్టర్నేటివ్ టువర్డ్స్ అఫర్డబుల్ ట్రాన్స్పోర్టేషన్ (SATAT) చొరవ సేంద్రీయ ఎరువుల కోసం మార్కెట్ డెవలప్మెంట్ అసిస్టెన్స్ (MDA) పథకం బయోమాస్ అగ్రిగేషన్ మెషినరీ (BAM) పథకం డెవలప్మెంట్ ఆఫ్ పైప్లైన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) పథకం జాతీయ బయోఎనర్జీ కార్యక్రమం కింద CBG ప్లాంట్లకు కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం (CFA) పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ (MoPNG) బయోమాస్ సేకరించే పరికరాలను కొనుగోలు చేయడంలో కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ ఉత్పాదకులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి బయోమాస్ అగ్రిగేషన్ మెషినరీ (BAM) పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది. ఈ పథకం మొత్తం వ్యయం రూ. 564.75 కోట్లు. 16 మార్చి 2026 నాటికి, రూ. 248 కోట్ల ఆర్థిక సహాయంతో 37 ప్రతిపాదనలు ఆమోదించబడ్డాయి. CBG రవాణా మరియు మార్కెట్ ప్రాప్తిని బలోపేతం చేయడానికి, MoPNG ఆర్థిక సంవత్సరం 2024-25 నుండి ఆర్థిక సంవత్సరం 2028-29 కాలానికి రూ. 994.5 కోట్ల మొత్తం వ్యయంతో పైప్లైన్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి (DPI) పథకాన్ని కూడా అమలు చేస్తోంది. ఇప్పటివరకు ఈ పథకం కింద రూ. 56.31 కోట్లు మంజూరయ్యాయి. గోబర్ధన్ మరియు CBG ప్లాంట్ల నుండి ఉత్పత్తి చేయబడిన సేంద్రీయ ఎరువులను ప్రోత్సహించడానికి రసాయన ఎరువుల శాఖ (Department of Fertilizers), ఫెర్మెంటెడ్ ఆర్గానిక్ మ్యాన్యూర్ (FOM), లిక్విడ్ ఫెర్మెంటెడ్ ఆర్గానిక్ మ్యాన్యూర్ (LFOM)మరియు ఫాస్ఫేట్ రిచ్ ఆర్గానిక్ మ్యాన్యూర్ (PROM) లకు మెట్రిక్ టన్నుకు రూ. 1,500 అందించడం ద్వారా MDA పథకాన్ని అమలు చేసింది. 4 మార్చి 2026 నాటికి, ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫెర్టిలైజర్ మేనేజ్మెంట్ సిస్టమ్ పోర్టల్లో 120 CBG/బయోగ్యాస్ ప్లాంట్లు నమోదయ్యాయి మరియు ఫెర్టిలైజర్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు మరియు కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ ఆపరేటర్ల మధ్య 44 అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs)కుదిరాయి. ఫిబ్రవరి 2025 మరియు జనవరి 2026 మధ్య, 24 ఫెర్టిలైజర్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు 15,690 కిసాన్ గోష్ఠిలు మరియు అవగాహన సదస్సులను నిర్వహించాయి. రూ. 11.79 కోట్ల విలువైన రెండేళ్ల ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR) ప్రాజెక్ట్ క్షేత్ర ప్రదర్శనలకు మద్దతు ఇస్తుండగా, నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) ఈ పథకం యొక్క మొత్తం ప్రభావాన్ని అంచనా వేస్తోంది. ఈ పథకం కింద, 28 ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి రూ. 111.72 కోట్లు మార్కెట్ డెవలప్మెంట్ అసిస్టెన్స్ (MDA) గా విడుదలయ్యాయి, ఇందులో 2024-25లో రూ. 28 కోట్లు మరియు 2025-26లో రూ. 83.72 కోట్లు ఉన్నాయి. గోబర్ధన్ ఇప్పుడు ఈ పురోగతిని తదుపరి స్థాయికి తీసుకెళ్తుంది. పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖచే నిర్వహించబడే ఈ పథకం, మొత్తం CBG విలువ గొలుసులో ఒక ఏకీకృత వేదికను సృష్టిస్తుంది. భారతదేశానికి వ్యూహాత్మక అవకాశం రవాణా, గృహాలు, పరిశ్రమలు మరియు వాణిజ్య రంగాలలో భారతదేశంలో సహజ వాయువు డిమాండ్ పెరుగుతోంది. దేశీయ పునరుత్పాదక ఉత్పత్తి ద్వారా ఈ డిమాండ్లో పెరుగుతున్న వాటాను CBG తీర్చగలదు. ఇది ఇంధన స్థితిస్థాపకతను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది మరియు దిగుమతి చేసుకునే శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఇంధన దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గడం వల్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యంలో (forex) రూ. 40,000 కోట్లకు పైగా ఆదా అవుతుంది. CBG రసాయనికంగా సహజ వాయువుతో సమానంగా ఉంటుంది మరియు భారతదేశ విస్తరిస్తున్న గ్యాస్ మౌలిక సదుపాయాల పరిధి మరియు ప్రయోజనాలతో కలగలిసి, ఇప్పటికే ఉన్న గ్యాస్ పర్యావరణ వ్యవస్థలో సజావుగా విలీనం కాగలదు. ప్రతి CBG ప్లాంట్ వ్యవసాయ అవశేషాలు, పశువుల పేడ మరియు ఇతర సేంద్రీయ వనరుల చుట్టూ స్థానిక వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థను సృష్టిస్తుంది, ముడి పదార్థాల సరఫరా, రవాణా, ప్లాంట్ కార్యకలాపాలు మరియు సేంద్రీయ ఎరువుల ఉత్పత్తిలో అవకాశాలను సృష్టిస్తుంది, అదే సమయంలో స్వచ్ఛమైన వ్యర్థాల నిర్వహణ మరియు తక్కువ గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాలకు మద్దతు ఇస్తుంది. గోబర్ధన్ కింద ఆరు వృద్ధి చోదక శక్తులు (Six Growth Engines) గోబర్ధన్ దార్శనికతను క్షేత్రస్థాయిలో కొలవగల ఫలితాలుగా మార్చడానికి, ఈ పథకాన్ని ఆరు సమగ్ర భాగాల (components) చుట్టూ నిర్మించారు. విభాగం 1: హామీ ఇవ్వబడిన CBG కొనుగోలు (Assured CBG Offtake) ఉత్పాదకులకు నమ్మకమైన మరియు ఊహించదగిన మార్కెట్ను అందించడానికి గోబర్ధన్ ఒక ప్రత్యేకమైన CBG ఆఫ్టేక్ అస్యూరెన్స్ (కొనుగోలు హామీ) చట్రాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది. సిటీ గ్యాస్డిస్ట్రిబ్యూషన్ (CGD) సంస్థల ద్వారా కొనుగోళ్లు నోటిఫై చేయబడిన CBG బ్లెండింగ్ నిబంధనలను సాధించడంలో తోడ్పడతాయి: ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 లో 3% ఆర్థిక సంవత్సరం 2027-28 లో 4% ఆర్థిక సంవత్సరం 2028-29 నుండి CNG (రవాణా) మరియు PNG (గృహ) విభాగాలలో 5% ఈ చట్రం బ్లెండింగ్ (మిశ్రమం) బాధ్యతను పరిశ్రమకు స్పష్టమైన, దీర్ఘకాలిక డిమాండ్ సిగ్నల్గా మారుస్తుంది. CGD నెట్వర్క్లలో స్థిరమైన అమలు ప్రాజెక్ట్ బ్యాంకబిలిటీని మెరుగుపరుస్తుంది, సామర్థ్య వినియోగానికి మద్దతు ఇస్తుంది మరియుదీర్ఘకాలిక ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ప్రోత్సహిస్తుంది. విభాగం 2: స్థిరమైన CBG ధరల చట్రం (Stable CBG Pricing Framework) గోబర్ధన్ మెట్రిక్ మిలియన్ బ్రిటిష్ థర్మల్ యూనిట్ (MMBTU) కు రూ. 2,110 ప్రభుత్వ మద్దతు ధరను ప్రవేశపెట్టింది, ఇది కిలోగ్రాము CBG కి రూ. 105 కు సమానం, ఇది స్థిరమైన మరియులాభదాయకమైన ధరలను నిర్ధారిస్తుంది. ఈ చట్రం ప్రభుత్వ మద్దతు మరియు మార్కెట్ ఆధారిత వ్యయ-భాగస్వామ్య యంత్రాంగం కలయిక ద్వారా వినియోగదారుల స్థోమతను కాపాడుతూ, దీర్ఘకాలిక రాబడి స్పష్టతను అందిస్తుంది. కనీసం పదేళ్ల కాలపరిమితితో, ధరల చట్రం ఉత్పాదకులకు దీర్ఘకాలిక ఆదాయ నిశ్చయతను, వాణిజ్యపరంగా ఆకర్షణీయమైన రాబడులను మరియు పెట్టుబడి మరియు సామర్థ్య విస్తరణకు బలమైన వ్యాపార అవకాశాన్ని అందిస్తుంది. విభాగం 3: మూలధన సహాయం (Capital Assistance) అర్హత కలిగిన గ్రీన్ఫీల్డ్ సీబీజీ ప్రాజెక్టులు ఇన్స్టాల్ చేయబడిన ప్రతి టన్ రోజువారీ (TPD) CBG సామర్థ్యానికి రూ. 2 కోట్ల వరకు మూలధన సహాయాన్ని పొందుతాయి. ఈ మద్దతు ప్రధాన ప్లాంట్ యంత్రాలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా ముడి పదార్థాల సేకరణ, సేంద్రీయ ఎరువుల ప్రాసెసింగ్ మరియు విలువ జోడింపు వంటి కీలకమైన వాల్యూ-చైన్ ఆస్తులకు కూడా వర్తిస్తుంది. తమ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని విస్తరించే బ్రౌన్ఫీల్డ్ ప్రాజెక్టులు కూడా ఇందుకు అర్హులు. ఈ భాగం ప్రారంభ మూలధన భారాన్ని తగ్గిస్తుంది, ఆర్థిక ముగింపును వేగవంతం చేస్తుంది మరియు ప్రైవేట్ డెవలపర్లు, MSMEలు, సహకార సంఘాలు మరియు గ్రామీణ పారిశ్రామికవేత్తల భాగస్వామ్యాన్ని విస్తరిస్తుంది. విభాగం 4: పైప్లైన్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి (Development of Pipeline Infrastructure) CBG ప్లాంట్లను ట్రంక్ పైప్లైన్లు మరియు సిటీ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ నెట్వర్క్లతో అనుసంధానించే క్లస్టర్ ఆధారిత మరియు స్వతంత్ర పైప్లైన్ మౌలిక సదుపాయాల రెండింటికీ ఈ పథకం మద్దతు ఇస్తుంది. మెరుగైన పైప్లైన్ కనెక్టివిటీ రవాణా ఖర్చులను తగ్గిస్తుంది, విశ్వసనీయతను మెరుగుపరుస్తుంది, మార్కెట్ పరిధిని విస్తరిస్తుంది మరియు దేశీయంగా ఉత్పత్తి చేయబడిన CBG యొక్క అధిక వినియోగాన్ని అనుమతిస్తుంది. విభాగం 5: క్రెడిట్ గ్యారెంటీ మద్దతు (Credit Guarantee Support) ప్రత్యేక క్రెడిట్ గ్యారెంటీ మెకానిజం రుణదాతల విశ్వాసాన్ని పెంచుతుంది మరియు అర్హత కలిగిన MSME ఆధారిత కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ ప్రాజెక్టులకు సంస్థాగత ఆర్థిక సహాయాన్ని సులభతరంచేస్తుంది. ఈ యంత్రాంగం అటువంటి ప్రాజెక్టుల కోసం అర్హత కలిగిన రుణాలపై 85 శాతం వరకు క్రెడిట్ గ్యారెంటీ కవరేజీని అందిస్తుంది. రుణ నష్టంలో కొంత భాగాన్ని పంచుకోవడం ద్వారా, ఈ యంత్రాంగం సరసమైన ఆర్థిక వనరుల ప్రాప్తిని మెరుగుపరుస్తుంది, కొలేటరల్ (హామీ) అవసరాలను తగ్గిస్తుంది మరియు వేగవంతమైన ప్రాజెక్ట్ అభివృద్ధికి తోడ్పడుతుంది. ఇది MSMEలు, మహిళాపారిశ్రామికవేత్తలు మరియు మొదటిసారి డెవలపర్ల భాగస్వామ్యాన్ని విస్తృతం చేస్తుంది మరియు ఒక పోటీతత్వ, పారిశ్రామిక CBG పరిశ్రమను నిర్మించడంలో సహాయపడుతుంది. విభాగం 6: CBG పర్యావరణ వ్యవస్థ ఛాలెంజ్ ఫండ్ (CBG Ecosystem Challenge Fund) జిల్లా స్థాయి అమలును వేగవంతం చేయడానికి మరియు CBG పర్యావరణ వ్యవస్థఅంతటా స్థానిక విలువ గొలుసులను బలోపేతం చేయడానికి గోబర్ధన్ ఒక ప్రత్యేకమైన CBGఎకోసిస్టమ్ ఛాలెంజ్ ఫండ్ను ఏర్పాటు చేసింది. ఈ ఫండ్ కింది వాటికి మద్దతు ఇస్తుంది: ముడి పదార్థాల వనరుల అంచనా మరియు మ్యాపింగ్ ముడి పదార్థాల సేకరణ మౌలిక సదుపాయాలు జిల్లా స్థాయి CBG అభివృద్ధి ప్రణాళిక సాంకేతికత స్వీకరణ మరియు ప్రక్రియ మెరుగుదల సేంద్రీయ ఎరువులకు విలువ జోడింపు సామర్థ్య పెంపొందింపు మరియు వాటాదారుల అవగాహన గోబర్ధన్ ఆశించిన ఫలితాలు దేశవ్యాప్తంగా CBG ఉత్పత్తిని పెంచడానికి ఇటీవలి సంవత్సరాలలో వేసిన బలమైన పునాదిపై గోబర్ధన్ నిర్మించబడింది. ఈ పథకం ద్వారా క్రింది ఫలితాలు ఆశించబడుతున్నాయి: దేశీయ CBG ఉత్పత్తిలో దాదాపు పది రెట్లు వృద్ధి, భారతదేశ స్వచ్ఛమైన గ్యాస్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సరికొత్త స్తంభాన్ని సృష్టిస్తుంది. పునరుత్పాదక వాయు ఇంధన దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడం మరియు దిగుమతి చేసుకునే శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం ద్వారా మెరుగైన ఇంధన భద్రత. బలమైన ప్రాజెక్ట్ సాధ్యత, స్థిరమైన ధరలు మరియు సంస్థాగత ఫైనాన్స్కు మెరుగైన ప్రాప్తి ద్వారా సరికొత్త ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల విప్లవం. రైతులు, ముడి పదార్థాల సేకరణదారులు, సహకార సంఘాలు మరియు గ్రామీణ పారిశ్రామికవేత్తలకు కొత్త ఆదాయ అవకాశాల ద్వారా బలమైన గ్రామీణ జీవనోపాధి. వ్యవసాయ అవశేషాలు, పశువుల పేడ, మునిసిపల్ ఆర్గానిక్ వ్యర్థాలు మరియు ఇతర బయోమాస్ వనరుల ఉత్పాదక ఉపయోగం ద్వారా శాస్త్రీయ వ్యర్థాల నిర్వహణ. శిలాజ ఇంధనాల స్థానంలో స్వచ్ఛమైన ఇంధనాన్ని ఉపయోగించడం మరియు సేంద్రీయ వ్యర్థాల ఉత్పాదక వినియోగం ద్వారా గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాల తగ్గింపు. FOM మరియు LFOM ల అధిక ఉత్పత్తి, విలువ జోడింపు మరియు వినియోగం ద్వారా పెద్ద ఎత్తున సేంద్రీయ ఎరువుల ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి. ఒకే జాతీయ చట్రం, డిజిటల్ పాలన మరియు సరళీకృత సంస్థాగత ఏర్పాట్ల ద్వారా వేగవంతమైన మరియు సులభమైన ప్రాజెక్ట్ అమలు. దశాబ్ద కాలంలో చేకూరే ప్రయోజనాలు గోబర్ధన్ పదేళ్ల కాలపరిమితిలో కొలవగల ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది: దశాబ్ద కాలంలో CBG ఉత్పత్తి పది రెట్లు పెరుగుతుంది, ఇది బలమైన ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షిస్తుంది. దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గడం వల్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యంలో రూ. 40,000 కోట్లకు పైగా ఆదా అవుతుంది. స్వచ్ఛమైన, దేశీయంగా తయారయ్యే గ్యాస్ 10 MMT (మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులు) శిలాజ ఇంధన వినియోగాన్ని భర్తీ చేస్తుంది. ఈ పరిశ్రమ జాతీయ జీడీపీ (GDP)కి రూ. 75,000 కోట్లకు పైగా అదనపు విలువను జోడిస్తుంది. విలువ గొలుసు అంతటా 1.5 లక్షలకు పైగా ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయి. వ్యర్థాలను ల్యాండ్ఫిల్ల నుండి వేరు చేయడం ద్వారా 40 MT (మిలియన్ టన్నులు) కంటే ఎక్కువ CO₂ ఉద్గారాలు తగ్గుతాయి. 250 MMT సేంద్రీయ ఎరువుల ఉత్పత్తి జరుగుతుంది. గోబర్ధన్ ఏకీకృత రిజిస్ట్రేషన్ పోర్టల్ (GOBARdhan Unified Registration Portal) భారతదేశంలో CBG/బయో-CNG ప్లాంట్ను నడుపుతున్న లేదా ఏర్పాటు చేయాలనుకుంటున్న ఎవరైనా గోబర్ధన్ ఏకీకృత రిజిస్ట్రేషన్ పోర్టల్ (gobardhan.eil.co.in) ద్వారా రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్ను పొందవచ్చు. MoPNG నుండి ప్రయోజనాలు మరియు మద్దతు పొందడానికి ఈ రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్ అవసరం. గోబర్ధన్ ఏకీకృత రిజిస్ట్రేషన్ పోర్టల్ ప్రకారం, 06 ఆగస్టు 2026 నాటికి, దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం 1,908 కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG)/బయో-CNG ప్లాంట్లు నమోదయ్యాయి. వీటిలో 217 ప్లాంట్లు ఇప్పటికే ప్రారంభించబడి, రోజుకు 0.4 మిలియన్ స్టాండర్డ్ క్యూబిక్ మీటర్ల (MMSCMD) గ్యాస్ ఉత్పత్తిని చేస్తుండగా, 339 ప్లాంట్లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. గోబర్ధన్: భారతదేశపు వృత్తాకార జీవ ఆర్థిక వ్యవస్థను విస్తరించడం భారతదేశంలోని సమృద్ధిగా ఉన్న సేంద్రీయ వనరులను స్వచ్ఛమైన ఇంధనం, గ్రామీణ శ్రేయస్సు మరియు ఆర్థిక విలువగా మార్చడంలో గోబర్ధన్ ఒక నిర్ణయాత్మక అడుగు. హామీ ఇవ్వబడిన డిమాండ్, స్థిరమైన ధరలు, మూలధన సహాయం, పైప్లైన్ అనుసంధానం, క్రెడిట్ మద్దతు మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థ అభివృద్ధిని ఒకే జాతీయ చట్రం కిందకు తీసుకురావడం ద్వారా, ఈ పథకం CBG పెద్ద ఎత్తున వృద్ధి చెందడానికి తగిన పరిస్థితులను సృష్టిస్తుంది. ఇప్పటికే సాధించిన పురోగతిపై నిర్మించబడిన గోబర్ధన్, భారతదేశపు CBG ప్రయాణాన్ని బలమైన పునాది నుండి జాతీయ స్థాయి స్వచ్ఛ ఇంధన పరిశ్రమగా తీసుకెళ్తుంది. ఇది ఇంధన భద్రత, రైతులు మరియు గ్రామీణ పరిశ్రమలు, వ్యర్థాల నుండి సంపద (waste-to-wealth), ఆత్మనిర్భర్ భారత్ మరియు వికసిత్ భారత్ సంకల్పం పట్ల ప్రభుత్వ నిబద్ధతను ప్రతిబింబిస్తుంది. మూలాధారాలు: పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ