స్టార్ట్-అప్ విలేజ్ ఆంట్రప్రెన్యూర్షిప్ ప్రోగ్రామ్ (SVEP) క్షేత్రస్థాయి వ్యవస్థాపకత ద్వారా గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలను ఉత్తేజపరచడం స్టార్ట్-అప్ విలేజ్ ఆంట్రప్రెన్యూర్షిప్ ప్రోగ్రామ్ (SVEP) శిక్షణ, ఆర్థిక సహాయం, మార్గదర్శకత్వం (మెంటరింగ్) మరియు కమ్యూనిటీ నేతృత్వంలోని సంస్థాగత మద్దతు ద్వారా వ్యవసాయేతర రంగాలలోని వ్యాపార సంస్థలకు మద్దతు ఇస్తుంది. జూన్ 30, 2026 నాటికి, SVEP దేశవ్యాప్తంగా 4.32 లక్షల గ్రామీణ వ్యాపార సంస్థలకు మద్దతు అందించింది. ఈ కార్యక్రమం సామాజిక చేర్పు (సోషల్ ఇన్ క్లూజన్) మరియు వ్యవస్థాపకత అవకాశాలకు సమానమైన ప్రాప్తిని కల్పించడంపై బలంగా దృష్టి సారించింది. దాదాపు 86% మంది వ్యవస్థాపకులు ఎస్సీ (SC), ఎస్టీ (ST), మైనారిటీ మరియు ఓబీసీ (OBC) సామాజిక వర్గాలకు చెందినవారు. స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGs), సిఆర్పి-ఈపీలు (CRP-EPs), బ్యాంక్ అనుసంధానాలు మరియు ప్రధానమంత్రి ముద్ర యోజన వంటి పథకాలతో అనుసంధానం కావడం ద్వారా SVEP తన పరిధిని విస్తరించింది. పేదరిక నిర్మూలన, స్థానిక ఉపాధి కల్పన మరియు గ్రామీణ ఆర్థికాభివృద్ధికి SVEP ఒక సమర్థవంతమైన క్షేత్రస్థాయి నమూనాగా ఉద్భవించింది. భారతదేశంలో వ్యాపార ఆధారిత గ్రామీణ పరివర్తన ప్రపంచంలోనే అత్యధిక స్టార్ట్-అప్ పర్యావరణ వ్యవస్థ (ఎకోసిస్టమ్) కలిగిన దేశాలలో భారతదేశం మూడవ స్థానంలో ఉంది. అనుకూలమైన ప్రభుత్వ విధానాల మద్దతుతో ఇది వృద్ధి చెందింది మరియు దేశ ఆర్థిక వృద్ధికి ఎంతో ప్రయోజనకరంగా పరిణమించింది. అయితే, భారతదేశంలోని అత్యధిక స్టార్ట్-అప్ పర్యావరణ వ్యవస్థలు పట్టణ ప్రాంతాలలోనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. అందువల్ల, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో వ్యవస్థాపకత మరియు ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రభుత్వం పలు కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది. వాటిలో ఒక ముఖ్యమైన కార్యక్రమమే స్టార్ట్-అప్ విలేజ్ ఆంట్రప్రెన్యూర్షిప్ ప్రోగ్రామ్ (SVEP). 2016లో ప్రారంభించబడిన SVEP, దీన్దయాళ్ అంత్యోదయ యోజన జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (DAY-NRLM) యొక్క ఉప-పథకం. ఈ కార్యక్రమం స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGలు) మరియు వారి కుటుంబ సభ్యులకు వ్యవసాయేతర రంగంలో చిన్న తరహా వ్యాపారాలను స్థాపించడానికి తోడ్పాటును అందిస్తుంది. ఇది ఆర్థిక సహాయం, సంస్థాగత మద్దతు, వ్యాపార నిర్వహణ శిక్షణ, సాఫ్ట్ స్కిల్స్ అభివృద్ధి మరియు వ్యాపార అభివృద్ధి సేవలను అందిస్తుంది. ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరమైన జీవనోపాధిని మరియు స్వయం ఉపాధి అవకాశాలను ప్రోత్సహిస్తుంది. SVEP బ్యాంకింగ్ అనుసంధానాల కల్పనకు మరియు ప్రభుత్వ ఇతర పథకాలతో సమన్వయం సాధించడానికి కూడా తోడ్పడుతుంది. దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వృద్ధిని మరియు విస్తృత సామాజిక ప్రయోజనాలను సాధించడంపై దీని వ్యూహాత్మక దృష్టి కేంద్రీకృతమై ఉంది. స్థానికంగా వ్యాపార సంస్థలకు నిధులు సమకూర్చడం మరియు మద్దతు ఇవ్వడం కోసం కమ్యూనిటీ ఆధారిత నిర్ణయాధికారం కలిగి ఉండటం SVEP యొక్క ముఖ్య లక్షణం. దీనదయాళ్ అంత్యోదయ యోజన – జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ దీనదయాళ్ అంత్యోదయ యోజన-జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (DAY-NRLM) ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జీవనోపాధి కార్యక్రమాలలో ఒకటి. ఇది గ్రామీణ పేద కుటుంబాలను, ప్రధానంగా మహిళలను స్వయం సహాయక బృందాలుగా (SHGs) సమీకరిస్తుంది. వీరికి స్థిరమైన జీవనోపాధిని అందించడం, ఆర్థిక సేవలను అందుబాటులోకి తెవడం మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధిపై ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తుంది. 2026 జూన్ మధ్య నాటికి, DAY-NRLM కింద 10.29 కోట్లకు పైగా గ్రామీణ కుటుంబాలు స్వయం సహాయక బృందాలుగా సమీకరించబడ్డాయి. భారతదేశవ్యాప్తంగా గ్రామీణ వ్యవస్థాపకతను విస్తరించడం SVEP మహిళలు, వెనుకబడిన వర్గాలు మరియు పరిమిత విద్యా అర్హత కలిగిన వ్యక్తులకు మద్దతు ఇవ్వడంపై బలమైన దృష్టితో, అందరినీ కలుపుకొనిపోయే విధానాన్ని అవలంబించింది. ప్రారంభం నుండి 2026 జూన్ 15 వరకు, ఈ కార్యక్రమం 4.32 లక్షలకు పైగా గ్రామీణ పరిశ్రమలకు (ఎంటర్ప్రైజెస్కు) మద్దతు ఇచ్చింది. ఈ కార్యక్రమం కింద అత్యధిక సంఖ్యలో మద్దతు పొందిన పరిశ్రమలను అస్సాం, బీహార్, జార్ఖండ్, పశ్చిమ బెంగాల్ మరియు మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాలు నమోదు చేశాయి. ఎస్హెచ్జి (SHG) సభ్యురాలి నుండి గ్రామీణ వ్యాపార నాయకురాలిగా మహారాష్ట్రలోని జహాన్పూర్కు చెందిన శ్రీమతి భాగ్యశ్రీ లోంధే 2014లో ఒక స్వయం సహాయక బృందం (SHG)లో చేరడం ద్వారా తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు. ఎస్హెచ్జి మరియు విలేజ్ ఆర్గనైజేషన్ (VOs) కార్యకలాపాలలో పాల్గొనడం ఆమె నాయకత్వ, వ్యాపార నైపుణ్యాలను బలోపేతం చేసింది. ఆమె మసాలా దినుసులు, అప్పడాలు (పాపడ్) మరియు పచ్చళ్ళను చిన్న ఎత్తున ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా తన వ్యాపార ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు. SVEP కింద లభించిన ₹45,000 కమ్యూనిటీ ఎంటర్ప్రైజ్ ఫండ్ రుణం, స్థానికంగా లభించే ముడి పదార్థాలను ఉపయోగించుకుని ఉత్పత్తిని పెంచుకోవడానికి ఆమెకు సహాయపడింది. ఆమె వ్యాపార ప్రయత్నాలకు 'మహాలక్ష్మి సరస్ 2019-20' లో గుర్తింపు లభించింది, అక్కడ ఆమె కేవలం పది రోజుల్లోనే ₹5 లక్షల ఆదాయాన్ని ఆర్జించారు. నేర్చుకోవాలనే మరియు ఎదగాలనే ఆమె ఆకాంక్షలు ఆమె వ్యాపార పరిజ్ఞానాన్ని, నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుచుకోవడానికి దోహదపడ్డాయి. ఆమె తన వ్యాపారాన్ని నిర్వహిస్తూనే ఒక ఓపెన్ యూనివర్సిటీ ద్వారా 10వ తరగతి విద్యను పూర్తి చేశారు. NRLM మరియు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం ఆధ్వర్యంలో పొందిన శిక్షణ ఆమె వ్యాపార పరిజ్ఞానాన్ని, సాంకేతిక సామర్థ్యాలను పెంపొందించింది. ఫలితంగా, ఆమె సంస్థ ప్రతిరోజూ పెద్ద మొత్తంలో ఉత్పత్తిని ప్రారంభించింది, క్రమబద్ధమైన ఆదాయాన్ని పొందుతూ, గ్రామీణ మహిళలకు ఉపాధిని కల్పించింది. ఆకాంక్ష గల మహిళలను విజయవంతమైన వ్యాపార నాయకులుగా మార్చడంలో వ్యవస్థాపకత, నిరంతర అభ్యాసం మరియు సంస్థాగత మద్దతు ఏ విధంగా తోడ్పడతాయో ఆమె ప్రయాణం నిరూపిస్తుంది. SVEP యొక్క నిరంతర విస్తరణకు మద్దతుగా, ప్రభుత్వం ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి ₹942.09 కోట్ల సంచిత కేంద్ర వాటాను విడుదల చేసింది. ఇది 2016 లో ఈ కార్యక్రమం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి జనవరి 2018 మధ్య విడుదల చేసిన సంచిత ₹112.39 కోట్ల కంటే దాదాపు 738% ఎక్కువ. గ్రామీణ పరిశ్రమల పెంపకం మరియు విస్తరణకు రోడ్మ్యాప్ రాష్ట్ర గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ల (SRLMs) ద్వారా SVEP అమలు చేయబడుతుంది. దీని కింద ప్రతి బ్లాక్కు ₹6.50 కోట్ల నిధుల కేటాయింపు మరియు ప్రతి పరిశ్రమకు సగటున ₹27,083 పెట్టుబడి పెట్టే సదుపాయం ఉంది. బ్లాక్ స్థాయిలో, బ్లాక్ రిసోర్స్ సెంటర్స్–ఎంటర్ప్రైజ్ ప్రమోషన్ (BRC-EPs) కార్యక్రమ అమలును సమన్వయం చేస్తాయి. శిక్షణ పొందిన కమ్యూనిటీ రిసోర్స్ పర్సన్స్-ఎంటర్ప్రైజ్ ప్రమోషన్ (CRP-EPs) సంస్థల ప్రమోషన్పై బ్లాక్ రిసోర్స్ సెంటర్లకు సాంకేతిక సహాయాన్ని అందిస్తాయి. బ్యాంకులు అర్హులైన వ్యవస్థాపకులకు ఆర్థిక సహాయాన్ని అందిస్తాయి. స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGs) మరియు వాటి సమాఖ్యలు సంభావ్య వ్యవస్థాపకులను గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి. కమ్యూనిటీ సంస్థలు వ్యాపార స్థాపనను సులభతరం చేస్తాయి మరియు చేదోడు వాదోడుగా (హ్యాండ్హోల్డింగ్) మద్దతును అందిస్తాయి. వారు కమ్యూనిటీ ఎంటర్ప్రైజ్ ఫండ్ (CEF) ద్వారా రుణాలను కూడా నిర్వహిస్తారు. కమ్యూనిటీ సంస్థలు క్రమం తప్పకుండా ఎంటర్ప్రైజ్ పనితీరు మరియు వృద్ధిని పర్యవేక్షిస్తాయి. డిజిటల్ టూల్స్ వ్యాపార ప్రణాళిక, రుణ అంచనా మరియు ఎంటర్ప్రైజ్ ట్రాకింగ్కు మద్దతు ఇస్తాయి. ఈ సమగ్ర విధానం సమర్థవంతమైన అమలు మరియు సంస్థ అభివృద్ధిని నిర్ధారిస్తుంది. CRP-EPలు పరీక్షలు, శిక్షణ మరియు ధృవీకరణ (సర్టిఫికేషన్) ద్వారా SRLMలు మరియు ప్రాజెక్ట్ ఇంప్లిమెంటింగ్ ఏజెన్సీలచే సంయుక్తంగా ఎంపిక చేయబడతాయి. ప్రాథమిక వ్యాపార మరియు గణిత నైపుణ్యాలు కలిగిన స్థానిక నివాసితులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. కనీసం 90% మంది CRP-EPలు స్వయం సహాయక సంఘాల (SHG) కుటుంబాల నుండి ఎంపిక చేయబడతారు, ఇందులో మహిళలు కనీసం 60% మంది ఉంటారు. ప్రతి CRP-EP గరిష్టంగా 50 ఎంటర్ప్రైజెస్లకు మెంటరింగ్, శిక్షణ మరియు రుణ సదుపాయాల మద్దతును అందిస్తుంది. SHG సభ్యురాలి నుండి ఉత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన CRP-EP వరకు ఉత్తరప్రదేశ్కు చెందిన శ్రీమతి పూనమ్ సామాజిక మరియు ఆర్థిక అడ్డంకులను అధిగమించి విజయవంతమైన CRP-EPగా ఎదిగారు. స్వయం సహాయక సంఘంలో చేరిన తర్వాత, ఆమెకు SVEP పరిచయం చేయబడింది మరియు ఆమె 54 రోజుల CRP-EP శిక్షణా కార్యక్రమాన్ని పూర్తి చేసింది. ఈ శిక్షణ ఆమెకు ఎంటర్ప్రైజ్ ప్రమోషన్ మరియు జీవనోపాధి అభివృద్ధిలో నైపుణ్యాలను అందించింది. శిక్షణ పూర్తి చేసిన తర్వాత, ఆమె వ్యాపార ప్రణాళికలో సహాయం చేయడం, క్రెడిట్ (రుణం) పొందేలా చేయడం, మార్కెట్ సంబంధాలను ఏర్పరచడం మరియు నిరంతర మెంటరింగ్ను అందించడం ద్వారా దాదాపు 40 ఎంటర్ప్రైజెస్లకు మద్దతు ఇవ్వడం ప్రారంభించింది. పూనమ్ తన ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యానికి SVEP కారణమని పేర్కొంది మరియు ఇతరులు వారి వ్యాపారాలను స్థాపించడానికి మరియు వృద్ధి చేయడానికి సహాయపడే అవకాశాన్ని అభినందిస్తుంది. కమ్యూనిటీ ఆధారిత సంస్థలు మరియు వ్యవస్థాపకత మద్దతు గ్రామీణ జీవనోపాధిని ఎలా బలోపేతం చేయగలవు మరియు మహిళల ఆర్థిక సవరణను ఎలా ముందుకు తీసుకెళ్లగలవు అనేదానికి ఆమె ప్రయాణం అద్దం పడుతుంది. అవసరం, పేదరిక స్థితి మరియు వ్యవస్థాపక సామర్థ్యం ఆధారంగా కమ్యూనిటీ సంస్థలచే వ్యవస్థాపకులు గుర్తించబడతారు. ఎంటర్ప్రైజ్ సాధ్యత అంచనా తర్వాత లబ్ధిదారులు శిక్షణ, మెంటరింగ్ మరియు ఆర్థిక సహాయాన్ని పొందుతారు, దీనికి కమ్యూనిటీ ఆధారిత సంస్థలు తుది రుణ ఆమోదం ఇస్తాయి. ఈ కార్యక్రమంలో కనీసం 60% మంది లబ్ధిదారులు మహిళలు ఉండాలని నిర్దేశించారు, అలాగే వికలాంగులు మరియు SC/ST/మైనారిటీ వర్గాలకు ప్రాతినిధ్యం ఉండేలా చూస్తారు.త్రైమాసిక సమీక్షలు మరియు ఆవర్తన అంచనాల ద్వారా SVEP రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర స్థాయిలలో పర్యవేక్షించబడుతుంది. ఇంకా, ఎంటర్ప్రైజ్ పనితీరు, నిధుల వినియోగం మరియు కార్యక్రమ పురోగతిని ట్రాక్ చేయడానికి ఒక కేంద్రీకృత MIS వ్యవస్థ ఉంది. గ్రామీణ జీవనోపాధి మరియు వ్యవస్థాపకతపై SVEP ప్రభావం గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ కోసం క్వాలిటీ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (QCI) SVEP యొక్క మధ్యకాలిక మూల్యాంకనాన్ని నిర్వహించింది, దీనిలో ప్రధాన క్షేత్రస్థాయి అంచనాలు 2019 లో జరిగాయి. ఈ సమీక్ష గ్రామీణ సంస్థలు, జీవనోపాధి మరియు సామాజిక చేరికలపై కార్యక్రమం యొక్క ప్రభావాన్ని అంచనా వేసింది.ఈ పరిశోధనలు ఆదాయ ఉత్పత్తి, ఎంటర్ప్రైజ్ అభివృద్ధి మరియు బలహీన వర్గాల సాధికారతపై సానుకూల ఫలితాలను సూచిస్తున్నాయి:• SVEP మద్దతు ఉన్న సంస్థలలో 99% లాభదాయకంగా ఉన్నాయి.• SVEP ఎంటర్ప్రైజెస్ మొత్తం కుటుంబ ఆదాయంలో 57% వాటాను అందించాయి.• సగటు నెలవారీ ఎంటర్ప్రైజ్ రాబడి సుమారు ₹39,000.• ఉత్పాదక (మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్) సంస్థలు నెలకు అత్యధిక సగటు ఆదాయంగా ₹47,800 నమోదు చేశాయి.• 96% మంది వ్యవస్థాపకులు పొదుపు పెరిగినట్లు నివేదించారు.• 75% సంస్థలు మహిళల యాజమాన్యంలో లేదా వారి నిర్వహణలో ఉన్నాయి. SVEP వ్యవస్థాపకులు వారి ప్రారంభ ఆకాంక్షల కంటే ఎక్కువ ఆదాయాన్ని సంపాదించడానికి సహాయపడింది. ఆర్థిక సహాయం మెరుగ్గా అందడం వల్ల వ్యవస్థాపకులు వ్యాపారాలను స్థాపించడానికి మరియు వృద్ధి చేయడానికి వీలైంది. నిరంతర మెంటరింగ్ ఎంటర్ప్రైజ్ నిర్వహణ మరియు స్థిరత్వాన్ని బలోపేతం చేసింది. అంతేకాకుండా, SVEP మహిళలు మరియు వెనుకబడిన వర్గాలను మొదటి తరం వ్యవస్థాపకులుగా మారడానికి ప్రోత్సహించింది. లబ్ధిదారులు మెరుగైన ఆత్మవిశ్వాసం మరియు జీవనోపాధి భద్రతను నివేదించారు. చాలా కుటుంబాలు మెరుగైన విద్య, పోషకాహారం, ఆరోగ్యం మరియు పారిశుద్ధ్య ఫలితాలను అనుభవించాయి. వ్యవస్థాపకులు బలమైన వ్యాపార నిర్వహణ మరియు ఆర్థిక నైపుణ్యాలను పొందారు. పెరిగిన పొదుపులు మరియు పునఃపెట్టుబడులు దీర్ఘకాలిక ఎంటర్ప్రైజ్ వృద్ధికి తోడ్పడ్డాయి. ఈ కార్యక్రమం వారి కమ్యూనిటీలలో లబ్ధిదారుల సామాజిక స్థితిని కూడా పెంపొందించింది. సంక్షేమం నుండి ఎంటర్ప్రైజ్-నేతృత్వంలోని అభివృద్ధి వరకు బలమైన కమ్యూనిటీ సంస్థల మద్దతు ఉన్నప్పుడు గ్రామీణ వ్యవస్థాపకత సమగ్ర ఆర్థిక వృద్ధికి శక్తివంతమైన డ్రైవర్గా పనిచేస్తుందని SVEP నిరూపించింది. మహిళలు, SC/ST వర్గాలు మరియు మొదటి తరం వ్యవస్థాపకులకు సాధికారత కల్పించడం ద్వారా, ఈ కార్యక్రమం స్థానిక ఆకాంక్షలను స్థిరమైన సంస్థలుగా మార్చింది. ఇది అధిక ఆదాయాలు, పెరిగిన పొదుపులు మరియు మెరుగైన కుటుంబ శ్రేయస్సుకు దారితీస్తుంది. మరింత ముఖ్యంగా, వ్యవస్థాపక ప్రతిభ ప్రతి గ్రామంలోనూ ఉంటుందని మరియు సరైన పర్యావరణ వ్యవస్థను అందించినప్పుడు అది వర్ధిల్లుతుందని ఇది చూపించింది. భారతదేశం గ్లోబల్ స్టార్ట్-అప్ హబ్గా మారే దిశగా అడుగులు వేస్తున్న తరుణంలో, SVEP వంటి కార్యక్రమాలు శక్తివంతమైన గ్రామీణ స్టార్ట్-అప్ పర్యావరణ వ్యవస్థకు పునాది వేస్తున్నాయి. ఇది ఉపాధిని సృష్టిస్తోంది, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేస్తోంది మరియు మిలియన్ల కొద్దీ గ్రామీణ కుటుంబాలకు కొత్త అవకాశాలను అన్లాక్ చేస్తోంది. ముగింపుగా, ఇది స్వయం సమృద్ధ మరియు అభివృద్ది చెందిన భారతదేశం యొక్క దార్శనికతకు దోహదం చేస్తోంది. మరింత సమాచారం కోసం ఇక్కడ చూడండి. 1. గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ https://svep.nrlm.gov.in/landing https://svep.nrlm.gov.in/pdf/Final_Mid_Term_Report.pdf https://lakhpatididi.gov.in/wp-content/uploads/2024/02/SVEP_updated_Master_Circular.pdf 2. వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ https://www.ibef.org/blogs/svep-start-up-village-entrepreneurship-programme 3. PIB నేపథ్య సమాచారం https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2195990®=3&lang=1 https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2267960®=3&lang=1 https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2026/jul/doc2026725931901.pdf